Vuurtorens (deel 3)

Toeren tussen de noordelijke vuurtorens

Vuurtorens in Nederland vinden we uiteraard vooral – maar niet uitsluitend – langs de Noordzeekust. De vuurtorens spelen anno 2009 nauwelijks nog een rol bij de kustnavigatie. Maar mooi zijn ze vaak, soms een monument en in een enkel geval kregen ze een totaal andere functie. Deze keer Noord-Holland en Friesland.

Het ligt niet voor de hand om, toerend tussen de vuurtorens, te stoppen bij de eerste de beste watertoren die je tegenkomt. Maar ik doe het toch en krijg daar geen spijt van. De Watertoren van Wieringerwaard – natuurlijk niet meer als watertoren in gebruik; in 1996 namen moderne technieken de functie over – is een monument, niet in de laatste plaats door de schitterende Amsterdamse School/art deco-architectuur van de architecten Van Nievelt en Mensert.
In 2005 kopen Peter en Marjan de watertoren en geven er een nieuwe bestemming aan. In de toren zelf is een alleraardigst cafeetje gebouwd, met behulp van afgekeurde bouwmaterialen. In de aangrenzende hal is van alles te koop: van oude motorfietsen tot ‘historische’ bouwmaterialen en van curiosa en stoelen tot Amerikaanse barbecues. In principe is alles te koop, inclusief het interieur van het café. “Als het wordt verkocht zetten we er weer wat anders in. Zo heb je steeds een ander interieur.” Mijn aandacht gaat uit naar een paar prachtige Harley’s: op één ervan rijdt Peter al dertig jaar rond. Van waterleidingbuizen heeft hij zelf een enorme barbecue gebouwd. De Watertoren is een leuke plek voor feesten en partijen, voor een bakkie tijdens (of vertrek- en eindpunt van) een toertocht, een high tea of als locatie voor trouwfoto’s. Aangeland in de kop van Noord-Holland stel ik de navigatie in op vuurtoren De Groote Kaap in Julianadorp, onder Den Helder. Wat is het landschap in Noord-Holland toch mooi! Waterwegen, dorpjes, molens en natuurlijk de prachtige stolpboerderijen, die je alleen hier aantreft. Noord-Holland telt nog zo’n vijfduizend stolpen, zoals ze liefkozend worden genoemd. Dat lijkt veel, maar ze staan in een relatief groot gebied, van Texel tot in de Haarlemmermeer. Ruim 10% ervan is beschermd als monument. De overige stolpboerderijen zijn in feite vogelvrij en voor hun voortbestaan afhankelijk van particuliere eigenaren met ‘gevoel’ voor het verleden en het oorspronkelijke landschap. Het wordt tijd om De Groote Kaap te bezoeken. Deze vuurtoren werd gebouwd in 1868. Het lichtpatroon bestond uit wit, rood, en groen, afwisselend om de tien seconden. De toren is bijna zeventien meter hoog en plaatst het licht, boven op de duinen, ruim dertig meter boven de zeespiegel. Het witte licht kon elf zeemijlen uit de kust worden gezien. We zijn aangeland in ‘het geheime Waddeneiland’ Wieringen.

Lange Jaap
Vanuit Julianadorp – gemeente Den Helder – zet ik koers naar onze marinebasis Den Helder, of wat daar nog van over is. Het is er in elk geval druk genoeg op deze zonnige zaterdagmiddag. Vooral de weg naar de boot richting Texel zit verstopt en niet iedere automobilist gunt mij de ruimte om erlangs te rijden. De V-Strom is gelukkig wendbaar genoeg om zelfs de vervelendste blikrijder mijn achterlicht te tonen. Langs de Zeeweg vinden we zonder al te veel moeite de Lange Jaap. Met een lengte van 55 meter een begrijpelijke naam. De vuurtoren in Den Helder was zelfs lang de hoogste van Nederland, tot op het moment dat de vuurtoren op de Maasvlakte werd ‘opgericht’. In Harlingen staat een vuurtoren waar ik in kan, mits ik me op het afgesproken tijdstip meld. Ik verlaat dus Den Helder en rij rap richting de Afsluitdijk. Windmolens domineren het landschap. Ik weet maar niet of ik ze mooi of lelijk moet vinden. Nuttig zijn ze in elk geval, al is het rendement niet om over naar huis te schrijven. En veel (trek)vogels hebben ook gemengde gevoelens na een kennismaking met één van de wieken van deze energieleveranciers. De Afsluitdijk is op de motor altijd een heerlijke rit. In een rustig tempo, zodat je ook wat om je heen kunt kijken. Prachtige driemasters varen in de verte, dichterbij drogen aalscholvers hun vleugels na het duiken naar vis. Aan het einde van de dijk linksaf, richting Harlingen. Op weg naar een vuurtoren, die verbouwd is tot… hotel. Dat wil zeggen, er is in het voormalige lichthuis één kamer. Nou, eigenlijk meer een bed met nog een beetje ruimte rondom. De kamer kost € 319 per nacht, inclusief ontbijt. Dat is niet goedkoop, maar de locatie is natuurlijk wel uniek. De vuurtoren doofde pas in 1998 zijn lichten. Het trappenhuis is ruimer dan je van buiten zou verwachten. Met een motorpak aan is de trap een warme klim, naar de eerste van de drie etages. Dit is de badverdieping, met douche. Via een gebogen gangetje klim ik naar de volgende etage. Dit is het woongedeelte met een op maat gemaakt bed, een kleine zithoek en een werkblad. Het glas rondom maakt dat je zelfs vanuit bed kunt genieten van het weidse uitzicht. Nog hoger? Een steile trap leidt naar de plaats waar ooit een lamp zo groot als een skippybal brandde. Hier, onder de originele koperen koepel, staat een romantische tafel voor twee. Je kunt zelfs nog naar buiten gaan, naar de omloop die zich rondom het lichthuis bevindt. De vuurtorenwachter beheert de toren. Zij verzorgt de ontvangst en is altijd telefonisch bereikbaar. ’s Ochtends brengt zij de ontbijtmand met heerlijk verse broodjes.

