Het Duitse Middelgebergte van west naar oost

Een rit van het Ebbegebergte en het Rothaargebergte via het Thüringer Schiefergebergte en het Elbsandsteingebergte tot aan het Zittauergebergte. Dat belooft – ook ver ten noorden van de Alpen - bergbochtenplezier dwars door Duitsland. Van Herscheid naar Zittau; volgens de navigatie is de snelste route zonder snelweg elf uur en 6 minuten en 632 kilometer. Hmm… Dat maken wij wel uit. We willen immers ook nog wat zien tijdens de lange rit door landschappen, die allemaal de veelbelovende toevoeging ‘gebergte’ achter hun naam hebben. Mijn ‘jachtvoertuig’ is een Kawasaki Z900RS Café; geen wilde vechthond of een wolf in schaapskleren, maar met ...
Een rit van het Ebbegebergte en het Rothaargebergte via het Thüringer Schiefergebergte en het Elbsandsteingebergte tot aan het Zittauergebergte. Dat belooft – ook ver ten noorden van de Alpen - bergbochtenplezier dwars door Duitsland. Van Herscheid naar Zittau; volgens de navigatie is de snelste route zonder snelweg elf uur en 6 minuten en 632 kilometer. Hmm… Dat maken wij wel uit. We willen immers ook nog wat zien tijdens de lange rit door landschappen, die allemaal de veelbelovende toevoeging ‘gebergte’ achter hun naam hebben. Mijn ‘jachtvoertuig’ is een Kawasaki Z900RS Café; geen wilde vechthond of een wolf in schaapskleren, maar met zijn pittige 112 pk toch een ideaal wapen voor de bochtige buitenwegen. Dus begint de tocht daar waar de meisjes nog wilder zouden zijn dan de koeien: in het Sauerland. Daar horen ook het Ebbegebergte en de Nordhelle bij, met 662 meter de hoogste berg in deze streek en tegelijkertijd – als Al 707 tussen Herscheid en Valbert – berucht en geliefd door hellingshoekfanaten uit het Ruhrgebied en zelfs uit Nederland. Helaas geldt dat ook voor degenen die graag wegen afsluiten. Is dit alles? Kneesliders schrapen totdat het donker wordt. Maar toch… ‘Is dit alles? Is dit alles?’, zou Doe Maar zingen. Na de eerste bochten ter opwarming kijken ook reismaat Gerd en ik elkaar bij de Nordhelle vragend aan. Is dit alles? Ons oordeel: best aardig, maar geen vergelijking met een topparcours, zoals de Kesselberg tussen Kochel en Walchensee. Ja, meertjes. Daarvan zijn er in het Sauerland rijkelijk veel. Bijvoorbeeld de door waterratten en badnimfen geliefde Listertaldam, met vier campings en vlak daarnaast de Biggetaldam, destijds het grootste bouwproject van Duitsland. De dorpen, die voor de Listertaldam eerst waren platgewalst en verderop weer waren opgebouwd, zijn voor de Biggetaldam weer onder water gezet. Vergeleken met dit meer is het nieuw aangelegde Phoenix-meer op het oude Hoesch-terrein in Dortmund maar een plasje. Voor de kleine honger of een gesprekje tijdens het tanken kun je terecht bij Motortrefpunt Bigge Grill aan de westelijke oever tussen Sondern en Attendorn. Voor Kerst groeien de Nordmansparren in hun speeltuin rond de Homert, het hoogste plateau van het Lennegebergte. Een stille, misschien zelfs weemoedige groet aan de Z900 met zijn Kawasaki-groene racestrepen, die vrijelijk en zonder wortels door de bochten wiegt, maar die in tegenstelling tot een kerstboom veel meer dan een tot twee weken per jaar plezier biedt. We komen langs avonturenland Fort Fun bij Bestwig – net als de Attahöhle bij Attendorn en de Karl May-speeltuin Elspe een van de vele vrijetijdsparken in deze omgeving – en kachelen vlot verder naar Niedersfeld. Dan rijden we omhoog naar Langenberg, met 843 meter de hoogste berg van het Roothaargebergte in Sauerland en zelfs van heel Nordrhein-Westfalen. De weg loopt dood op de wandelparkeerplaats van de Hochheide Hütte. Die is helaas wegens renovatie gesloten. Er is dus geen taart met koffie, slechts een prachtig panorama en een gravelpad bij de op- en afrit. Edersee Tot ziens Sauerland, hallo Stölzinger Gebergte. Nog nooit van gehoord? Wij ook niet. Totdat ‘professor Wikipedia’ ons verder hielp. Via Küstelberg en