In onze nieuwe rubriek Epische Motorfietsen licht Menno Janssen een klassieke motor met een uniek verhaal uit. De Rotterdamse fotograaf richt zich daarbij op Superbikes uit de jaren ‘70, waar hij ook een boek over maakte. Maar wie is de man achter de verhalen en de foto’s? En wat maakt deze periode zo bijzonder? Tijd voor een nadere kennismaking met Menno Janssen.
Waar is het allemaal begonnen?
‘Ik kom uit een gezin waar altijd al aandacht was voor geschiedenis. Die aandacht uitte zich bij mij in oude auto’s en motorfietsen. Dat zit er gewoon in. Ik rijd zelf dagelijks in een Volvo Amazone uit 1968, dan weet je al genoeg. Daarnaast vind ik fotografie geweldig. Ik was vijftien jaar en had honderdtien gulden op mijn spaarbank staan. Op een ochtend besloot ik dat ik fotograaf wilde worden. Diezelfde middag ben ik naar de winkel gegaan en heb ik de enige camera gekocht die ik voor dat geld kon krijgen. Het was een tweedehands Russische spiegelreflex, die ik nu nog steeds in de kast heb staan.’
En het is je gelukt om beroepsfotograaf te worden.
‘Dat klopt, sinds 1987. Ik heb altijd reportagefotografie gedaan en een beetje studio. Maar in 2008, met de economische crisis, kwam ook de mobiele telefoon op, wat een grote verandering in onze markt teweegbracht. Mensen wilden minder betalen voor foto’s. Ik ben me toen volledig op studio gaan concentreren, omdat dat dingen zijn die je niet met een telefoon kunt doen. Daaruit is de huidige motorfotografie ontstaan, door studio’s op locatie te maken.’
Hoe ben je bij de motorfotografie gekomen?
‘Ik heb eind 2019 een tour door Engeland gemaakt, ook met een oude bus natuurlijk. Ik ging langs allerlei auto- en motorfietsmusea. Bij een van die musea zag ik een boek van hun collectie. Ze hadden een effectieve, maar niet optimale oplossing gebruikt om al die motorfietsen te fotograferen. Toen dacht ik: “Dat kan ik beter.” ’s Avonds lag ik in bed in mijn Mercedes 508-bus te piekeren en bedacht ik dat ik hen zou voorstellen om hun collectie te fotograferen. Dat wilde ik dan kosteloos doen, waarbij we de opbrengsten van de boeken en kaarten zouden delen. Daar was het museum erg enthousiast over. Helaas kwamen kort daarna corona en de Brexit, en is het anders gelopen.’
Maar inmiddels heb je wel een enorm archief aan foto’s van klassieke motoren. Hoe heb je dat gedaan?
‘Ik ben het idee in Nederland gaan uitvoeren. Ik heb een aantal dealers van klassieke motoren benaderd, waarvan ik vond dat de foto’s beter konden. Zo kon ik proef fotograferen en hen helpen om betere foto’s van de motoren te maken. Ik heb op diverse plekken foto’s gemaakt en daarmee een basis gelegd voor een archief dat beschikbaar is voor uitgevers van bladen en boeken, én waarmee ik mij kan presenteren. Van het een kwam het ander. Ik fotografeer nu verzamelingen klassiekers van ongeveer dertig jaar en ouder tegen een onkostenvergoeding en kan ook een boek maken van zo’n collectie. Datzelfde geldt voor musea. Daarnaast kan ik de foto’s ook voor eigen gebruik inzetten. Zo is ook het boek “Superbikes van de Seventies” ontstaan, dat de basis zal vormen voor deze serie Epische Motorfietsen in MOTO73.’
Wat maakt de Superbikes uit de jaren ‘70 zo bijzonder?
‘Er zijn voor mij twee elementen. Het eerste is een algemeen feit: het is een decennium dat echt een omslagpunt is geweest in de motorfietsmarkt. In tien jaar is de markt compleet veranderd en daarom is het voor veel mensen een legendarische periode. Voor mij persoonlijk is het ook de tijd waarin mijn eigen verbeelding tot leven kwam. Dat geldt voor veel mensen tussen hun vijftiende en vijfentwintigste. Voor mij was dat begin jaren ‘70. Ik heb uren doorgebracht met een Honda-foldertje van de fietsenwinkel, waarin al hun motorfietsen van dat jaar stonden. Later had ik ook een boek met alle motoren uit 1972. Dat heb ik tijdens de hele reis, achter in de Renault 4 (met vouwwagen), in mijn handen gehad toen we op zomervakantie gingen. Het was nog de tijd vóór internet, waarin je jezelf kon verliezen in een simpel foldertje.’
