Kunst hoort in een museum, een motor op de weg. Dat is de normale gang van zaken. Maar dat draaien we nu om. Michiel van Dam bezoekt motormusea in Okkenbroek en Raalte en rijdt een route van Kunstwegen langs de Overijsselse Vecht.
Het American Motorcycle Museum Holland (AMMH) is nog gesloten als ik ’s morgens de Triumph start bij de Salland Inn, mijn onderdak in Raalte direct naast het AMMH. Geen probleem, de route eindigt hier ook weer. Goedgeluimd draai ik de gaskraan open, de ruimte van Salland in. Daar hebben gletsjers in een of andere ijstijd wat bulten achtergelaten, waaraan we plaatsnamen danken zoals Luttenberg. Daar wordt elk jaar over de Luttenbergring een veteranenrally gereden, maar vanochtend heb ik het asfalt voor mijzelf alleen.
RIDERS Provincietour Flevoland: elke keer anders (maar nu op z’n mooist!)
Brits motorschoon
In Okkenbroek kom ik in klassieke sferen. Hein van der Vegt verwacht mij al, want om zijn collectie antieke motorfietsen te mogen bekijken, moet je vooraf een afspraak maken. Dat gaat nog gewoon per telefoon, want Hein is de tachtig al gepasseerd en schenkt zijn aandacht liever aan zijn troetelmotoren dan aan een beeldscherm. Veel oud Brits motorschoon, maar ook een rits motoren van het Nederlandse motormerk Eijsink steelt de show.
Na Lemelerberg komt Holterberg. Ondanks het gezapige karakter (stopverbod, lage maximumsnelheid) mag de etappe Sallandse Heuvelrug niet in m’n route ontbreken. In het natuurgebied vullen bos en heide elkaar aan, uit de aardtonen rijzen hier en daar de gedaantes van jeneverbesstruiken op. Die befaamde korhoenders zijn een beschermde diersoort, vandaar misschien die snelheidslimiet, maar ik krijg ze onderweg niet te zien.
Na Achterin pikt de route een stukje Duitsland mee en daar wordt een extra aspect aan de natuurbeleving toegevoegd. In Duitsland heet de rivier Vechte, terug in Nederland Overijsselse Vecht. Daarlangs ligt een snoer van kunstwerken, Kunstwegen genaamd. Die combineren natuur met cultuur, kruisbestuiving voor een unieke motortocht.
Voor de brug over de Vechte ligt of staat het kunstwerk Chain Reaction van Bonnie Collura, geïnspireerd door de stellingmolen die hier vroeger stond. De twee molenstenen symboliseren de kringloop van korenzaadjes, van zaaigoed tot rijpe zaden, graag met nieuwe graankorrels. Een gesloten cirkel, zeg maar. Daar wip ik toch even voor uit het zadel, om het beeld van alle kanten te bekijken.
Cultuur mag er zijn
Alleen de overgang van klinkerweg naar asfalt markeert de grensovergang terug Nederland in. De Vilsterborg voert smalletjes langs drassige weilanden, wat is het land hier ruim. Een drietal kloeke metalen ophaalbruggen voert over het Coevorden-Vechtkanaal terug naar de beschaving.
Van Raalte tot Duitsland was al een toffe rit. Dat blijft ook zo als de wielen weer westwaarts draaien. Maar er komt nog een bonus bij: de route pikt verschillende kunstwerken in de openbare ruimte op, met elkaar verbonden door het thema Kunstwegen. In het centrum van Gramsbergen klauter ik weer uit de cockpit, om mij bij het museum-annex-kunstwegeninformatiepunt te informeren over de route die ik wil gaan volgen en een papieren routekaart-met-uitleg te scoren.
Buiten de bebouwde kom staat richting Ane naast de brug over de Vecht een witte pyloon, die op de mast van een schip lijkt. Het kunstwerk heet Hello Sailor!, een wat vreemde benaming zo midden in het land rond de Duits-Nederlandse grens. Maar kunst moet vragen oproepen, zo heb ik geloof ik weleens ergens gelezen. Zeven meter hoog is het kunstwerk van Jeroen Doorenweerd en het geeft ’n mooi uitzicht op het slingerende verloop van de Vecht.
De onverharde Jodenweg bij Hardenberg loopt dood op wat betonnen constructies, waarachter het verkeer over de N34 raast. Het kunstwerk Geo-mMtrie van Paul de Kort uit 2013 is gebaseerd op het oud-Nederlandse bastiontype met een maatvoering die is gebaseerd op de gulden snede-verhouding. En dat ligt hier zomaar in het bos!
Ik volg de Overijsselse Vecht zo goed als het gaat naar het westen, waar hij, ergens achter Zwolle, uitmondt in het Zwarte Water. Onderweg pik ik een aantal objecten van Kunstwegen mee, die ik legaal en zonder veel gedoe met de motor kan bereiken.
