De meeste motorrijders die naar de Ardennen rijden, hebben hetzelfde doel: sturen door de bergen en dalen van Bouillon, Bastogne en Durbuy. In de aanloop naar deze mooie, maar drukbezochte toppers ligt een streek waar vaak gedachteloos aan voorbij wordt gereden: de Condroz. Een verborgen motorhemeltje.
Na de laatste snelwegkilometers parkeer ik de motor voor de Abdij van Maredsous. Helm af. Jas open. Een kop stevige koffie op het terras. De abdij staat in de vallei van de Molignée, een miniriviertje dat met veel geduld zijn weg door kalk- en leisteen heeft gezocht. Ik geef me over aan de rust en laat de eerste kilometers door de Condroz even indalen.
Toertocht België: langs Vlaamse iconen
Als het kijkglas cafeïne vol is, start ik de motor voor meer dan tweehonderd kilometer golvend boerenland. Wat een begin! Langs de Molignée naar Sosoye, gevolgd door een felle klim naar Falaën met zijn grijze stenen huizen en machtige kasteelhoeve die sinds de zeventiende eeuw nauwelijks is veranderd. In tijden van oorlog konden de bewoners zich achter de dikke muren verschansen tegen rondtrekkende soldaten en plunderaars. Nu is het er vooral stil.
Na een rondje dorp in de tweede versnelling pak ik de route op richting Sommière. Smal asfalt, bochten die elkaar ritmisch opvolgen. Het gaat langs velden, akkers, bos, beken en een verweerd kruisbeeld verscholen in het hoge gras. Er grazen koeien in een weiland vol met appelbomen en naast een robuuste boerderij ligt een dampende mesthoop.
Bij de kerk van Sommière bevindt zich de kaasmakerij van Alice en Antoine Hazard. Er wordt al generaties lang kaas gemaakt volgens beproefd familierecept. Met melk die liefst lauwwarm is. “Dat halen we bij een boer uit de buurt die nog niet met een melkrobot werkt,” vertelt Alice. “Bij robots gaat de melk direct de koeling in en dat willen we juist niet.”
Kaasmaker Stéphane Maillard, die haar helpt in de productie, knikt instemmend. “We hebben het wel eens anders geprobeerd,” zegt hij. “Met gekoelde melk. Maar die moet je dan weer opwarmen en dat verandert alles, verstoort de hele chemie. De kaas wordt korreliger en mist de smeuïgheid die wij zoeken.”
Iedere kaasmaker in de regio heeft zo zijn eigen manier van werken. De één wast de kazen dagelijks, de ander maar één keer per week. Sommigen gebruiken meer zout, anderen laten de natuur haar gang gaan. Temperatuur, luchtvochtigheid en vooral geduld bepalen uiteindelijk de smaak. “Hoewel het om dezelfde soort kaas gaat, smaken ze allemaal anders. Dat is zo mooi aan de Condroz-kaas.”
Eigen karakter
De Condroz is geen streek die zichzelf opdringt. Er zijn nauwelijks borden die je van de ene attractie naar de andere bezienswaardigheid sturen. De mooiste adressen vind je door simpelweg een afslag te nemen die er interessant uitziet. Soms kom je uit bij een uitzicht. Soms bij een verlaten kapel. En soms bij een brouwerij waar al meer dan twee eeuwen bier wordt gemaakt: Brasserie Caracole in Falmignoul. Kom, even een kort bezoek. Als ik mijn helm afzet, ruik ik de geur van mout en gist over de straat waaien. Eigenaar François Tonglet laat me meteen de ketels van de brouwerij zien. “Toen wij het bedrijf in 1992 overnamen, kon je de microbrouwerijen in Wallonië op de vingers van één hand tellen. Nu is het helemaal hip om eigenwijze bieren te brouwen.”
