Met ‘Made in China 2025’ zette Beijing een koerswijziging in: weg van de rol als goedkope werkplaats van de wereld, op naar een economie die zélf bedenkt, ontwikkelt en produceert. Nu ligt er een nieuw tienjarenplan klaar — nog ambitieuzer, nog dreigender: China wil de wereld domineren met hoogwaardige technologie. De motorindustrie laat zien hoe meedogenloos snel dat kan gaan. In een paar jaar tijd groeiden Chinese merken uit tot serieuze wereldspelers. En precies dát baart Jan Kruithof zorgen.

Wie het boek ‘Apple in China – The Capture of the World’s Greatest Company’ van Patrick McGee heeft gelezen, blijft met een ongemakkelijk gevoel zitten. Verblind door winst en shareholder value creëerde Apple met het Chinese bedrijf Foxconn – verantwoordelijk voor de productie van Apple-producten – misschien bewust een technologisch monster zonder weerga. Vanaf 2015 investeert Apple jaarlijks 55 miljard dollar (!) in mensen, logistiek en ontwikkeling van toeleveranciers. Anno 2025 zijn zo’n 28 miljoen (!) ingenieurs ‘gevoed’ met de holistische werkwijze van het Amerikaanse technobedrijf. Het resultaat mag er zijn: Apple maakt buitengewoon veel winst en ‘China’ maakt met Huawei, Xiaomi, Oppo et cetera betere, maar goedkopere smartphones dan Apple…

Nog maar tien jaar geleden werd ‘Made in China 2025′ door de communistische partij gelanceerd. In plaats van werkplaats van de wereld moest China in 2025 zelf kwalitatief hoogstaande producten produceren. Dat was het plan en dat is in grote lijnen uitgekomen. Door productieprocessen holistisch te benaderen als een technobedrijf worden in China nu elektrische auto’s gebouwd in zogenaamde dark factories. Dat zijn volledig gerobotiseerde fabrieken ‘waar het licht uit kan’. Aan de ene kant van de fabriek gaan de ruwe grondstoffen erin en aan de andere kant rollen de auto’s eruit. Zo worden ook accu’s, zonnepanelen, windmolens, raketten en misschien ook motorfietsen gemaakt. Vergelijk het aantal nieuwe robots dat China installeert (zo’n 278.000 in 2023) met het aantal in Europa (zo’n 93.000 in 2023) en de schrik slaat je om het hart. Meer dan 50% van de robots wereldwijd wordt in China geïnstalleerd, Europa steekt daar schraal bij af met 20%.

Honda CB400 SF-kloon ZXMoto 500 F verschijnt vóórdat Honda zijn eigen opvolger klaar heeft

Is 2025 een kantelmoment?

Wie zijn of haar ogen goed de kost had gegeven dit jaar bij een stand van een Chinees motormerk op MOTORbeurs Utrecht, was verbaasd over de bijna perfecte staat van de afwerking. Hoe dan ook lijkt 2025 een kantelmoment, want het ene na het andere nieuwe Chinese model wordt geïntroduceerd. Voorbeeld: QJMOTOR heeft meer dan honderd modellen in de catalogus staan, modellen die passen bij de behoefte van motorrijders op elk continent. Want wat heb je aan een SRK 921 RR in pak ‘m beet Malawi? Daar heb je liever een lichte, makkelijk te onderhouden 125 cc met veel veerweg. En zou de belangstelling in Malawi toch verschuiven naar racers, dan zou QJMOTOR dankzij het productieproces in korte tijd best een racer kunnen bouwen met heel veel veerweg.

Hoe hebben merken als QJMOTOR, CFMOTO, Loncin, Lifan en Kove zich zo snel kunnen ontwikkelen? We nemen de lancering van het laatste Westerse merk als voorbeeld: het nieuwe Triumph – dat van John Bloor. Triumph deed er zeven jaar over om nieuwe modellen (Trident en Trophy) te ontwikkelen, die in 1990 werden voorgesteld in Keulen. In 1997 moest John Bloor opnieuw diep in de buidel tasten om Triumph te redden van de ondergang. In dat jaar vloog ook de fabriek in Hinckley in de fik en werd er een nieuwe gebouwd die lange tijd hét voorbeeld was van modern motorfietsen bouwen. Pas in 2010 rapporteerde Triumph een operationeel (voor rente en belasting) resultaat van 15,1 miljoen Britse pond. Met andere woorden: een plusje op de jaarrekening – met een beetje hulp van de legacy van het oude Triumph uit Meriden – vergde een heel lange adem, diepe zakken en heel veel lef.

