Steve McQueen. Als acteur uitgegroeid tot een waar icoon, de enige echte ‘King of Cool’. Legendarisch zijn vele van zijn films, vandaag de dag spreken ze nog steeds tot de volle verbeelding. Sommigen hebben regelrechte cultstatus gekregen, wie droomt er af en toe nu niet van zijn mythische belevenissen in de schitterende motorcultfilm ‘On Any Sunday uit 1971’? Of van zijn spectaculaire achtervolgingsscènes uit Bullitt (1968), of van de racescènes uit Le Mans (1971)? McQueen verdiende een vermogen met zijn films en werd wereldberoemd. Maar zijn kapitaal zei hem niet veel, hij zag het niet als rijkdom. Wel als iets dat hem vrijheid en onafhankelijkheid gaf, gevoelens die vooral tot uiting kwamen in zijn legendarische passie voor motoren.
Icoon Max Biaggi: de Romeinse keizer die nooit koning werd
Dit alles zou je overigens niet echt verwachten als je naar zijn jeugdjaren kijkt. Hij kwam uit een gebroken gezin. Tijdens de donkere dagen van de Grote Depressie werd hij op 24 maart 1930 geboren in een voorstad van Indianapolis. Heel kort na zijn geboorte werd hij verlaten door zijn biologische vader en korte tijd later verdween ook zijn moeder uit beeld. Hij werd aanvankelijk opgevoed door zijn grootouders en zijn oom. Toen zijn moeder jaren later hertrouwde nam zij hem weer terug in huis. Een succes was het niet en het zou het ook niet meer worden. Door de jaren heen werd Steve veelvuldig zwaar afgetuigd en mishandeld door zijn meerdere stiefvaders, hij leefde meer op straat dan in huis en was al op zijn negende actief lid van een straatbende. Nadat hij in zijn vroege tienerjaren opgepakt werd voor het stelen van wieldoppen had zijn toenmalige stiefvader het echt helemaal met hem gehad. Na een zware afranseling werd Steve zwaargewond en meer dood dan levend afgescheept naar een strenge kostschool dat dubbelde als opvoedingsgesticht.
Zwervend bestaan
Toen hij van school ging, monsterde hij aan op een koopvaardijschip uit de Dominicaanse Republiek. Hij leidde een tijdje een zwervend bestaan in Zuid-Amerika en had verschillende, wat schimmige baantjes. Zo werkte hij als handdoekenjongen in een Zuid-Amerikaans bordeel. Niet al te lang daarna tekende Steve bij het Amerikaanse korps Mariniers. Toen hij in 1950 afzwaaide had hij zijn prioriteiten helder en zijn leven op orde. Hij besloot met zijn in het leger verdiende geld een tijdje te gaan zwerven en daarna een opleiding tot acteur te volgen. Dat zou zijn vruchten afwerpen, zoals we vandaag de dag inmiddels allemaal weten.
