zaterdag 15 juni 2024

Terug naar toen – 1919 – deel 1

Tweetakt of viertakt? Het Motorrijwiel houdt een vurig pleidooi voor de tweetakt. Voor sportmotoren is de viertakt het meest aangewezen, maar de tweetakt is volgens de redactie uitermate geschikt als motorfiets voor dagelijks transport: ‘Wij gebruiken zelf als dienstmotor bij voorkeur een tweetakt en wel in hoofdzaak om de eenvoud en het gemakkelijke aanslaan’.

Maar de redactie gaat een veelgenoemd nadeel van de tweetakt niet uit de weg. Voor lange afstanden en dus ‘groottoerisme’ is die namelijk minder geschikt. Het motorblok wordt dan te warm en de zuiger gaat klemmen in de cilinder, de bekende vastloper. Voor dit kwaaltje heeft de redactie echter een afdoende oplossing. Uiteraard is voldoende oliesmering een vereiste, maar verder helpt het ook om tijdens lange ritten voor wat verkoeling te zorgen: ‘Zo nu en dan met gesloten gaskraan de décompresseur eens openen, zodat de motor flink koude lucht zuigt, die voor afkoeling van de ingewanden zorgt.’

Een voorbeeld van zo’n geschikte tweetakt voor dagelijks gebruik is de Triumph. Die levert 2¼ pk en heeft een tweeversnellingsbak. De primaire transmissie geschiedt door een ketting, secundair door een zeer lange riem.

Klassieke motoren
Zijaanzicht Triumph tweetakt – HET MOTORRIJWIEL 43, 5 december 1919

Bladveren

ABC is van oorsprong een fabrikant van vliegtuigmotoren. De letters staan voor All British (Engine) Company. Voor de Eerste Wereldoorlog bouwt de onderneming ook al op beperkte schaal motorfietsen. Maar in 1919 verschijnt de spraakmakende 400cc-boxertwin. De kleppen zijn in de cilinderkop gemonteerd en beide koppen zijn afneembaar. Het blok heeft geen handpomp voor de oliesmering. Die vindt namelijk automatisch plaats door een door de nokkenas aangedreven pomp. De twin heeft vier versnellingen die door middel van een forse handpook – rechts van de tank – bediend worden.

Opvallend is ook het rijwielgedeelte. Dat heeft namelijk zowel voor- als achtervering. Beide werken met ruim bemeten bladveren. Voor de constructie van het frame betekent dit uiteraard dat de achtervork draaibaar is. Apart is nog de bevestiging van het hoge en brede stuur. Die is niet door middel van de vertrouwde stuurpen in het balhoofd, maar gebeurt door twee steunen die door bouten samengedraaid worden. Een moderne constructie.

Klassieke motoren
Zijaanzicht ABC – HET MOTORRIJWIEL 32, 17 september 1919

Vitesse

Het Motorrijwiel stuurt de heer N.J. Kollewijn – ‘onze redacteur’ – naar Londen om verslag te doen van de grote Olympia Motorcycle Show. Een reeks van merken uit de rijke Engelse motorgeschiedenis passeert dan de revue. Vrijwel allemaal zijn ze inmiddels verdwenen, zoals bijvoorbeeld Sun. Motoren van dat merk uit Birmingham verschijnen vanaf 1911. Daarvoor maakte de fabriek naam met fietsen. In het begin gebruikt men leenblokken van Precision en Villiers. Vanaf 1916 staat ook het model Sun VTS in de catalogus. Met een motorblok dat is ontwikkeld door VTS – dat staat voor Valveless Two-stroke Company – een dochteronderneming van Sun. Enkele jaren later verbastert VTS in Vitesse. Dat ‘bekt’ aanzienlijk beter.

In 1959 wordt Sun opgeslokt door het TI Raleigh-concern. Twee jaar later stopt de productie van motorfietsen definitief.

Klassieke motoren
Zijaanzicht Sun Vitesse met verlaagde tank – HET MOTORRIJWIEL 43, 5 december 1919

Stay tuned

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en mis nooit het laatste nieuws! Onze nieuwsbrief wordt iedere week op dinsdag (bij veel nieuws) en donderdag verstuurd.


Gerelateerde artikelen