Nog maar twintig jaar geleden bestelden we een 250 cc rechtstreeks uit China. De motor werd in een krat thuis afgeleverd en we moesten ‘m zelf in elkaar schroeven. De lak op de lasnaden liet al los en het chroom roestte. Tien jaar later moesten we lachen om al die Chinese motorfietsen. Ze reden voor geen meter, de afwerking was nog steeds matig en hoe zat het eigenlijk met de afschrijving? In 2023 maakte een onrustig gevoel zich van ons meester. In een column schreven we of we wel zo blij moesten zijn met al die Chinese motorfietsen?

Hoe hebben die ‘Chinezen’ dat dan geflikt? Door het kunstje af te kijken van Westerse en Japanse motormerken, door hun technische hoogstandjes te doorgronden, door joint ventures op te richten zodat ‘we’ ze wel een kijkje in de R&D-afdelingen moesten geven. Dan vraag je je toch af wat er door het hoofd spookte van de CEO van KTM, BMW, Honda, Harley-Davidson et cetera toen de handtekening werd gezet onder het samenwerkingscontract. Was hij ongerust over de toekomst of dacht hij slechts aan de kortetermijnresultaten van het bedrijf? Shareholder value weet je nog?

Wat staat ons te wachten?

Wat staat ons het komende decennium te wachten? China laat zich niet beteugelen. ‘Made in China 2025′ is succesvol uitgerold, het volgende tienjarenplan legt de focus op dominantie in tal van technologische gebieden: auto’s, ruimtevaart, elektronica, motorfietsen… Natuurlijk zal dat niet zonder slag of stoot gaan. We gaan lachen omdat een raket z’n lading op Mars afzet in plaats van op de Maan, omdat een elektrische fiets ineens in de fik vliegt en als blijkt dat de bestelling bij Temu toch een lachwekkend prul is. Had Donald J. Trump dan toch een beetje gelijk met z’n opmerking ‘dat die verdomde computers maar in de USA gemaakt moeten worden’.

Je ziet het al gebeuren. De Italiaanse motormarkt, doordrenkt met de erfenis van iconische merken als Ducati en Aprilia, ondergaat momenteel een ingrijpende verandering. De motormarkt wordt in toenemende mate gevormd door de groeiende aanwezigheid van Chinese fabrikanten. Merken zoals Voge, CFMOTO, QJMOTOR en het elektrische Yadea maken significant terreinwinst en dagen de dominantie van gevestigde Westerse en Japanse spelers uit door middel van agressieve prijsstrategieën en uitbreidende modelaanbiedingen – bron: motorcyclesdata.com

Als je mensenrechten, repressie, werkomstandigheden en al die narigheden die gepaard gaan met een totalitaire staat niet meeweegt, kun je alleen maar respect hebben voor wat China heeft bereikt. China op zijn beurt mag dankbaar zijn dat ‘onze’ technologische wereld de deur wagenwijd open heeft gezet. Zonder een globalistische economie, die ons de afgelopen jaren ook veel welvaart heeft gebracht, zou het China niet zijn gelukt. Een wereldmarkt zonder drempels, het klinkt nog steeds goed mits het level playing field voor alle partijen gelijk is. En dat is een utopie, want aan spelregels hebben naar autocratie neigende landen een pesthekel.

Terug naar ons kleine motorwereldje: moeten we blij zijn met de komst van motorfietsen (en auto’s, en vliegtuigen, en zonnepanelen, en vul maar in) uit China? Als motorrijder wel. De motorfietsen zijn tiptop in orde en niets staat heel veel plezierige ritten in de weg. Kijk je meer met afstand naar China, schrik je je een ongeluk. Weet de vrije wereld met al zijn burgerrechten, inspraakprocedures en mondige burgers nog wel een antwoord te vinden op de ontwikkelingen in China? Dat antwoord moet dan wel komen van de – Europese – politiek. Die moet als de wiedeweerga aan de slag met het ontwikkelen van – heel – lange termijnplannen, het inrichten van financiële steunpakketten en investeringen. Nationaal kunnen we geen vuist maken, omdat de nationale begroting geen ruimte laat. Feit is dat China zich niet laat afremmen. De voorsprong die ze nu hebben, zullen ze verdedigen door de inzet van AI, miljoenen robots, ingenieurs en arbeiders. Als de vrije wereld niet snel optreedt, kan die voorsprong de komende tien jaar zo groot worden dat we ze nooit meer kunnen inhalen.

Gaat het ons lukken? De twijfel is groot. Soms zou je mogen wensen dat de EU zich wat meer als een autocraat mag opstellen. We zijn ons ervan bewust dat dit een gevaarlijke uitspraak is. Maar beslissingsbevoegdheden moeten we anders inrichten, anders worden we overlopen en gebeurt er wat er in Staphorst gaande is. Daar wil Defensie in de Zwarte Dennen – prachtig bosgebied overigens – een enorm bunkercomplex bouwen voor de opslag van munitie. Ondanks de oorlogszuchtige houding van Rusland liggen de omwonenden dwars, terwijl ze weten wat er geopolitiek gezien gaande is in de wereld…