Dankzij zijn dienstverband bij de mariniers kon Steve weliswaar zijn acteursopleiding betalen, maar het was geen vetpot. Hij wilde graag een auto, maar financieel zat dat er niet echt in. Gelukkig waren motorfietsen in die tijd een stuk goedkoper dan auto’s, dus de keus was snel gemaakt. Op een wat troosteloze herfstdag in 1951 stond hij oog in oog met een Indian Chief met zijspan uit 1946. Hij stond te koop en de prijs was niet verkeerd. In een oogwenk kocht hij die machine. Dankzij het zijspan kon zijn vriendin ook nog mee, dus het was wat hem betreft een win-win. Voor Steve ging direct een wereld open, een levenslange liefde voor de motorfiets en met name Indian was het gevolg. Die liefde ging veel dieper dan de meeste mensen dachten. Zijn vriendin van destijds was daarvan de eerste getuige. Ze kon niet geloven dat Steve blindelings ervan uit gegaan was dat zij wel mee wilde in de zijspanbak. Hij werd daarom voor de keus gesteld: de Indian eruit of zij eruit. Steve koos voor de Indian. Zijn vriendin had geen schijn van kans. Het was een voorteken…
Het motorrijden gaf hem het ultieme gevoel van vrijheid, de snelheid fascineerde hem. Tijdens zijn acteursopleiding begin jaren ’50 begon hij deel te nemen aan races met geleende motoren. Dat ging wonderbaarlijk goed, Steve bleek een natuurtalent te zijn. Het duurde niet lang of hij verdiende in de weekenden behoorlijk veel prijzengeld. Steve besloot daarop een 750 cc Harley-model K-zijklepper aan te schaffen, de voorloper van de Sportster. Met die machine nam hij legaal (circuit) en illegaal (straat) deel aan dragraces. Af en toe deed hij wat acteurswerk voor toneel en later ook televisie. Vanaf de tweede helft van de jaren ’50 werd dit steeds meer. Zijn opdrachtgevers waren niet erg happig op het feit dat hij zo graag motor reed, maar Steve trok zich daar geen klap van aan.
Gevangen in Cuba
Integendeel. Eind jaren ’50 koopt hij een 650 cc BSA Road Rocket. Samen met een groep vrienden besluit hij om met die machine van New York naar Key West in het zuiden van Florida af te reizen. De Koude Oorlog is in volle gang, daarnaast is president Batista van Cuba in conflict met de jonge revolutionair Fidel Castro. De Keys liggen niet ver van Cuba, eenmaal daar aangekomen besluiten de vrienden spontaan de veerboot te nemen naar Cuba om daar de tocht verder te vervolgen. In Cuba aangekomen is de revolutie in volle gang. Steve probeert wat sigaretten te verkopen aan een Cubaan, maar wordt gesnapt en direct gevangengezet voor verkoop van Amerikaanse smokkelwaar. Hij besluit contact op te nemen met zijn vriendin om de borgtocht voor hem te regelen. Maar zij is niet van plan hem te helpen, ze is nog steeds erg pissig omdat Steve geweigerd had haar mee te nemen op zijn trip naar de Keys. Zijn vrienden zijn inmiddels allen al terug in Amerika. Steve besluit daarop om zijn valhelm en wat onderdelen van zijn BSA te verkopen, zodat hij de gevangenis kan verlaten. Korte tijd na zijn terugkeer in Amerika vlucht Batista en wordt Castro de nieuwe leider van het land.
In die periode werd Steve McQueen ook ‘ontdekt’. Binnen tien jaar zou hij verreweg de bestbetaalde acteur van Hollywood worden. Dat vond Steve prima, het gaf hem de mogelijkheid zijn motorpassie verder vorm te geven. Zo ontdekte Steve begin jaren ’60 tijdens een toerritje met Dennis Hopper een groepje crossers die zich aan het uitleven waren in het heuvelachtige gebied rond Hollywood. De volgende dag ging hij naar de plaatselijke Triumph-dealer Bud Ekins en kocht een 500 cc Triumph Trophy offroad-model. Ekins was een stuntrijder die ook terreinraces reed. Het was het begin van een levenslange vriendschap tussen de twee. Het duurde niet lang of Steve nam succesvol deel aan terreinwedstrijden in Zuid-Californië, zoals de loodzware Baja 1000 maar ook de zwaar bevochten Elsinore Grand Prix. Maar de filmbonzen waren niet happig op de motorhobby van hun cashcow, in contracten werd het daarom expliciet verboden. Steve omzeilde dit door voortaan onder een pseudoniem deel te nemen aan de races: Harvey Mushman. Op straat bleef hij rijden wanneer hij zin had. Ook tijdens het filmen deed Steve vaak zijn eigen stunts. Als het te risicovol werd nam zijn vriend Bud Ekins zijn plaats in. Bijvoorbeeld in ‘The Great Escape’ uit 1963, een film die zich afspeelt tijdens de Tweede Wereldoorlog, waarin hij op zijn motor (Triumph) achternagezeten wordt door de Duitsers. Hij probeert over een hoge prikkeldraadbarrière te springen om zo de vrijheid te bereiken, een beroemde scène. Het was Ekins die deze sprong deed, maar Steve oefende hem wel net zo vaak als Ekins dat deed… Ekins deed ook aan aantal stunts voor Steve in ‘Bullitt’ met de beroemde Ford Mustang GT 2+2 Fastback.
