Veel stormen komen uit het westen. Denk maar aan de Watersnoodramp van 1953. Maar nu komt de dreiging uit het oosten op me afstormen, terwijl ik onderweg ben over de Markerwaarddijk tussen Enkhuizen en Lelystad. Nowhere to run and nowhere to hide. Een inktzwarte muur van narigheid beukt op me af. Dan kiepert de duivel alle pispotten in de hel over me heen. En hij draait de knop van de windtunnel op maximaal. Binnen luttele seconden ben ik in het worstenvelletje van mijn Goretexpak compleet doorweekt.
Het zicht is nul, ik klamp me vast aan de wazige achterlichten van de truck voor me, die als rode ogen voor me schimmeren. Bevend en bibberend glij ik voort zonder voeling met het wegdek, dat zich daar ergens onder de schuimende watermassa moet bevinden. De storm rukt en plukt uitzinnig aan mij en de motor. Straks waai ik nog met motor en al in het IJsselmeer, zoals motorrijders in Ushuaia in Zuid-Patagonië finaal van de weg worden geblazen. Daarmee vergeleken is de bora die me ooit op de Kroatische kustweg overviel kinderspel. De bora heet naar een van de Anemoi, in de Griekse mythologie waren dat de geesten van hevige stormwinden. Die heetten Boreas (noordenwind), Notos (zuidenwind), Euros (oostenwind) en Zephyros (westenwind).
Toertocht Noord-Holland: van Oer-IJ tot Hollands Kroon
Eenzame weduwe
Land in zicht! Als ik met de kombocht aan het einde van de dijk Lelystad inrij, trekt de hemel opeens open. Alsof er een toneelgordijn wordt opengeschoven. Kijk, daar ligt de replica van het VOC-schip Batavia. Respect voor die varensgasten die zonder satellietnavigatie of motorkracht de kolkende wereldzeeën bevoeren, alleen op de wind in de zeilen. Verkopers van rozenkransen en heiligenrelikwieën zullen goede zaken gedaan hebben, toentertijd.
Het zicht in de spiegels is nog zwart, maar voor me dampt het asfalt alweer in de zonneschijn. Bevend en klappertandend rijd ik een pompstation op. Piep! zegt de paal bij de tourniquet als ik er met trillende vingers mijn betaalpas bij hou. Bam! zegt de toiletdeur. Klik! zegt het slot daarvan. Ik ros me warm en droog met een T-shirt en trek droog goed aan. Snel wegwezen, voordat het personeel die grote plas op de vloer in de smiezen krijgt. Goed dat ik een tweede paar handschoenen heb meegenomen, want die doorweekte exemplaren weigeren halsstarrig mijn vingers toegang te verlenen. Heeft de uitvinder van de verwarmde handvatten eigenlijk weleens een prijs gekregen?
Voort gaat het, als door Notos opgejaagd. De kop is van de storm af, maar windvlagen blijven. De wind komt nu van bakboord, op de brug over het Ketelmeer kan ik dus mooi in de luwte van een vrachtauto uit de grijpgrage vingers van Zephyros blijven.
Voor Urk rijd ik altijd graag een stukje om, heen en weer over de Domineesweg. Want Urk is speciaal, met het Vissersmonument dat de door de zee verzwolgen Urker vissermannen eert met een beeld dat een eenzame weduwe voorstelt. En vlak daarnaast staat de karakteristieke vuurtoren aan de boulevard, waar auto’s niet, maar motoren wel op mogen. De zon schittert op het IJsselmeer, alsof er nooit een zuchtje wind staat. En in de oude haven smaakt een visje altijd nét iets beter dan buiten Urk.
Toverdrank
Het voormalige eiland Schokland dreigde door stormgeweld te worden verzwolgen door de Zuiderzee. Daarom werd het 10 juli 1859 op koninklijk bevel ontruimd. Kerkje en huisjes steken nu op een bult boven het akkerland uit.
Veel wegen in de Noordoostpolder zijn kaarsrecht, maar de oude Zuiderzeedijk kronkelt van Vollenhove naar Lemmer. Blokzijl is een mooi plaatsje met middeleeuws aandoende huizen rond de haven. Vanaf Baarlo blijft de oude dijk door het landschap slingeren. Akkers zover het oog reikt en waarschijnlijk nog verder. Nergens beschutting voor áls het gaat stormen. Alleen rond boerenhoeves staan bomen om de wind af te vangen.