Die cultuur mag er zijn, maar vlak de natuur niet uit. Overijssel biedt het beste van twee werelden. Bij Beerze en Junne slingeren paden door het bos, achter akkers en weides verfraaien zwarte houten boerderijen het decor. Woestijn in Nederland? Na de Zandbulten bij Hardenberg duikt nu de Sahara in de route op. Die zandverstuivingen worden sinds 1840 in bedwang gehouden door dennenbossen, aangelegd door landheer baron Van Pallandt van het landgoed Eerde. Buiten zand en dennen bepalen ook heide en jeneverbesstruiken het uitzicht. Maar net als op de Sallandse Heuvelrug laten zich hier geen korhoenders zien.
Zieleschepen
De korhoender kan je onmogelijk over het hoofd zien. Langs de Vecht bij Ommen verbeeldt het kunstwerk De Wulp vanaf 2000 de visie van René van Zuuk. Volgens mij gaat het om het thema verbinding, want de uit staal en hout gemaakte vogel spuugt zo nu en dan een waterstraal naar de andere oever van de Vecht. Ook de lange gebogen vorm van de Wulp suggereert overbrugging. De vorm van de Wulp staat ook symbool voor het landelijke en natuurlijke karakter van Ommen.
De volgende pitstop is Dalfsen. De brug over de Vecht is er verfraaid met het kunstwerk Blauwe Bogen, op de zuidoever steekt bij het station een bovenmaatse stenen paddenstoel omhoog, grijs met grijze stippen. Het kunstwerk Zwevende Kei van Bas Maters bestaat uit een dertig ton wegende zwerfkei die boven een nagebootst zuilelement lijkt te zweven. Ik mag er natuurlijk ook een walvisstaart in zien.
Over smaak moet je niet twisten, maar voor mij persoonlijk staat het kunstwerk Zieleschepen bovenaan de lijst van Kunstwegen. De metalen boten slingeren over een pad dat langs de Kromme Kolk slingert, een dode arm van de Overijsselse Vecht. Een armada van zieleschepen laat kunstenaar Cornelius Rogge over het land varen, daar mag het publiek dragers van sagen, verhalen en fantasieën in zien. De titel is geïnspireerd op de Nederlandse dichter Joost van den Vondel, die in de zeventiende eeuw schreef over zieleschepen die onze zielen naar het hiernamaals vervoeren.
Bij Zwolle zwaai ik Kunstwegen vaarwel. Naast de A28 staat het enorme kunstwerk Feniks van Giny Vos. Die vuurvogel moet Zwollenaren het gevoel geven dat ze weer thuiskomen. Mijn tijdelijke thuis, de Salland Inn in Raalte, is nog een paar kilometer verder verwijderd. In de landelijke omgeving omarmt de route nog het fraaie kasteel Nijenhuis, waarin kunst ook met een hoofdletter wordt geschreven. Na een wandeling door de meer dan honderd objecten tellende beeldentuin roffelt de staande twin weer tot leven.
Diepe indruk
Kunstwegen is een machtig routethema. Ook het slotakkoord ervan mag er zijn. Als ik de Triumph parkeer, staat de museumdeur van het American Motorcycle Museum Holland al gastvrij open. Binnen word ik warm verwelkomd door Max en Ans Middelbosch, de man en zijn vrouw achter het museum. Ook dit museum is uit passie ontstaan. De collectie van ruim honderd motorfietsen brengt zo’n beetje de hele Amerikaanse motorgeschiedenis tot aan de jaren ’80 tot leven, gepresenteerd in wildwestsaloonstijl. Zoals dat hoort in een motormuseum staan er geen beeldschermen, maar échte motorfietsen. En op één mag je zelf plaatsnemen: een Harley-Davidson Hydra-Glide uit 1954, politie-uitvoering met zijspan uit Assen. Deze machine maakte in de jaren ’50 diepe indruk op de jonge Max Middelbosch en vormde het begin van zijn levenslange liefde voor Amerikaanse motoren, die sinds 2003 in Raalte is gevestigd.
Foto’s: Michiel van Dam
| Kunstweg langs de Vecht |
| Het Vechtdal loopt over 225 kilometer van Darfeld in Duitsland tot het Zwarte Water achter Zwolle in Overijssel. De Vechtdalroute presenteert buiten natuurschoon ook tachtig kunstwerken onder de noemer Kunstwegen. Die kunstroute werd in 2000 door koningin Beatrix geopend. www.kunstwegen.nl |
Toerinfo
Attracties Motormuseum Okkenbroek, alleen op afspraak. Bel Hein van der Vegt voor een bezoek 0570 551 468; American Motorcycle Museum Holland, www.ammh.nl
Overnachten Hotel en restaurant direct naast het American Motorcycle Museum Holland in Raalte, www.hotelinnsalland.nl
Download de route