Wat als hobby begon, werd vanwege het succes al snel een echte baan. “Wij stoken onze ketels op hout en dat heeft invloed op de manier van brouwen en op de smaak,” zo vertelt François. Hij legt uit dat een constante gasvlam de ketels heel gecontroleerd opwarmt, maar dat dit bij verwarmen met hout veel meer schommelt. Volgens de brouwer zit er daardoor meer leven in de ketels, wat invloed heeft op het karamelliseren. “Het geeft ons bier zijn eigen karakter.”
Karakter. Het is een typering die naadloos past bij de streek zelf. Hier omarmen de mensen dat wat goed is. Veranderen om het veranderen doen ze niet. Om de laatste mode bij te benen evenmin. Waarom zou je? Rijdend door de Condroz begint me dat steeds meer te bevallen. Het aantal grote bezienswaardigheden is misschien beperkt, maar als ik vanuit het zadel om me heen kijk zie ik een eeuwenoud landschap met een menselijke maat. De huizen, de velden, plukjes bomen. Bovendien zijn de heuvels hoog genoeg voor lekker stuurwerk. Genieten van de bochten naar Houyet, Celles en Furfooz.
Ik daal af, passeer de drukte van Dinant, rijd met de motor achterom naar de citadel en neem even later alweer de afslag naar een heerlijke vallei. Op de bodem stroomt de Bocq, een klein riviertje zoals de Molignée, Samson en Leffe. Oké, de snelheid ligt er lager dan wanneer je langs toppers als de Ourthe, Amblève of Semois rijdt, maar het decor maakt alles goed met natuurstenen huisjes, bruggen en tunnels van bomen.
Duivelsgrot
Op weg naar Crupet slingert de route mee met de lussen van de Bocq. Rustig, zonder haast. Het is de Condroz op zijn best. Nauwelijks verkeer. Wel een tractor. Bij het passeren steken we vriendelijk een hand naar elkaar op. Ik rijd langs eenvoudige huizen, boomgaarden en weilanden waarin de eerste hooibalen van het seizoen liggen te wachten. Het ruikt naar gras, kruiden en koeien, de geur van de Condroz.
Richtpunt is de kerk van Crupet. Daar moet ik zijn voor één van de merkwaardigste plekken van de streek: de Duivelsgrot. Het is een rotspartij met verschillende etages die tussen 1900 en 1903 door de dorpsbewoners zelf is gebouwd. Naar verluidt moedigde meneer pastoor zijn parochianen bij de bouw aan door hen af en toe een stevige borrel in te schenken.
In de grot, gewijd aan de heilige Antonius van Padua, word je verwelkomd door beelden en bordjes van gelovigen die Antonius bedanken voor zijn hulp bij allerlei zaken. Van schipbreuk tot de pest en de liefde. Er zijn gangen, spelonken en vensters. Het voelt als een kruising tussen Lourdes en de Efteling. En alles met de hand gemaakt. Voor de toegift moet je via een smalle draaiende trap naar boven tot je plots in het licht van het kerkhof staat. Rechts doemt een levensgroot standbeeld op van de heilige Antonius die de duivel verdrijft – vandaar de bijnaam Duivelsgrot.
GPS-tocht Drenthe en Overijssel: landschappen van bossen, heide en landgoederen
Als ik weer op de motor zit, volgt er een geweldige slingerweg. Handen aan het stuur en de machine even de losse teugel geven. Langgerekte bochten, korte bochten en alles dat er tussenin zit. Het feest eindigt in Ciney, het hoofdstadje van de Condroz. De benen strekken op het plein en het koffiepeil aanvullen op het terras.