En langs poelen. Geen visvijvers, want hier zijn ze niet paaps maar protestants, zoals het beeldschone kerkje van Blankenham. Die poelen zijn overblijfselen van vroegere dijkdoorbraken, de nieuwe dijk werd dan rond zo’n kolk gelegd en daaraan danken wij het bochtige wegverloop hoog en droog op de dijk. Blankenham heeft ook een kanon aan het water. Zo’n lekker ouderwets ding, zoals in Pirates of the Caribbean. Tot 1825 waarschuwden kerkklokken voor dijkdoorbraken. Maar toen kwam op 4 en 5 februari de stormvloed die Friesland voor tweederde blank zette. Daarna nam dit kanon het werk van de kerkklok over. Eén schot om te waarschuwen, twee schoten bij een dreigende dijkdoorbraak en bij drie schoten moest je maken dat je wegkwam.
Na Lemmer pak ik de Friese kustweg langs het IJsselmeer. Lekker plaatje wel, die kei en dode boom daar bij de Roode Klif. Hoeveel stormen hebben al niet op deze rots gebeukt, deze Mount Everest van Friesland gegeseld? De gieren zijn van de takken geblazen, nieuwe blaadjes groen krijgen geen kans. Het is eigenlijk een wonder dat er nog takken aan die stronk zitten. Dat die hele boom nog stáát. Die wortels moeten zich met toverdrank in de bodem hebben gewrongen. Waait het hier weleens niet? Ja: als het stormt. Dan blijft de vissersvloot van Laaksum in de haven, een paar bochten eerder. Er lag welgeteld één schip in wat het kleinste haventje van Europa heet te zijn.

Schutspatroon
Vertel een Fries wat over stormen. Of liever gezegd: laat hem zelf wat over stormen vertellen. Yamaha-rijder Johannes de Vlugt vertelt in zijn restaurant Piacco op zijn camping ’t Séleantsje in Molkwerum over de Molkwerummers die vroeger met hun zeilscheepjes de ruige Zuiderzee trotseerden om in Amsterdam gepekeld zwanenvlees te verkopen. En over die keren dat het befaamde skûtsjezeilen werd afgelast vanwege dreigende storm. Want was er al eerder niet een van die zeilboten gekapseisd door een verraderlijke valwind? Dat had mij ook kunnen gebeuren, daar op de Markerwaarddijkweg. Heb ik gewoon mazzel gehad, of genoot ik bescherming van hogerhand?
Johannes pakt er zijn telefoon bij om met foto’s zijn verhalen kracht bij te zetten. Het ene verhaal volgt op het andere. Kijk, deze foto: de KNRM-boot van reddingsstation Hindeloopen die in zware storm het IJsselmeer trotseert om watersporters in nood te redden. Als opstapper voer Johannes twaalf jaar mee.
Boven het kerkje van Molkwerum prijkt de afbeelding van een zwaan. Ik weet nu waarom. Het kerkje is gewijd aan Sint Lebuïnus, de patroonheilige van de zeevarenden. Sint Lelius is volgens mij de schutspatroon voor motorrijders op de IJsselmeerdijken. Ingenieur Cornelis Lely staat op zijn sokkel langs de Afsluitdijk, de fladderende jaspanden bevroren in brons. Hij staart halsstarrig uit over het IJsselmeer, dat onder zijn supervisie de verraderlijke Zuiderzee verving en keurt me met geen blik waardig. Geen probleem, want ik verdenk hem ervan om deze rit na het tumultueuze intermezzo op de Markerwaarddijk onder zijn bescherming te hebben geplaatst.
| Reisinformatie |
| Friese gastvrijheid, lekker eten en slapen bij restaurant Piacco en camping ’t Séleantsje. |
Heupwiegend welkomstcomité
Stormen krijgen vaak stoere, mythische namen, mooi als een motormerk. Lothar, Darragh, Conall (nee: niet Conan, de barbaar), Tadhg, Éowyn. De Griekse oppergod Zeus werd geassocieerd met storm, regen en bliksem. Krek zoals de Noord-Europese god Thor, die met zijn hamer storm zaaide. Het Tsjechische motormerk Perun was genoemd naar de Slavische dondergod Perun en die naam leeft voort in het Servische aftermarketmerk Perun, dat accessoires maakt voor adventure bikes. Perun werd ook aangeroepen om regen te krijgen. Daarvoor dansten naakte, met bloemen versierde maagden in een magische kring, in trance geraakt door alcoholische dranken of andere geestverruimende middelen.
Een dergelijk welkomstcomité staat niet heupwiegend op mij te wachten als ik Den Oever inrij. Storm Amy zette er in oktober 2025 nog het hele haventerrein blank. Nu deinen de vissersboten zachtjes op de deining en de vis smaakt in Den Oever ook altijd goed. Al met al was het een memorabele motortocht. Een rondje rond het IJsselmeer blijft een belevenis, die ik zonder opnieuw zo’n Markerwaarddijkervaring graag nog eens herhaal. Maar die motortocht door Ushuaia, die heb ik van mijn bucketlist geschrapt.
Download de route Stormdrift rond het IJsselmeer

Foto’s: Michiel van Dam en Johannes de Vlugt