Hanzestad(!) Medeberg aan de Edersee: zo mooi als de weg langs de oever is, zo streng hanteren ze de maximumsnelheid van 50 km/u. De waterstand is zo laag dat het pleziervaartuig Sern von Waldeck er als een vis op het droge bijligt. En terwijl motorrijders hier bij mooi weer aan de Edersee als een zwerm naar het Bikerscafé Zundstoff zoemen, trekt de Doornroosje-achtige discotheek Las Wega aan de B253 bij Wega alleen publiek naar de dansvloer dat in een ander tijdperk is blijven hangen. Gelukkig loodst onze digitale helper ons weg van Wega naar hotel Sonnenhof en het mooie stadje Melsingen, met zijn bruisende nachtleven in de oude binnenstad. Als een drie-eenheid liggen het Stölzinger Gebergte, het Richelsdorfer Gebergte en het Knüll Gebergte in het Noord-Hessische bergland, tussen Melsungen en Bad Hersfeld. Het is altijd weer een ontdekking, deze afgescheiden, voormalige randgebieden met hun bonte mengeling van bossen, akkers en graslanden, uitzichten en slingerende wegen. Zodra je over een heuveltop rijdt, ben je alweer in een ander landschap en denkt ‘oh wat mooi, het lijkt wel een 3D-film’. In dorpjes zoals Wickersrode zwaaien kinderen nog naar langsrijdende motorrijders en ook buschauffeurs vinden het leuk om eens andere gezichten te zien. Alleen een buizerd voelt zich bedreigd door de Kawasaki en de Ducati. Hij stijgt met een markante ‘Hiaah, Hiaah’ uit een veld omhoog en zweeft over de gigantische Eisberg, de hoogste heuvel van het Stölzinger Gebergte. Waar, zoals in Nausis, ‘het vaderland een thuis heeft’ en een klein straatje van Stolzhausen naar Rockensüß voert. Echt prachtig. Bergbouwstad Nentershausen Een prettig verblijf biedt de oude bergbouwstad Nentershausen aan de voet van de Herzberg, de hoogste berg van, nou?... Het Richelsdorf Gebergte. We nemen een picknickpauze op een bankje boven op de Burcht Tannenberg en gaan dan verder naar het Knüll. De Amerikanen bouwden in de jaren vijftig een radiostation op de kop van de ‘Knull’, een gedoofde vulkaan die de titel hoogste berg van de regio maar net aan de Eisenberg moet laten. Dat deden ze vermoedelijk om de ‘roden’ – met andere woorden de Russen – in de gaten te houden. Die tijden liggen ver achter ons. Tegenwoordig zijn jeugd- en wandelaarsherbergen Boglerhaus en Knull-Jause net als de camping een lonende business op de stompe bergkop. Toerisme: Herfst op de backroads van Alabama, Amerika Vrije vaart tot aan het Thüringse Schiefergebergte! Wat een prachtig gebied, een mix van slingerende landwegen en levensverhalen. Bij Philippsthal ligt een van de laatste bergen, geheel in het wit. Nee, het is geen ijsberg, die smelten immers allemaal binnenkort. Het is de Monte Kali, de stortplaats met het afval van de open kaliumzoutmijn aan de Werra. Na ‘Die Wende’, de bevrijding van Oost-Duitsland, heeft men acht van de negen kalifabrieken in Thuringen gesloten. De groeve in Merkers werd omgebouwd tot een belevenispark. Dan over de brug naar Vacha, waar passende concertposters hangen voor ‘City’, de DDR-cultband met de hit Am Fenster. Borden en plakkaten, die langs de straten hangen – zoals ‘belastingenverklaring voor pensionados’ of ‘Viba Nougat-Wereld’ – houden onze grijze cellen behoorlijk bezig. Geholpen door het feit dat de Japanse viercilinder zelf in de zesde versnelling lekker rustig door de dorpen tokkelt, waardoor je de gedachten de vrije loop kunt laten en door de wereld kunt vliegen. Tot aan de vrije avond in de jagershut in Schmalkalden. Thuringer woud Hartelijk welkom in het thuis van onze olympische kampioen Katie Wilhelm, zo begroet ons een aanplakbiljet in het Thuringer Woud. Het roodharige Biathlon-icoon bezoeken we niet, maar de grote Farmdenkopf, de hoogste berg in het Thuringse Schiefergebergte, wel. Maar helaas, het panorama bij het pompstation Goldisthal is alleen te voet te bereiken. Zo blijft het voor ons bij een blik op de adelaarskop, die als voor tuindecoratie