In Vlaanderen hebben ze voor fietsers negen icoonroutes gemaakt, tochten langs beroemde locaties, prachtige plekken en plaatsen die iets zeggen over de volksaard. En als het op de fiets kan, kan het ook op de motor! We volgen een deel van dat traject en voegen daar onze eigen toppers aan toe. Van dubbeldorp Baarle-Nassau-Hertog in het noorden naar de Kemmelberg in het zuiden.
In het wegdek geven kruisjes de grens aan tussen Nederland en België. Dat is in Baarle-Nassau-Hertog nogal een werk, want het dubbeldorp kent maar liefst 22 Belgische enclaves op Nederlands grondgebied en daarbinnen dan weer 8 Nederlandse enclaves. De lappendeken is ergens in de middeleeuwen ontstaan en omdat het zo ingewikkeld lag, is daar nooit een einde aan gemaakt. Ach, laat maar gaan, zolang niemand er al te veel last van heeft. Een typisch geval van een zuidelijke oplossing.
Ons vertrekpunt is niet opgenomen in de lijst van officiële Vlaamse iconen, maar voor ons telt hij mee omdat er op de hele wereld maar weinig plekken zijn waar het aantal enclaves wordt geëvenaard. Misschien niet één. We starten de motoren en rijden naar de Kempense Heuvelrug. Niet dat het terrein daar plots enorm gaat heuvelen, maar als je goed kijkt, glooit het wel degelijk heel lichtjes.
Toertocht België: op expeditie in Luik en de Luikse Ardennen
In Kasterlee raakt de navigatie iets van de wijs en leidt ons een onverhard bospad in. Met onze allroads is dat helemaal niet zo erg. Rijden over een mengsel van gravel en los zand, dat zo typisch is voor deze omgeving. Gas geven en niet te krampachtig sturen. Laat het voorwiel zijn weg maar zoeken. Ergens in de bossen ligt het beeld van de Slapende Reus, een kunstwerk dat het icoon Kempense Heuvelrug markeert. We moeten er heel even voor uit het zadel.
Terug op de verharde weg rijden we richting Mechelen. Onderweg passeren we Herentals en Bobbejaanland, het pretpark dat werd opgericht door een van de grootste iconen uit de Vlaamse muziekgeschiedenis: Bobbejaan Schoepen. Uiteindelijk parkeren we onze machines voor de deur van de Wintertuin van de Ursulinen in Onze-Lieve-Vrouw-Waver. Het art-nouveau-wonder staat niet op de icoonlijst, maar hoort tot de mooiste bezienswaardigheden van Vlaanderen. De serre van hout, glas en staal werd in 1900 gebouwd als ontvangstruimte voor het prestigieuze meisjespensionaat van de zusters Ursulinen. Het is een verbluffend mooi bouwwerk dat twee wereldoorlogen met bombardementen rondom overleefde. De ruimte heeft houten deuren, de vloer is van gebakken tegels en het plafond is één groot glas-in-loodkunstwerk met afbeeldingen van onder meer bloemen, planten en vogels. De afgelopen jaren is het voor een miljoen euro gerestaureerd.
Vlaamser dan Vlaams
Na een korte koffiestop in het dorp zetten we opnieuw koers naar Mechelen, dat ooit de belangrijkste stad van Noord-Europa was. De Sint-Romboutstoren, die je van overal boven de huizen uit ziet pieken, was het statussymbool. Kunstenaars, wetenschappers en zakenlui klonterden samen rondom het paleis van Margareta van Oostenrijk. Nu is Mechelen vooral een gezellige provinciestad.
Wij rijden verder naar het Pajottenland, een streeknaam die bijna Vlaamser dan Vlaams klinkt. Het is het land van schilder Pieter Bruegel de Oude en zijn zoons Pieter en Jan. Het bekendst zijn de werken van alledaagse taferelen zoals De boerenbruiloft, De lierenman en Kinderspelen. Heel voorzichtig begint het ook leuker stuurterrein te worden. De route leidt ons over boerenwegen met en zonder asfalt. Of wat daar nog een beetje op lijkt. Af en toe zit er een pittig klimmetje in met boven een weg die uitkijkt over het land. Aan de horizon zien we de skyline van Brussel met het monumentale Justitiepaleis en het Atomium.
