Toertocht Frankrijk: naar de bron van de Maas

17/10/2026

De Belgische N909 slaat met steile en scherpe bochten naar beneden door het bos. Onderaan in Hees doet het voormalige Belgische douanekantoor nu dienst als Bed & Breakfast. Een paar meter verder rijd ik Frankrijk in. Op de plek waar de Maas Frankrijk verlaat en België invloeit, kan ik op de motor niet komen. Nog even wat Fransgroene heuveltjes en dan rijd ik Givet in. Daar zie ik haar ineens, de Maas, La Meuse, breed en overspannen door een brug met daarachter op een steile heuvel boven de andere oever het grote Fort de Charlemont.

De weg slingert tussen de spoorlijn aan de ene kant en La Meuse aan de andere kant. De rivier zal vanaf hier tot aan haar bron mijn reisgezellin zijn. Wat een prachtig begin van deze route. De weg stijgt ongemerkt behoorlijk, want na een aantal bochten liggen de rivier en de twee koeltorens van de kerncentrale van Chooz ineens links onder de weg. De twee rookpluimen voegen zich samen tot een wolk in de blauwe hemel. Waarom bouwen landen zo vaak hun kerncentrales pal op de grens met andere landen?

De eigenaar van hotel L’Amerivières in Aubrives, met een tuin direct aan de Maas, vertelt mij dat er hier veel Nederlanders komen. Te voet, op pelgrimsreis naar Santiago de Compostela en op de fiets natuurlijk. Vélo et fromage: Nederland is het land van fietsen en kaas. En nu komt er ook nog een Nederlandse motard overnachten. Lekker eten, goedkope kamer en op de tap staat L’Ameribières dat speciaal in de Belgische brasserie de Fagnet wordt gebrouwen. Niet alleen de Waalse heuvels rollen door tot in de Franse Ardennen, ook de vaten bier.

1 van 9

Alleen voor motorrijders

De volgende morgen heeft Madame La Meuse haar sluiers afgedaan en is het traditionele beeld van de Ardennen (groene heuvels, grijze luchten) vervangen door een zonovergoten landschap onder een blauwe hemel. En route! Terug op de doorgaande N51 passeer ik Hierges, een mooi gerestaureerd middeleeuws stadje met een kasteel. Maar daar mag ik op de motor niet in, dus daar rijd ik aan voorbij. Wat is ze mooi, die Meuse. Als ode aan deze dame hebben bruggenbouwers hier extra hun best gedaan om van de oeververbindingen iets moois te maken. De fraaie brug van Haybes spiegelt samen met de grijze gevels in het water.

Linksaf op de D988. Na Fumay is het gedaan met de bebouwing. Ik ben alleen met de Maas, die net als de weg door beboste heuvels slingert. Op gezette plaatsen zijn stroomversnellingen, haar rimpelloze wateroppervlak wordt niet verstoord door scheepvaart. De Maas stroomt in Frankrijk ook door fraaie steden zoals Charleville-Mézières (‘het fraaie Place Ducale’) en Sedan (‘de grootste vesting van Europa’). Maar ik wil alleen met Madame La Meuse zijn, zonder stadsverkeer en andere afleiding. Gewoon de loop van de rivier volgen, langs groene oevers en groene heuvels. Ik wil ongestoord met haar zijn en zij aan zij door het landschap stromen. Achter Sedan pak ik de loop van de Maas weer op. Ze houdt een beetje afstand, richting Mouzon vang ik slechts hier en daar een glimp van haar rondingen op.

Na Mouzon pakt m’n route de Vallée de la Meuse op, rechts onder de weg zijn duidelijk de lijnen te zien die zij in het landschap heeft getrokken. Mooi, mooier, mooist! Het water is niet overal zichtbaar, maar rijen bomen tonen waar Madame voortvloeit. Langs de weg ligt het Maaskanaal dat ooit voor de scheepvaart was gedacht en waardoor de Maas zelf haar wulpse meanders mocht behouden. Na Stenay komt Dun-sur-Meuse. Het is een van de weinige plaatsen in dit gebied waar nog iets van leven is, winkels en een paar eetgelegenheden.

En direct bij de brug (de hoeveelste is dit nu al?) ligt de Biker Bed & Breakfast van de Engelsman Ian Moore. Strictly for motorcyclists, al maakt Ian soms een uitzondering voor historici en schrijvers die zich in de geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog in deze streek willen verdiepen. Bij Two Wheel Moorings verzamelen zich motorrijders uit alle windstreken voor een biker friendly onderdak voor on- en offroad-toertochten door de Argonne, naar Luxemburg of de Eifel, of langs de Maas zoals ik.

Het verwoeste dorp

Hier aan de Maas stuit ik onvermijdelijk op sporen van de Eerste Wereldoorlog (Verdun en zo), maar daar ga ik me nu niet mee bezighouden. De muze roept, La Meuse lokt. Geen tijd voor triestigheid nu, gaan met die banaan! Ik gooi de tank vol bij een automatisch tankstation, want hier in de pampa weet je maar nooit wanneer je weer zo’n bron tegenkomt, zeker als je met de Maas lekker over zijweggetjes gaat pionieren. De Madame danst en het volk op de oever applaudisseert.