uit steen gebeiteld is. Vliegen we verder naar het Fichtelgebergte en het Elstergebergte? Nee hoor, we zijn immers niet op de vlucht, zoals de gehate vrachtwagenchauffeurs, die hun multitonners door de smalle Thuringse landwegen proberen te persen. We rijden liever gelijk door naar het Erzgebergte, tijd en moeite sparend. Ook deze bochtige etappe, via Probstella, concentratiekamp-memorial Laura, Swinger-Club ‘Zum Kuckuck’, Bad Lobenstein, Plauen en Poppengrün, is een aardige tocht. We belanden uiteindelijk in Morgenröthe-Rautenkranz, geboorteplaats van kosmonaut Sigmund Jähn, de eerste Duitser in de ruimte. Voor het gebouw van de ruimtetentoonstelling staat een MIG 21-F13 opgesteld. Als piloot zat je daar regelrecht op de motor. En dat bij een topsnelheid van 2125 km/u! De Britse Andy Green was in 1997 half zo snel, toen hij het wereldsnelheidsrecord op land behaalde. Op dit moment traint hij – hoe ouder, hoe gekker – voor het breken van de 1000 mijl per uur barrière. Dat is dan weer een anachronisme als je het afzet tegen de wereld van de boogkandelaars en de houten mannetjes in Seiffen. Maar zelfs met Kawasaki's eigen bodemraket, de 231 pk sterke superchargermachine, de H2, zouden we er vanmiddag niet meer kunnen komen. Vooral niet, omdat we onderweg eerst nog de Monster-Chopper bij motorpleisterplaats Ehrenzipfel bewonderen en bestijgen. We maken daarom een tussenstop op de Fichtelberg, met 1.215 meter de hoogste berg van het Erzgebergte en van onze hele toertocht. Een hoogtepunt is ook het hotel Fichtelberghaus, een topadres met buitenaards panorama. Ze hebben ook een garage, zodat de motoren niet door de wind omver worden geblazen. Overal volkskunst Nu veranderen we het perspectief van Fichtelberg naar Seiffen. Wie hierbij aan een zeepkistenwedstrijd denkt, slaat de plank mis. In spreekwoordelijke zin. In de speelgoedstad in het centrum van het Erzgebergte is de volkskunst overal. Het wemelt hier van winkels en etalages met uit hout vervaardigde kerstpiramides, houten mannetjes en boogvormige kandelaars. De ultieme tegenpolen van de PlayStation, MediaMarkt en Saturn. Veel geluk. Het notenkrakenmuseum in Neuhausen laten we aan ons voorbijgaan, net als het vliegtuigmuseum in Cammerswalde, we verkiezen in plaats daarvan de slingerende loop bij het beroemde Teichhaus. En komen dan nauwelijks meer uit de wirwar van omleidingen bij Bärenfels und Rehefeld. ‘Is dat daar de Grote Zschirnstein?’, vraagt de inmiddels in het Elbsandstein Gebergte gestrande jager aan een dorpsbewoner van Kleingießhübel? ‘Nee, de kleine. De grote ligt daarachter; daar kom je alleen te voet, alle wegen zijn afgesloten.’ ‘En het mooiste uitzicht?’ ‘Dat vind je bij Schöna.’ Dat heeft allemaal geen zin, deze trofee gaat aan ons voorbij. De hoogste berg is sowieso niet de meest imposante van het Elbsandstein-gebergte. Dat zijn de bijzonder schilderachtige Schrammsteinen en het bastion. Miljoenen bezoekers en kunstenaars als de romanticus Caspar David Friedrich kunnen het niet fout hebben. Basta. Maar ook hier geldt: zonder zweetvoeten geen prijs en dus geven we onze stalen rossen maar weer de sporen, rijden door het oog van de naald naar Bad Schandau over de Elbe en steken dan via het naburige Tsjechië af naar het Zittauer Gebergte, om daar in het laatste schemerlicht een vette buit binnen te halen. Bij Jonsdorf zien we een enorme rotsformatie, direct aan de straat. Bij Waltersdorf stoppen we bij de Sonnebergbaude, een leuk landhotel met een terras, waar vandaan je de vos en de reebok nog goede nacht kunt zeggen, of van waaruit je de volgende dag een mooie wandeling kunt plannen naar de met 792 meter de hoogste berg van het Zittauer Gebergte. Recht daartegenover zie je de Lausche. Toegift Achter die zeven bergen, daar ligt een gebergte dat nog veel kleiner is als jij, Zittauer, dat pronkt met de titel ‘kleinste middelgebergte van Duitsland’. Het ligt achter Coswig bij