Vijftig jaar geleden veranderde BMW Motorrad het motorrijden voorgoed. Met de introductie van de R 100 RS in 1976 — ’s werelds eerste productiemotor met een aerodynamisch ontwikkelde volledige kuip — werd een geheel nieuw segment geboren: de sporttoerder. Sindsdien staat de afkorting RS voor een belofte die BMW generatie na generatie heeft ingelost: “Reise und Sport”, reizen én sportief rijplezier in één machine. Nu, een halve eeuw later, viert BMW Motorrad dit jubileum met de gloednieuwe R 1300 RS als kroon op een rijke geschiedenis. We blikken terug op de belangrijkste mijlpalen van de RS-familie, van iconische boxer- tot indrukwekkende viercilindermodellen, en kijken we naar wat de nieuwste generatie te bieden heeft.
1976: Geboorte van een icoon
Het verhaal van de RS begint in 1976, op de IFMA-beurs in Keulen. BMW Motorrad presenteert er de R 100 RS, en de motorwereld staat versteld. Voor het eerst in de geschiedenis beschikt een seriematige motorfiets over een volledig geïntegreerde kuip, aerodynamisch geoptimaliseerd in de windtunnel en mede ontwikkeld door het Italiaanse designhuis Pininfarina. Het resultaat: een machine die de lucht niet trotseert, maar klieft. In een kenmerkend lichtblauw metallic zilver rijdt de R 100 RS een segment in het leven dat voordien simpelweg niet bestond.
Wat de R 100 RS zo bijzonder maakt, is niet alleen het uiterlijk. De kuip biedt ongekende wind- en weersbescherming, waardoor motorrijders voor het eerst ontspannen hoge snelheden op de snelweg kunnen volhouden. De 980 cc tweecilinder boxermotor levert 70 pk en stuwt de machine naar een topsnelheid van 200 km/u. BMW herdoopt naar aanleiding van dit model de afkorting RS: waar die eerder stond voor “Rennsport” — racesport — krijgt ze nu een nieuwe, veelzeggende betekenis: “Reise und Sport”. Reizen én sportief rijplezier, onlosmakelijk verbonden in één concept.
Dat de R 100 RS ook buiten de showroom haar waarde bewijst, maakt BMW in oktober 1979 duidelijk op het Italiaanse testcircuit van Nardò. Coureur Helmut Dähne en motorenspecialist Helmut Bucher tunen de boxermotor op tot 84 pk. Met een 19-inch achterwiel en de onderste kuiphelft verwijderd, haalt de machine meer dan 220 km/u. Het resultaat: vijf wereldrecords, over 10 kilometer, 100 kilometer, 6 uur, 12 uur en 24 uur. Een prestatie die de RS-filosofie direct in de racegeschiedenisboeken verankert.
De R 100 RS wordt tot 1984 gebouwd, en BMW sluit de productie af met een stijlvol gebaar: de RS Classic 500, een gelimiteerde editie van 500 exemplaren in Madison Grey met Alaska Blue accenten. Maar daarmee is het verhaal van de grote boxer nog lang niet ten einde. Onder druk van een groeiende fanschare — met name in de VS en Japan — brengt BMW de R 100 RS in 1986 terug als verrassende comeback op de IFMA. Wat als een gelimiteerde run van 1.000 stuks was bedoeld, groeit uit tot een regulier productiemodel dat tot 1992 van de band rolt. De markt heeft gesproken.
R 1100 RS: radicale vernieuwing, vertrouwde ziel
Met de terugkeer van de R 100 RS in 1986 had BMW bewezen dat de markt niet los wilde laten van de grote boxer. Maar stilstand is achteruitgang, en in München wisten ze dat ook. In 1993 presenteerde BMW Motorrad de R 1100 RS: een machine die het RS-concept radicaal vernieuwde zonder de ziel ervan te verloochenen. De nieuwe 1085 cc boxermotor was voorzien van vierklepstechnologie en lucht/oliekoeling, en leverde 90 pk — een aanzienlijke stap voorwaarts ten opzichte van de 70 pk van de vorige generatie. Combineer dat met het gloednieuwe Telelever-voorwielophangsysteem en je begrijpt waarom de R 1100 RS een mijlpaal was. De Telelever bood niet alleen meer comfort, maar ook superieure remstabiliteit: remmen in een bocht werd een stuk minder dramatisch. BMW had de sporttourer opnieuw uitgevonden, en de rijder profiteerde.