Internationale Zesdaagse
Tijdens het filmen van ‘The Great Escape’, in het zuiden van Beieren, besluiten ze een kijkje te gaan nemen bij de Internationale Zesdaagse die in 1962 verreden werd in Garmisch-Partenkirchen. Steve vond het helemaal te gek en financierde daarop de Amerikaanse ISDT deelname twee jaar later in Oost-Duitsland. Steve reed de ISDT voor Amerika samen met Bud en Dave Ekins, Cliff Coleman en John Steen. Maar het loodzware Oost-Duitse terrein bracht het team geen geluk, hoewel ze aanvankelijk samen met het Engelse team op kop lagen zorgde een crash op de derde dag ervoor dat Steve’s medaillekansen verkeken waren. In die periode werd hij volop geassocieerd met motoren, het zorgde ervoor dat de motorfiets in Amerika meer geaccepteerd werd dan ooit voorheen. In de jaren ’60 wordt Steve ook gevraagd om motoren te testen voor het populaire maandblad Popular Science en in 1970 wordt hij benaderd door filmregisseur Bruce Brown. Of Steve interesse had om een documentaire te financieren over de motorsport. Steve dacht er geen moment over na, de cultfilm ‘On Any Sunday’ was het resultaat! Na de iconische speelfilm ‘Le Mans’, waar de autosport schitterde, stond dit keer de motorfiets centraal.
Historie: hoe Albert ‘Shrimp’ Burns board track op zijn kop zette
In de jaren ‘60 en ‘70 was Steve de bestbetaalde acteur van Hollywood. Hij gebruikte zijn kapitaal voornamelijk om auto’s en motoren te verzamelen. Eind jaren ’70 bestond zijn verzameling uit meer dan honderd motoren. In die tijd trok hij volop door Amerika. Liefst anoniem, op een klassieke motorfiets, hoe ouder hoe beter. Hij genoot volop van zijn hobby, zijn motoren. Maar lang mocht het niet meer duren. Er werd longkanker bij hem ontdekt. De ziekte breidde zich langzaam maar zeker uit. Steve kon niet accepteren dat zijn leven gescheiden werd van zijn motoren. Toen behandeling in het reguliere circuit niet meer hielp, week hij uit naar Mexico voor een alternatieve behandeling als allerlaatste redmiddel. Ook die keus zou geen soelaas meer bieden, Steve McQueen overleed op 50-jarige leeftijd op 7 november 1980 aan een hartaanval, kort na een zware leveroperatie die de artsen in de U.S. te riskant vonden.
Wat overbleef waren zijn motoren, zijn auto’s en de herinnering aan een bijzondere acteur en een uniek mens. Zijn motorverzameling van destijds was weergaloos en bestond uit veel historische topstukken. De meeste zijn een paar jaar na zijn overlijden tijdens een veiling verkocht. Soms komen ze samen met andere motormemorabilia uit de Steve McQueen-collectie nog wel eens boven water, vaak te koop voor werkelijk astronomische bedragen gezien de status van hun vroegere eigenaar. Dat is best wel bijzonder, want na al die jaren houdt zijn grootste passie zijn herinnering bij ons motorrijders nog steeds springlevend!
Met dank aan: Bud Ekins (RIP)
Foto’s: archieven Ekins, Archief A. Herl, Mirisch, United Artists, Solar, Claxton, Gagnon, Demont & Kobal Collection
