Langs de Stelling van Amsterdam

De forten van de Stelling van Amsterdam zijn niet alleen UNESCO-wereld- erfgoed. Ze hebben ook nog voor een onverwacht mooie route gezorgd. [sgpx gpx="/wp-content/uploads/gpx/Stelling-Amsteram.gpx"] De Egyptische piramides en de Chinese Muur kennen we allemaal. Maar de Stelling van Amsterdam? Nou, nee. Iedereen in de omgeving van Amsterdam kende wel een paar oude forten, maar dat het er meer dan veertig waren en dat ze bij elkaar hoorden, wist bijna niemand. Laat staan dat het besef bestond dat het een groots en bijzonder bouwwerk was. Maar de UNESCO zag het wel en zette de Stelling in 1996 ...
De forten van de Stelling van Amsterdam zijn niet alleen UNESCO-wereld- erfgoed. Ze hebben ook nog voor een onverwacht mooie route gezorgd. [sgpx gpx="/wp-content/uploads/gpx/Stelling-Amsteram.gpx"] De Egyptische piramides en de Chinese Muur kennen we allemaal. Maar de Stelling van Amsterdam? Nou, nee. Iedereen in de omgeving van Amsterdam kende wel een paar oude forten, maar dat het er meer dan veertig waren en dat ze bij elkaar hoorden, wist bijna niemand. Laat staan dat het besef bestond dat het een groots en bijzonder bouwwerk was. Maar de UNESCO zag het wel en zette de Stelling in 1996 op de lijst van Werelderfgoed. Niet alleen omdat de forten een groots historisch bouwwerk vormen, maar vanwege de unieke omgeving waarin ze staan. Vrij zicht Het begon allemaal met de Frans-Duitse Oorlog van 1870. Nederland was daarin geen partij, maar besloot uit voorzorg tot mobilisatie over te gaan. Toen bleek pas hoe zwak de militaire verdediging van met name Amsterdam was. Door een stelsel van forten, dammen en sluizen te bouwen – het grootste ooit - moest de hoofdstad een onneembare vesting worden. Er werden speciale wegen voor aangelegd en vrijwel altijd situeerde men de forten aan dijken en waterwegen. Hierdoor konden polders snel onder water worden gezet. Omdat een fort vrij zicht op een naburig fort moest hebben, mocht er niets tussen worden gebouwd. Nutteloos De bouw begon in 1880 en eindigde grotendeels in 1914. Toen werd duidelijk dat de Stelling door de komst van het vliegtuig en ander modern wapentuig er eigenlijk voor spek en bonen bij lag. Al in 1922 werd het opgeheven als zelfstandig verdedigingswerk. Na de Tweede Wereldoorlog verloren ze een voor een hun functie. Toen de Koude Oorlog voorbij was, droeg Defensie de forten uiteindelijk over aan gemeenten, de provincie en natuurorganisaties. Militair gezien was de Stelling waarschijnlijk nutteloos, maar de invloed op de infrastructuur was groot. De ruimte eromheen is vaak nog altijd leeg, een beetje ouderwets zelfs. In die leegheid van vredige weilanden met veel water en dorpjes liggen mooie polderweggetjes en slingerende dij- ken. Het ziet er soms zo idyllisch uit dat het bijna onwaarschijnlijk lijkt, zo dicht bij Amsterdam. Een aangenaam gevolg van een lang vergeten oorlogs- dreiging. Tegen de klok in We beginnen de tocht bij Fort De Kwakel, in de Uithoornse polder. Dit is een van de weinige for- ten met een horecagelegenheid: Bar ‘t Fort. Daarna beginnen we de fortenronde tegen de klok in, met veel bochtenwerk vlak langs de Vinkeveense Plassen richting ‘t Gooi, langs de forten van Nigtevegt, Weesp en Muiden. Na een klein stukje snelweg pakken we direct na de Zeeburgertunnel de draad op bij Durgerdam. Hier zie je in de verte het vuurtoreneilandje liggen, dat ook bij de Stelling hoorde. Daarachter bevindt zich Pampus (met fort), dat even later vanaf de Waterlandse Zeedijk goed is te zien. Het volgende fort vind je pas bij Edam, vlak achter het IJsselmeer. Via rechte en soms kronkelende wegen gaan we door de Beemster naar het westen. Vier forten verder kom je bij het Fort bij Spijkerboor, waarin zoveel bijzondere vogel- en plantensoorten huizen, dat het in beheer is bij Natuurmonumenten. Even verder ga je de Zaanstreek in. Dit gebied staat niet bepaald bekend om zijn schoonheid, maar juist het deel langs de forten is werkelijk schilderachtig – Krommeniedijk en Assendelft. Vooral een waterlinie Via geweldig lekkere weggetjes komen we bij het Noordzeekanaal aan. Door het iets minder pittoreske Velsen-Noord met bijbehorende Hoogovens gaan we over het sluizencomplex naar het havenhoofd van IJmuiden. Hiervandaan heb je een prachtig zicht op Forteiland IJmuiden. Dat de Stelling van Amsterdam vooral een water- linie was, kun je bij de forten van Spaarndam, Penningsveer, Lieburg en Vijfhuizen goed zien. Allemaal liggen ze aan open water met een pol- der erachter. Het fort van Hoofddorp, daarna, ligt nu echter midden in het centrum. Die kunnen we rustig overslaan. Dat moeten we niet doen met de forten van Aalsmeer en Kudelstaart, die – alweer – prachtig bij het water zijn gelegen, aan de Westeinderplassen. Hier komt de ronde na ruim 230 km ten einde. In de fortenmaand september is het mogelijk om bij een aantal forten naar binnen te gaan, daarbuiten zijn de openingen zeer beperkt.