Meissen, bij het Spaargebergte, een ongeveer drie kilometer lange en tweehonderd meter brede bergkam met een hoogte van 191 meter. Heel spaarzaam. Dan zien we voor het hotel Boselblick, dat bekend staat om zijn Zwitserse specialiteiten, een rood wit geschilderde koe, als gebodypainte vlag van de monniken, net zoals in de Alpen. Download hier de routeDownload De hoogste bergen van het middelgebergte Ebbegebergte: Nordhelle (662,7 m)Lennegebergte: Homert (656,1 m)Rothaargebergte: Langenberg (843,2 m), Kahle Asten (842 m)Stölzinger Gebergte: Eisberg (583 m)Richelsdorfer Gebergte: Herzberg (478,2 m)Knüllgebergte: Eisenberg (635,5 m), Knüllköpfchen (633,8 m)Thüringer Schiefergebergte: Große Farmdenkopf (868,7 m)Fichtelgebergte: Schneeberg (1051 m)Elstergebergte: Kapellenberg (759 m)Erzgebergte: Keilberg (1244 m), Fichtelberg (1215 m)Elbsandsteingebergte: Große Zschirnstein (560,3 m)Zittauer Gebergte: Lausche (792,6 m)Spaargebergte: Juchhöh (191,1 m) Reisinformatie In Duitsland zijn er twintig middelgebergten die zich expliciet ‘gebergte’ noemen; van het Ahrgebergte in de Eifel tot het Zittauer Gebergte in het oosten. Er zijn er maar een paar die hoger zijn dan 1.200 meter of die boven de boomgrens uitkomen. Karakteristiek voor deze bergen is de reliëfenergie, dat is het hoogteverschil tussen de voet van de berg en het hoogste punt; al naargelang de regio is dat 200 tot 500 meter. Het mag dan zo zijn dat het landschap hier niet zo spectaculair is als rond de beruchte collegabergen Galibier of Großglockner, maar daar staat tegenover dat het wegennet in de middelgebergten veel uitgebreider is – en veel minder druk – dan de bekende trekpleisters in de Alpen. De gereden route is 1.400 kilometer, te rijden in vier tot vijf dagen. Heenreis Van de A45, afrit Lüdenscheid-Süd, rijd je via de noordkant van de Versetalsdam naar Herscheid. Ongeveer halverwege het centrum van het kleine stadje voert een weg naar links naar de Herscheider Mühle. Overnachten - Landhotel Herscheider Mühle, Herscheider Mühle 1, 58849 Herscheid, tel: 00-49-2357-2325, www.herscheider-muehle.de. Mooi in het groen gelegen historische hotel. Kamer vanaf € 55,50, tweepersoonskamer vanaf € 82,50. - Hotel Jagdhaus Weber, Reblin 11, 58849 Herscheid, tel: 00-49-2357-90900, www.jagdhaus-weber.de. Kamer vanaf € 50,-, tweepersoonskamer vanaf € 80,-. - Hotel Sonnenhof, Franz-Gleim-Straße 11, 34212 Melsungen, tel: 00-49-5661-73 89 99, www.hotel-sonnenhof-melsungen.de. Het modern ingerichte hotel heeft geen restaurant, maar wel een op loopafstand bereikbare oude binnenstad. Kamer vanaf € 40,90, tweepersoonskamer vanaf € 52,80. - Hotel Jägerklause, Pfaffenbach 45, 98574 Schmalkalden, tel: 00-49-3683-60 01 43, www.hoteljaegerklause.de. Gasten worden in de stijl van een Alpenhotel begroet. Kamer vanaf € 63,-, tweepersoonskamer vanaf € 85,-. - Hotel Fichtelberghaus, Fichtelbergstraße 8, 09484 Oberwiesenthal, tel: 00-49-37348-1230, www.hotel-fichtelberghaus.de. Dit hotel scoort onder meer door zijn ligging op 1.215 meter. Kamer vanaf € 62,-, tweepersoonskamer vanaf € 98,-. - Wanderhotel Sonnebergbaude, Hauptstraße 154, 02799 Großschönau, tel: 00-49-35841-3300, www.sonnebergbaude.de. Skilift en voetpad omhoog naar Lausche recht tegenover het hotel. Bijzonder goed op motorrijders ingesteld. Kamer vanaf € 48,-, tweepersoonskamer vanaf  € 72,-. Hotel Fichtelberghaus Motortrefpunten - Bigge Grill; op de westoever van de Biggetaldam bij Attendorn. - Restaurant Bikertrefpunt en Western-Motel Zündstoff; in Helmfurth aan de Edersee. - Knüll-Jause; boven op de Knüllköpfchen bij Schwarzenborn. - Bikertreff Ehrenzipfel; in Breitenbrunn aan de voet van de Fichtelbergs. Literatuur en kaarten In plaats van een reisgids kun je beter een overzichtskaart gebruiken, bijvoorbeeld Deutschland Süd van de ADAC, 1:500.000, € 9,99. Verder is een set detailkaarten van minstens 1:20.000 handig om de mooiste weggetjes te vinden.