Het gaat lichtjes op en af, door kleine dorpen, langs oude boerderijen. Motormaat Erik markeert de lichtblauwe hemel met de stofwolken van zijn Moto Morini X-Cape 650. De machine is gemaakt voor dit korte afwisselende werk. Ongecompliceerde motorpret. Is dat niet precies waar het in de kern om draait? Wij geven ons er in elk geval volledig aan over.
Maar wel met een korte stop bij Kasteel van Gaasbeek, een van de beroemdste kastelen van België – jawel, een icoon. Wij vinden vooral het verhaal van de eigenzinnige Marie Arconati Visconti leuk. Toen haar man na een kortstondig huwelijk overleed en zij een fortuin en het kasteel erfde, liet ze haar kennis en fantasie los op de vervallen burcht. Het werd een romantisch sprookjespaleis met torens en kantelen, tuinen, zalen en kamers die allemaal verschillend zijn ingericht. Marie hield van kunst en had een onbeperkt budget. Daarmee steunde ze ook kunstenaars, schrijvers en andere dwarsdenkers. Een dame naar ons hart.
Stuiteren door de bossen
Rijden, rijden, rijden. Heerlijk. Door heuvelland waar vroeger roversbendes de boel onveilig maakten, verder door het oude Pajottenland van Pieter Bruegel de Oude en over de pakweg honderd meter hoge Congoberg die niets met het Afrikaanse land te maken heeft. De heuvel is zo genoemd vanwege de mijnwerkers die hier met zwarte gezichten van hun werk kwamen. In het hoge gras staan Brabantse trekpaarden, een ras dat in de negentiende eeuw is ontstaan uit drie andere soorten omdat er vraag was naar sterke, betrouwbare paarden.
Hand van het gas. Kasseien. Stuiteren door de bossen richting Geraardsbergen voor het beklimmen van de fameuze Muur, groot geworden in wielerklassiekers en officieel erkend als icoon. Vroeger kon je met de motor vanaf het marktplein naar boven, maar dat traject is nu enkel nog voor fietsers toegankelijk. Omrijden dus. Ook steil en met hetzelfde eindpunt: de kapel op de 110 meter hoge top.
We toeren ondertussen door de velden en bossen van Oost-Vlaanderen. In het achterhoofd echoot het lied van Ivan Heylen dat zich hier afspeelt: De wilde boerndochtere.
Hee schon wijveken, ge wit da’k a gere zie
Laot ne keer zien oe gern da gij mij zie
Hee schon wijveken, ge wit da’k a gere zie
Laot ne keer zien oe gern da gij mij zie
En totte mij, totte mij, totte mij, totte mij ghul de nacht
Totte mij, totte mij, totte mij, totte mij mej al a kracht
Doen ut dan, doen ut dan, schon wijveken
Schon wijveken
De route passeert tientallen kleine boerderijtjes, precies zoals Heylen ze bezingt. En de wegen gaan dwars door een lappendeken van akkers, weilanden en plukken natuur. Het terrein begint ook steeds meer te glooien, tikt een puntje Wallonië aan en een hoekje Frankrijk. Daar is de smalle en steile klim over de Paterberg (76 m hoog, 12,5 procent stijging), gevolgd door de Oude Kwaremont (105 m, 8 procent) en Tiegemberg (81 m, 6 procent). Allemaal bekend van wielerklassiekers zoals de Ronde van Vlaanderen.
Klein terrein
Vanuit Zwevegem zouden we naar het Begijnhof van Kortrijk moeten rijden om nog een officieel icoon aan onze oogst toe te voegen. Maar dat betekent dat we door het stadsverkeer moeten wringen. Motormaat Erik en ik besluiten dat we daar geen zin in hebben. Vooral omdat het op het Vlaamse platteland zo geweldig rijden is. Spelen met de derde versnelling en het gas. Niks meer, niks minder.