Havenkraan
Op een paar honderd meter van de vuurtoren van Harlingen heeft dezelfde ondernemer nog een opmerkelijk ijzer in het horecavuur: een hotelkamer in een voormalige havenkraan. Nu ga je met twee liften omhoog (als je last van claustrofobie hebt adviseer ik een ander hotel…) en geniet je van een schitterend zicht op de Waddenzee. Met terras, ontbijt en dezelfde overnachtingprijs: € 319. Wat een origineel idee, en wat prachtig uitgevoerd! Vanuit vuurtoren en havenkraan loop je zo het gezellige Harlingen in. Boekingen zijn welkom, maar de – in mijn ogen leukere – havenkraan is al voor vijf maanden volgeboekt, de vuurtoren is al voor een jaar bezet. In een stalling voor de motor is niet voorzien. Nog een keer de Afsluitdijk over. Haast altijd vind je dat mooie licht hier. In de verte een schitterende driemaster. Stoppen, telelens op de camera. Heerlijk, oude zeeroversverhalen schieten door mijn hoofd. In Egmond aan Zee staat een monumentale vuurtoren. De zee bij Egmond kon, en kan trouwens nog steeds, zeer verraderlijk zijn. Daarom zijn er in 1833 twee vuurtorens gebouwd. De zuidelijke toren is in 1915 afgebroken, maar de noordelijke toren staat er nog steeds en is al jaren een rijksmonument. De voet van de vuurtoren vormt een imposante graftombe die herinnert aan luitenant-ter-zee Jan van Speijk. De toren werd gebouwd samen met een, zoals vermeld inmiddels gesloopte, tweede toren op een duin in het dorp, het Torensduin. De nog bestaande toren werd in 1838 verkozen om te dienen als J.C.J. van Speijkmonument, ter nagedachtenis aan de luitenant-ter-zee die liever de lucht in vloog dan zijn schip over te geven aan de vijand, de Belgen. Hij stak zijn voorraad kruit aan boord aan op 5 februari 1831. Behalve Van Speijk vonden ook 25 andere bemanningsleden en een aantal Belgen de dood bij de ontploffing.

Lichthuis
We ronden de drie afleveringen vuurtorens langs de Noordzeekust af met de bakens bij het Noordzeekanaal. In Velsen is het rustig bij de pont. Achter de frietkraam hebben we zicht op het lichthuis Velsen Noord. En op de zware industrie, met kranen, schroot en rokende schoorstenen. Grote zeeschepen komen binnen, geholpen door sleepboten. Aan de overkant zien we ook de eerste van de twee vuurtorens van IJmuiden. Op de boot alleen maar tweewielers vanmiddag: een scooter, veel fietsen en onze twee motoren. Voor € 1,10 (enkele reis) hoeven we niet te zwemmen. Aan de voet van de IJmuidense vuurtoren staan enkele minicaravans, ook geschikt voor een motor met zijspan. Maar we komen voor de vuurtoren. Staande aan de voet van de vuurtoren ‘hoog’ heb je ook zicht op de vuurtoren ‘laag’. Als de kapitein de vuurtorens in één lijn zag, dan kon hij veilig naar binnen varen. De woningen bij de hoge vuurtoren waren vroeger in gebruik als vuurtorenwoningen. In de tijd dat er met carbid werd gebrand was slapen in de vuurtoren noodzakelijk. Bij windkracht vier ging namelijk het vuur vaak al uit… Het gat in het rijtje vuurtorenhuisjes werd in de Tweede Wereldoorlog geslagen door een Duitse bom. Helemaal in de Noordzee – we krijgen er geen genoeg van – is er in IJmuiden nog als allerlaatste baken het Nieuwe Noorderhoofd. Geen vuurtoren, maar een lichtopstand. Maar ach, welke landrot ziet het verschil?

Tekst en foto's: Willem Laros

MotorNL Nieuwsbrief

Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief of aanbiedingen en blijf iedere week op de hoogte van al het nieuws, motortests, leuke routes of aanbiedingen.






Hierbij geef ik toestemming om me via email, met de informatie die ik in dit formulier opgegeven heb, nieuwsbrieven te sturen.

Uitschrijven kan op elk moment, onder iedere nieuwsbrief staat onderaan een link om uit te schrijven. We hebben je privacy hoog in het vaandel, onze privacy policy is op de website te lezen. Als je dit formulier instuurt, dan ga je akkoord met de voorwaarden genoemd in de privacy policy.


Over de auteur

De redactie van Motor.nl bestaat uit alle redactieleden van MOTO73, Promotor en Classic & Retro. Redacteuren Ad van de Wiel, Jan Kruithof, Eddie de Vries, Nick Enghardt, Maikel Sneek en diverse freelancers zijn dagelijks actief voor Motor.nl.