Doorgaan met lezen?

Om verder te lezen heb je een abonnement nodig. Heb je die al? Dan kun je hier inloggen.

Wil je graag toegang? Kies dan één van onze abonnementen, dat kan al vanaf €2,99 per maand.

MotorNL Digitaal vanaf €2,99 per maand

Alle artikelen uit MOTO73 en Promotor lees je iedere dag vers online via onze Premium artikelen en bladerbare PDF magazines.

Promotor vanaf €4,00 per maand

Toegang tot MotorNL Digitaal en maandelijks Promotor edities op je deurmat

Het beste magazine voor toerrijders valt iedere maand weer bij je in de bus. Motortests, leuke routes om zelf te rijden, producten en meer. Inclusief digitale toegang op Motor.nl (Premium artikelen) en bladerbare (en downloadbare) PDF magazines.

MOTO73 vanaf €5,50 per maand

Toegang tot MotorNL Digitaal en tweewekelijks MOTO73 op jouw deurmat

Iedere twee weken krijg je de laatste motortests, achtergrondverhalen, columns en sportnieuws direct op je deurmat. Maar daar houdt het niet op! Inclusief digitale toegang op Motor.nl (Premium artikelen) en bladerbare (en downloadbare) PDF magazines.

MotorNL Nieuwsbrief

Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief of aanbiedingen en blijf iedere week op de hoogte van al het nieuws, motortests, leuke routes of aanbiedingen.






Hierbij geef ik toestemming om me via email, met de informatie die ik in dit formulier opgegeven heb, nieuwsbrieven te sturen.

Uitschrijven kan op elk moment, onder iedere nieuwsbrief staat onderaan een link om uit te schrijven. We hebben je privacy hoog in het vaandel, onze privacy policy is op de website te lezen. Als je dit formulier instuurt, dan ga je akkoord met de voorwaarden genoemd in de privacy policy.


Over de auteur

De redactie van Motor.nl bestaat uit alle redactieleden van MOTO73, Promotor en Classic & Retro. Redacteuren Ad van de Wiel, Jan Kruithof, Eddie de Vries, Nick Enghardt, Maikel Sneek en diverse freelancers zijn dagelijks actief voor Motor.nl.

Misschien vind je dit ook interessant?