Doorgaan met lezen?

Om verder te lezen heb je een abonnement nodig. Heb je die al? Dan kun je hier inloggen.

Wil je graag toegang? Kies dan één van onze abonnementen, dat kan al vanaf €2,99 per maand.

MotorNL Digitaal €2,99 per maand

Maandelijks opzegbaar

Alle artikelen uit MOTO73, Promotor en Classic & Retro lees je iedere dag vers online via onze Premium artikelen of de (downloadbare) bladerbare PDF magazines.

Classic & Retro €49,50 per jaar

6 Edities + alle opties van MotorNL Digitaal

Proeflezen? Klik hier

Het prachtige dikke magazine Classic & Retro is iedere twee maanden weer een feest om te lezen. Klassiekers, test, techniek, alles vind je terug in Classic & Retro. Inclusief digitale toegang op Motor.nl (Premium artikelen) en bladerbare (en downloadbare) PDF magazines.

Promotor €64,95 per jaar

10 Edities + alle opties van MotorNL Digitaal

Proeflezen? Klik hier

Het beste magazine voor toerrijders valt iedere maand weer bij je in de bus. Motortests, leuke routes om zelf te rijden, producten en meer. Inclusief digitale toegang op Motor.nl (Premium artikelen) en bladerbare (en downloadbare) PDF magazines.

MOTO73 €93,50 per jaar

22 Edities + alle opties van MotorNL Digitaal

Proeflezen? Klik hier

Iedere twee weken krijg je de laatste motortests, achtergrondverhalen, columns en sportnieuws direct op je deurmat. Maar daar houdt het niet op! Inclusief digitale toegang op Motor.nl (Premium artikelen) en bladerbare (en downloadbare) PDF magazines.

MotorNL Nieuwsbrief

Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief of aanbiedingen en blijf iedere week op de hoogte van al het nieuws, motortests, leuke routes of aanbiedingen.






Hierbij geef ik toestemming om me via email, met de informatie die ik in dit formulier opgegeven heb, nieuwsbrieven te sturen.

Uitschrijven kan op elk moment, onder iedere nieuwsbrief staat onderaan een link om uit te schrijven. We hebben je privacy hoog in het vaandel, onze privacy policy is op de website te lezen. Als je dit formulier instuurt, dan ga je akkoord met de voorwaarden genoemd in de privacy policy.


Over de auteur

De redactie van Motor.nl bestaat uit alle redactieleden van MOTO73, Promotor en Classic & Retro. Redacteuren Ad van de Wiel, Jan Kruithof, Eddie de Vries, Nick Enghardt, Maikel Sneek en diverse freelancers zijn dagelijks actief voor Motor.nl.

Misschien vind je dit ook interessant?