Veel reizigers kennen Ciney vooral van het gelijknamige bier, maar de stad speelde ooit een opvallende rol in de Belgische spoorweggeschiedenis. Koning Leopold II liet hier in 1858 een indrukwekkend station bouwen omdat de koninklijke familie per trein naar het jachtdomein van Ciergnon reisde. Het pronkstation was een symbool van welvaart, moderne tijd en vooruitgang. Maar niet iedereen was even enthousiast. Tegenstanders protesteerden:
‘De stoommachines zullen dood zaaien in onze steden en hun rook zal ons vee oogziektes bezorgen. Uw machines zullen tegen dertig per uur door ons rustige platteland razen en alles op hun weg verpletteren: mannen, vrouwen, kinderen…’
De spoorlijn én het station zijn ingehaald door de tijd en verdwenen. Het oude tracé is nu in gebruik als fietspad. Met de hand een beetje van het gas moet ik lachen om de oude bezwaren tegen de stoomtrein. Te snel. Tegenwoordig gaat de fiets nog harder. De omgeving is wel traag gebleven. Om me heen zie ik velden vol klaprozen, margrieten en korenbloemen. En aan de hemel zweven vogels geruisloos op de wind.
Mooiste dorpen
In de verte tekenen de hoge Ardennen zich steeds nadrukkelijker af tegen de blauwe hemel. Bekende plekken als Rochefort, Marche-en-Famenne en Durbuy liggen hemelsbreed op slechts een handvol kilometers. De heuvels worden hoger, de dalen dieper. De wegen krijgen langere klimmetjes en scherpere bochten. Hup omlaag, hup steil omhoog naar Chardeneux, dat tot de mooiste dorpen van Wallonië hoort.
Dit is de streek van de Guerre de la vache, de Koeienoorlog. De wat? Jazeker, een heuse oorlog die in 1275 begon met de diefstal van één koe en daarna escaleerde tot een conflict waarbij lokale heren, legers en uiteindelijk zelfs de koning van Frankrijk betrokken raakten. Een ruzie tussen boeren werd een oorlog die vijf jaar lang duurde en de hele Condroz teisterde.
Rijden over een krappe weg boven op een heuvelrug. Links en rechts liggen akkers die langzaam goud beginnen te kleuren. Het eindschot voert naar heerlijke authentieke dorpen als Mozet en Thon-Samson. Ik stel mezelf de vraag of ik de spectaculaire wegen van de hoge Ardennen heb gemist. Over het antwoord hoef ik niet lang na te denken. Sommige motorgebieden onthoud je vanwege één majestueuze pas of een beroemde bergweg. De Condroz werkt anders. Het is de optelsom van kleine momenten. De geur van vers gemaaid gras. De klim naar Falaën. Die ene kasteelboerderij. Een praatje met een paardenboer. De vallei van de Bocq. Leegte. Een eigenwijze kaasmaker. Een slingerweg door golvend akkerland. Dorpen van steen. En natuurlijk die eindeloze stroom bochten.
Drie beste koffiestops
1. Abdij van Maredsous
Groot terras in de serene wereld van de abdij. Uitstekend begin- of eindpunt. Je kunt er aanleggen voor een kop koffie, maar ook voor een lunch met abdijbrood en kaas.
2. Dinant linkeroever
Vrijwel alle terrassen bevinden zich op de rechteroever van de Maas, recht onder de citadel. Voor het mooiste uitzicht moet je echter op de linkeroever zijn. Dus: broodje halen bij de bakker, koffie bij de takeaway en een plek zoeken met zicht op de stad en de citadel.
3. Domaine de Ronchinne
Geen standaard motoradresje, maar oh la la, die oprijlaan naar het oude landhuis. Je kunt er terecht op een heerlijk terras dat uitkijkt over het domein. Ook een hotel.
Reizen en slapen
De Condroz
De streek ligt grofweg tussen Namur in het noorden, Rochefort in het zuiden, Sprimont in het oosten en Walcourt in het westen. De streek leeft nog altijd vooral van de landbouw. Toerisme concentreert zich rond plaatsen zoals Dinant en voorziet inmiddels in een ruim aanbod van accommodatie. Van eenvoudig kamperen tot luxueus overnachten in designkamers. Wij sliepen in Castel les Sorbiers aan de Maas. Landhuis met dependance en heerlijk terras aan het water. www.lessorbiers.com
Meer reisinformatie op www.visitwallonia.be
Download de route ‘Boerderijen, beesten en bochten in Wallonië’
Foto’s: Hans Avontuur