Kan je wat meer vertellen over die veranderingen op de markt?
‘De jaren ‘70 zijn de periode van de opkomst van andere fabrikanten en de neergang van de Engelsen. Het schakelmoment is de komst van de Honda CB 750 Four. In de motorgeschiedenis is er een periode vóór en na deze motor. Vanaf 1969 wordt de Honda CB 750 Four in Amerika verkocht en twee jaar later is alles anders. Daarvoor waren de Britten nog dominant op de markt van grote motoren, maar al in 1971 zijn negen van de tien motoren die in de VS verkocht worden — de grootste motorfietsenmarkt ter wereld — Japans. Honda verkocht uiteindelijk van de CB 750 per maand het aantal motoren dat ze per jaar dachten te verkopen. Andere merken moesten reageren en zo werd binnen een paar jaar het ene na het andere fantastische model op de markt gebracht. Eind jaren ‘70 waren veel Engelse fabrikanten — denk aan Norton en Triumph — volledig naar de achtergrond verdwenen.’
| Meer weten over het werk van Menno? Neem een kijkje op motoclassiccollection.com. Alle foto’s zijn ook als print te bestellen. |
En deze motoren komen terug in de nieuwe rubriek Epische Motorfietsen.
‘Klopt, ik heb deze motoren bij verzamelaars mogen fotograferen, maar enorm veel werk zat ook in het verzamelen van al die verhalen achter de motoren. En wat blijkt: het ene verhaal is nog bijzonderder dan het andere. De Honda CB 750 noemde ik al, maar denk ook aan de Suzuki GT750, de Kawasaki Z900, de waanzinnige Kawasaki Mach III 500 en Mach IV 750, de Norton Commando, de Benelli Sei en de Honda CBX-zescilinders, samen met de Kawasaki Z1300, de Triumph Trident, de exclusieve Münch Mammut en MV Agusta, de Laverda’s en de Ducati’s met hun fantastische wegligging.’
Ben je ook fan van andere periodes van de motorfiets?
‘Absoluut, ook bijvoorbeeld de motoren uit de jaren ‘30 zijn geweldig. Daar zitten echte museumstukken tussen, die je zo in je huiskamer kunt zetten. Maar vergis je niet: er zijn ook veel motorliefhebbers die deze motoren uitstekend onderhouden en er nog steeds mee op de weg rijden. Elke periode heeft bijzondere motoren met verhalen voortgebracht, denk ook aan de periode kort voor en na de Tweede Wereldoorlog. Ik ben daarom ook nog lang niet klaar met het maken van boeken.’
Hoe zou jij je stijl van fotograferen omschrijven?
‘Dit concept is mijn specialisme, mijn ambacht en wat ik het liefste doe. Ik denk dat er weinig fotografen zijn die studiofotografie op zo’n hoog niveau op locatie kunnen maken. Daarbij heb ik een prachtig aanbod voor verzamelaars om tegen onkosten hun collectie te fotograferen. En het allerleukste: in de motorfietswereld kom je in aanraking met geweldige mensen. Iedereen is op of met een motor gelijk, en dat maakt het zo mooi. Ik ben nog steeds aan het uitzoeken waarom motorrijders over het algemeen zo prettig zijn in de omgang en zonder kapsones. Ik kan het nog niet helemaal onder woorden brengen, maar ik kan wel zeggen dat ik als Rotterdammer uit Crooswijk enorm waardeer dat mensen zo rechtdoorzee zijn.’
Hoe lang ben je bezig om een verzameling te fotograferen?
‘Dat is serieus werk. Ik kan mensen niet uitleggen hoeveel werk het is, totdat ze het zelf hebben meegemaakt. In de basis ben ik een halve tot een hele dag bezig om de studio op locatie op te bouwen. Daarna fotografeer ik zo’n twintig motoren per dag, omdat je voor elke motorfiets een aparte aanpassing in het licht moet doen. Aan het einde van de dag ben ik dan helemaal op. Vervolgens ben ik per motor nog een uur bezig met de nabewerking. Dat is niet om dingen te veranderen; ik fotografeer met hoog contrast, dus ik moet verschillende belichtingen samenbrengen tot één beeld. Anders zouden bijvoorbeeld de banden te donker en de tank te licht zijn. Het is superinspannend, maar ook prachtig. Als ik het eindresultaat zie, ben ik toch een klein beetje gelukkig. Daar doe je het voor: je voelt dat je leeft. Ik doe dit werk met hart en ziel.’
Foto’s: Menno Janssen