Dit is een heel ander Frankrijk dan de Alpen, de Dordogne of de Vogezen. Geen luxe, maar rauwe schoonheid; je moet ervan houden. Vanaf Dun rijd ik verder door de glooiende Maasvallei, waarop je tussen de verlaten dorpen lekker door kunt rijden. Hier en daar tikt het Canal de l’Est de route aan, voor Madame La Meuse zelf moet ik moeite doen, met afstekers van de doorgaande weg. Zoals via de D214 richting Neuville, waar ik bij Champ over het kanaal (hoe smal!) met sluisje steggel. Maar waar is Madame La Meuse gebleven? Aha: een eindje verderop herenigt een stalen meccanobrug me met mijn reisgenote.

Toertocht Frankrijk: topbestemming Elzas

Toch weer een beetje Eerste Wereldoorlogmisère in het Verwoeste Dorp Cumières Mort-Homme. Liever fluks verder naar Thierville-sur-Meuse en Lacroix-sur-Meuse waar tegenover het onvermijdelijke oorlogsmonument (welk Frans dorp heeft er geen?) een prachtige wasplaats staat, een soort Romeins tempelachtig gebouw met luxe-Latijnse letters op de voorgevel en naast de bebaarde Neptunusachtige mansfiguur een beeld van Madame La Meuse zelf, omgeven door spetterend fonteinwerk. In vroeger tijden waren lavoirs, wasplaatsen, zoals deze een sociaal centrum van het dorp waar de vrouwen bij elkaar kwamen om te roddelen, nieuwtjes uit te wisselen en op de stenen de was te doen. Op de hand, want zo ging dat in de tijden voor Miele en Indesit.

Na St. Mihiel maak ik een prachtige slinger via Ailly-sur-Meuse waar het Maasdal zich in de formidabele afdaling weer van haar mooiste kant laat zien. Mijn Route de la Meuse zou net zo’n motorklassieker moeten zijn als de Route Napoléon, Route des Grandes Alpes of de Gorges du Verdon. Het wordt dringen op het damespodium, Madame La Meuse krijgt gezelschap van Madeleine de Champery en in Vaucouleurs beginnen ze al reclame te maken met zo’n andere Franse heldin. Het land van Jeanne d’Arc. Maar eerst is het maar weer eens tijd voor weer een omweggetje door het achterland, via het witte kronkelweggetje op de kaart met mijn geluksnummer D145.

Gemetselde kraamkamer

Sepvigny, Champougny worden bijgeschreven in mijn balboekje. De weg is in de heuvelrand geklonken met zicht op de Maas, kronkelend beneden, afgezet met bomen vol bollen maretak. Laat mij u daar kussen, chère Madame! La Meuse is hier een stuk slanker dan boven bij Givet. Daarachter speelt zich het geordende leven af van strakke akkers en beboste heuvels. Schitterend! En dan zomaar in het dorpje Sauvigny weer zo’n fraaie lavoir, keurig gerestaureerd. Het water klatert in de onbenutte wasbak, kerkklokken luiden, verder is het stil. In Maxey-sur-Meuse is het gedaan met de rust want daar maken kikkers in de Maas onder de brug een hels kabaal.

En daar hebben we haar dan: Jeanne d’Arc, de enige echte numero uno Franse heldin. Ze had visioenen van onder andere de aartsengel Michaël die haar aanspoorden om in de Honderdjarige Oorlog (veertiende, vijftiende eeuw) tegen Engeland te vechten. Een echte amazone! Op haar negentiende kwam ze op de brandstapel terecht, later werd ze heilig verklaard. Bij de basiliek in Domrémy-la-Pucelle (Jeannes geboortedorp) kwaken geen kikkers maar klinken psalmen van gelovigen die deze mademoiselle eer bewijzen. In het perk voor de basiliek vlamt het beeld van Jeanne in goud, omgeven door geëxalteerde engelenfiguren.

Dan is de kalme sereniteit van La Meuse mij liever. De D76 deint verder op en neer en heen en weer, een waar feest. En de Maas meandert vrolijk mee. Op naar de bron. Na de eerste brug over de Maas kom ik dan eindelijk bij de geboorteplaats van Madame La Meuse. Er zijn ten gerieve van de toeristen een parking, een afdakje, informatieborden en in plaats van gewoon modderig water dat uit de grond borrelt is er in een gemetselde kraamkamer voorzien. Uit een smal geultje in het cement sijpelt een straaltje water in een grasveldje.

Ho, halt! Niks gras, maar een vijver bedekt met kroos, waarin kikkers wegschieten als ik aankom en zich verder gedeisd houden. De wind waait wat, koeien loeien aan de overkant van de weg. Hier wordt de Maas elke seconde opnieuw geboren. La Meuse, een onuitputtelijke bron van eeuwige jeugd en muze voor een fantastische motorrit.

Foto’s: Michiel van Dam