Niet te toppen. Dat is de route langs de zestien hoogste punten in Duitsland, één per deelstaat. Een toertocht van hoogtepunt naar hoogtepunt: van het 32 meter hoge Friedehorstpark in Bremen naar de 2962 meter hoge Zugspitze in Beieren.

[sgpx gpx=”/wp-content/uploads/gpx/Duitsland-16-Hoogtepunten.gpx”]

Klaus H. Daams

Het begint laag, maar dan geeft het navigatieapparaat plots 38 meter aan op de plek waar we onze toertocht kriskras door de republiek beginnen. Niet geheel nauwkeurig dat apparaat, zo blijkt, want ons startpunt is het Friedehorstpark en dat ligt exact 32,5 meter boven het Duitse NAP (NN: Normalnull) en is daarmee het hoogste punt van de staddeelstaat Bremen. Tegenover een oase van groen ligt een revalidatiecentrum, waar mensen met een gezondheidsprobleem weer op krachten komen. De psychoterapeuten van Triumph hebben ook al veel werk verricht, waardoor de 2,3 liter driecilinder van de Rocket III blaakt van gezondheid in de vorm van een concurrentieloos koppel van 221 Nm. Zo’n motorblok maakt hoogteonderzoekers blij, vooral in het vlakke noorden van Duitsland.

Van Bremen naar Hamburg. Het hoogste dat wij zien onderweg zijn de wolken, dan de boomkruinen langs de wegen, dan de maishalmen. Iets later misschien nog de windmolens uit de 200-meter-klasse. Traditioneel verweven met ‘hoge’ kunst is de kunstkolonie Worpswede in Teufelsmoor. Iets trivialer, en daarmee beter geschikt voor de massa, is het Festival ‘Rock den Lukas’, in Tarmstedt.

‘Hasselbrack? Daar moet u met de mountainbike naar toe’, vertelt een ansichtkaartenverkoper nabij de trotse, 116,2 meter metende hoogste heuvel van Hamburg. Eerst even eten dus. Een pitabroodje van Can Döner Service en dan naar boven in het beschermde natuurgebied Fischbeker Heide. Zonder opklapbare MTB in de koffers houdt de tocht echter op bij een bosparkeerplaats op 55 meter hoogte. Wie wil er immers met een 370 kilo wegend stalen ros door de botanische pracht kachelen? Dan liever de 240-sloffen op artistieke wijze strepen laten schilderen op het wegdek van het havenindustriegebied Hohe (!) Schaar. Hier vind je ook het stalen skelet van de hefbrug-o-saurus over de Rethe. Een van de meest indrukwekkende bruggen van zijn soort, wereldwijd. Tussen de heftorens de grootste ophaalbrug van Europa, ver voor de 110 meter hoge Elbphilharmonie-concertzaal. Wanneer deze klaar is.

Bergen zonder bergen

Hoogste punt in Schleswig-Holstein is Zwitserland. Althans, de Holsteinse versie ervan, de Holsteinische Schweiz. Plaatsnamen tooien zich hier met bergen, zoals Bad Segeberg en Krögsberg, en meren versieren op hun beurt bij Plön en Malente het land. Dit alles komt tot een hoogtepunt op de Bungsberg: 168 meter hoog, uitkijktoren, Hofcafé Bökensberg en in de winter zelfs een sleeplift voor Duitslands meest noordelijke skigebied. En dan is het 21 uur. In plaats van doorrijden naar de volgende Schweiz, de Mecklenburgse, brengen we de avond witbierig door in de Redderkrug in Eutin. Tja, logistiek. Deze kan door zo veel kleine, onverwachte dingen in de war worden gebracht. Bijvoorbeeld door de tijdrovende zoektocht naar ansichtkaarten: 30 minuten per deelstaat, 16 keer dus, is tenslotte bijna een volledige werkdag.

OH-NE 46. De in Ostholstein uitgegeven kentekenplaat van een Trabi geeft de maat aan voor de volgende etappe. Met 146 pk wordt verloren tijd goedgemaakt. Schönberg, berucht door zijn vuilstort, vliegt voorbij. In Teterow, tijdens het tanken bij een Toyota-dealer, een praatje gemaakt met werkplaatschef Daniel Graf, enthousiast verzamelaar van oude Simsons en AWO’s. Omleiding via een betonplatenweg bij Teschow, omzoomd door korenbloemen en piramides van strobalen. In schreeuwende graffitikleuren afgebeelde trikes en cruisers op de gevel van Tweewielerspecialist Hassemer in Malchin, socialistische flatgebouwen en baksteenpracht bij de poorten van Neubrandenburg. Wortelsap met honing tijdens een pitstop bij de discounter.

Woldegk. Dit landelijke plaatsje maakt geen reclame voor zichzelf met vier werklozen en een woeste vuilnishond, die rondhangen op de marktplaats. Maar wel met vijf windmolens en de voet van de hoogste verheffing van Mecklenburg-Vorpommern. Het laatste deel van de 179,2 meter hoge Helpter Berg kan alleen met voetenwerk worden afgelegd. Wie niet wil wandelen, vindt zijn eindstation voor het hek van een telegraafpost. Wie zich daar ter plekke afvraagt wat deze jacht naar ‘summits’ inhoudt, heeft waarschijnlijk nooit iets verzameld. Voetbalplaatjes, poppen, motorfietsmodelletjes? Gaat er een lichtje branden? Nou dan.