Toch verliep de evolutie niet altijd vlekkeloos. Toen de R 1150 GS in 1999 de sterkere 1130 cc motor kreeg, vroegen RS-rijders zich hardop af waarom zij achterbleven. BMW had aanvankelijk gehoopt dat de R 1100 S de sportievere rijders zou verleiden, maar de trouwe RS-fanbase zag dat anders. Zij wilden geen puur sportmodel — zij wilden hun vertrouwde RS, maar met meer vermogen. BMW luisterde. In 2001 verscheen de R 1150 RS, uitgerust met de sterkere 1130 cc motor, maar vertrouwd verpakt in de beproefde RS-kuip. Geen revolutie, maar een pragmatische en effectieve oplossing die het gat in het gamma dichtte. Met 95 pk en een topsnelheid van 212 km/u was het raak.
Parallel aan de boxerlijn bewees BMW dat het RS-concept ook uitstekend werkte met een viercilinder krachtbron. De K 100 RS, in 1983 gepresenteerd in Parijs, combineerde de horizontaal geplaatste viercilinder motor met een gestroomlijnde halve kuip. Zijn lage zwaartepunt maakte hem verrassend wendbaar. In 1997 brak de K 1200 RS definitief met de tot dan toe gehanteerde 100 pk-afspraak tussen fabrikanten: 130 pk, 245 km/u topsnelheid, en eindelijk het bewijs dat sportief toeren geen compromis hoeft te zijn.
Een historisch overzicht van 50 jaar BMW Motorrad helmen
Grondig vernieuwd, niet gevierd
Vijftig jaar RS-geschiedenis culmineert in de R 1300 RS, en BMW heeft er duidelijk voor gekozen dit jubileum niet te vieren met een gelimiteerde speciale editie, maar met een fundamenteel vernieuwd model. De zevende generatie RS-boxer breekt op meerdere vlakken met zijn voorganger, en dat begint al bij de motor. De 1300 cc boxermotor levert 145 pk — meer dan ooit tevoren uit een BMW-boxer — en een topsnelheid van 240 km/u. Maar ruwe cijfers vertellen slechts een deel van het verhaal.
De echte verschuiving zit in de rijdynamiek. BMW heeft de ergonomie bewust sportiever gemaakt: de voetsteunen liggen iets verder naar achteren, het stuur is breder en lager, en de rijder wordt actiever over het voorwiel gepositioneerd. Het resultaat is betere feedback bij het insturen en meer precisie in bochten, zonder de comfortabele langeafstands-DNA van de RS te verloochenen. Voor wie twijfelt: optionele comfortstuurhelften brengen de houding terug naar het vertrouwde RS-gevoel.
Technologisch is de R 1300 RS de meest geavanceerde RS ooit. Standaard aan boord zijn drie rijmodi en motorkoppelregeling. Maar de echte blikvangers zijn optioneel: de Automatic Shift Assistant — een volautomatische transmissie die koppeling en schakelen overneemt — en het Dynamic Suspension Adjustment-systeem dat de demping én veerkarakteristiek real-time aanpast. Bovendien is de R 1300 RS de eerste productiemotorfiets ter wereld met een telescoopvork met instelbare veerkarakteristiek. Dat is geen marketingpraat, dat is ingenieurstechnologie die het rijden op elke weg opnieuw definieert.
Wie denkt dat BMW het bij sportieve prestaties heeft gelaten, vergist zich. De aerodynamica werd opnieuw geoptimaliseerd in de windtunnel, waarbij de balans tussen sportief profiel en de kenmerkende wind- en weerbescherming — het handelsmerk van elke RS ooit — zorgvuldig bewaard bleef. Vijftig jaar later is de belofte van 1976 nog steeds intact.