Een wijs besluit, want het terrein wordt er alleen maar mooier op. Zeker als we in West-Vlaanderen op de kleinste boerenwegen terechtkomen en langs dorpen rijden met kenmerkende namen als Dadizele, Klein-Zillebeke, Hollebeke en Kruiseke. Als we iets noordelijker zouden blijven, konden we enkele iconen van de Eerste Wereldoorlog afvinken zoals Tyne Cot Cemetery of de Menenpoort in Ieper. Onze keuze is echter gevallen op klein terrein, waar vooral bescheiden kerkhoven aan de oorlog herinneren.
Toerisme Duitsland: buiten de gebaande paden van Garzweiler tot Doel (BE)
Als bekroning van de iconenroute hebben we een mooi eindschot uitgekozen: de Kemmelberg op en dan via Dranouter naar de Franse grens. Op die manier zijn we van grens tot grens heel Vlaanderen doorgestoken. Het is rustig op de Kemmelberg, dus we kunnen naar boven zonder dat we tussen de wielrenners door moeten laveren. In de tweede versnelling en dan met ferme klappen die 156 meter hoge puist in het landschap op.
Eenmaal over de top laten we de motoren uitrollen in de schoot van het zachtglooiende Vlaamse platteland. Het was een iconische rit.
5 x Afstappen
1. De Wintertuin van de Ursulinen
Ja, ik weet het, dat klinkt niet meteen heel spannend voor ons motorrijders. Maar deze Wintertuin in het voormalige meisjespensionaat van Onze-Lieve-Vrouw-Waver moet je gezien hebben. Een kunstwerk van staal en glas. Pure ambachtskunst, die de bombardementen van twee wereldoorlogen heeft doorstaan. En na afloop in het dorp een kop koffie op het terras.
2. Kasteel van Gaasbeek
Wat doe je als je een kasteel én een ongelimiteerd budget erft? Marie Arconati Visconti wist het wel. Het Parijse volksmeisje dat opklom tot markiezin, liet de boel verbouwen tot het sprookjeskasteel van haar dromen. Met torens en kantelen. Gaasbeek werd haar zomerverblijf, waar ze tal van bekende figuren uit de politiek en de kunsten ontving zoals Victor Hugo, Alfred Dreyfus en Sarah Bernhardt. En ze vulde het kasteel met kunst.
3. Mattentaart in Geraardsbergen
Oké, je gaat naar Geraardsbergen om dé Muur te beklimmen. Maar daarna daal je af en parkeer je de motor op de Markt voor koffie met een specialiteit van de streek: mattentaart. Het is een gebak dat goed vult. Met dank aan bladerdeeg, amandelen en mat, een wrongel van drie delen volle melk en een deel karnemelk.
4. Transfo Zwevegem
Een voormalige elektriciteitscentrale die nu vooral een culturele functie heeft. Turbinezaal, ketelhuis en machinepark worden met zorg gerestaureerd en hebben nieuwe bestemmingen gekregen zoals klimhal, brouwerij, duiktank en de Bar Elektriek. Alleen al vanaf de buitenkant is het superimposant.
5. Kortrijk
Wij hebben de stad gemeden, maar als je een onvervalste Vlaamse stad aan de reis wilt toevoegen, dan zit je met het onderschatte Kortrijk helemaal goed: Grote Markt, een begijnhof en gezellige plekken zoals het Schouwburgplein.
Reisinformatie
Onze eigen iconenroute – een motorvariant op negen fietstochten – is zo’n 277 kilometer lang en begint in Baarle-Nassau-Hertog. De tocht is goed te combineren met een route terug via West-Vlaanderen en Zeeuws-Vlaanderen. Meer informatie over de iconenroute: www.icoonfietsroutes.be. Meer informatie over Vlaanderen: www.visitflanders.com.
Download de route Vlaamse Iconen
Foto’s: Hans Avontuur