Berlijn

Vaak helpen oogkleppen om een doel te bereiken. Daarom nu in één ruk naar Berlijn. Autobahn-afslag Marzahn en dan langs hoogwaardige betonbouw naar Köpenick. ‘Rijden jullie naar Noorwegen?’, vraagt een jochie, kijkend naar onze zwaar bepakte motoren. ‘Nee, naar de grote Müggelberg.’ 114,8 meter meet deze top van Berlijn, goed verstopt in knus bosgroen. Zo goed zelfs, dat we er naast landen, op het geasfalteerde plateau van de 88 meter hoge kleine Müggelberg. Hier duikt, al trappen bestormend, Günter Bachert ineens op. De fitte 71-jarige zegt te trainen voor de Stubaier Alpen en vertelt over de lokale overheidsklucht rond het restaurant hier boven. Ooit een bloeiende uitspanning, nu het leegstaande slachtoffer van slecht beleid. In het klein vergelijkbaar met de chaos rondom de nieuwe luchthaven van Berlijn. ‘Berlijn heeft het slechtste bestuur van Duitsland’, kopt de Berliner Zeitung, niet geheel toevallig, net vandaag.

Een dag overigens die langzaam uitgaat. In de spiegel vlamt de zon, zo rood zoals het oosten van Duitsland voor de meeste tijdgenoten ooit was. Op het vizier een miljoen dode insecten. Die dachten waarschijnlijk: ‘overdag iets te veel verkeer hier. Laten we maar ’s avonds vliegen’. Om 23 verlaat hij zijn nest, levendig zoals alle uren daarvoor: het vogeltje van de grootste koekoeksklok van Brandenburg. Deze klok hangt in het louter voor Ostalgie (het verlangen naar de DDR, red.) uit zijn voegen klappende Hotel Röderschänke in Stolzenhain en is van Willfried Höntzsch. De waard en ex-burgemeester ‘in openbare staatsdienst’ – en stasimedewerker? Maar ja, dat vraag je niet zo 1, 2, 3 als gast – is niet alleen spraakzaam aangelegd, maar ook royaal: hij is sponsor van een gedenksteen die de voornaamste verhoging van deze deelstaat markeert, de 201,4 meter hoge Heidehöhe bij Gröden. Voor sportievelingen en zij die graag in de verte kijken, is hier bovendien een uitkijktoren met 162 treden.

De Fichtelberg

Na de tredes trappen we nu door de versnellingen, even de ijzeren harten sneller laten slaan. Meissen glijdt voorbij: in plaats van porselein een kapotte sovjet-kazerne, de Elbe en de burcht. Nossen blijft links liggen. Chemnitz: stad van het moderne, Annaberg-Buchholz en Crottendorf: Ertsgebergte, reukkaarsen, Biker Welcome, 13 procent stijging – het gaat er op met perfecte bochten en bergen. De hoogste hier in Sachsen is, met 1214,8 meter, de Fichtelberg. Grappig dat de navi in plaats van 1214 een 1 toont. Bevroren of kapot? Zou geen wonder zijn geweest bij deze niet echt zomerse temperaturen. Met daarbij windvlagen die mens-erger-je-niet spelen met slordig geparkeerde motorfietsen en ons in het aangenaam warme café op de top naar binnen jagen. Beduidend hoger dan 1 kilometer boven NN.

Van Sachsen naar Thüringen, van Fichtelberg naar de 982,9 meter hoge Grosser Beerberg. Was het maar zo simpel. En legaal. Tussen Schmücke en Oberhof buigt een zachte bosweg af naar het woud. Zonder tractorpulling-achtige banden maakt de Rocket hier geen schijn van kans. En dus ook geen gedoe met de groenen in dit beschermde biosfeerreservaat. Dus slaan wij ons kamp op in Hotel Peterchens Mondfahrt, gelegen op de Wasserkuppe, met 950,2 meter het hoogste punt in Hessen.

Ontbijten doen we onder afbeeldingen van oude luchthelden, die hier boven na de Eerste Wereldoorlog, toen Duitsland geen gemotoriseerde vliegtuigen meer mocht hebben, de zweefvliegerij ontwikkelden. Meer beeldende info over deze fascinerende vorm van voortbeweging is te vinden in een museum en op een vliegbasis op de Wasserkuppe. Landrotten kunnen hun ontbijt overigens snel weer kwijt raken tijdens een zweefvluchtje. Weet de auteur nog van een eerdere ervaring. Land van de open plekken (Land der offenen Fernen), zo wordt de Rhön graag genoemd. In plaats van bossen slechts kale heuveltoppen met vereenzaamde struiken, als ware de toppen slecht geschoren schapen. Onder de hoge hemel, ergens langs de rand van de weg, als teken van diepe devotie, de in steen gehouwen woorden: Wie zijn kruis niet draagt, zal mij niet volgen en is het mijne niet waard.

Via Harz naar Winterberg

We volgen nu al tamelijk lang de B27: 2500 toeren, 100 dingen. Kirschenland Werratal: een rode goederentreinlocomotief, duizend rode achter- en remlichten. Bij tijdelijke verkeerslichten altijd op pole position – waardoor een Mitsubishi sportwagen zich uitgedaagd voelt. Intermezzo bij Landolfhausen, waar de voetsteunen het asfalt mogen omploegen. Snel voorbij Gieboldehausen, trefpunt van globetrotters die hier vertellen over hun avonturen op de meest ver weg gelegen en hoogste toppen van de wereld.

Hartelijk welkom in Harz. Niks voor bochtenhaters of vakwerkfobisten. Herzberg naar Sieber, een fijnere route is niet te vinden. En geen steilere als de Herrenstrasse in St. Andreasberg. Maar liefst 22 procent. Mijn lieve heer, hier krijgt zelfs mister Rocket een wheelie voor elkaar. De hoogste berg van Niedersachsen beklimt men het liefst met een gondel. Maar daarvoor hebben wij geen tijd, zodat dit deel van de reis relaxed op een bankje wordt ‘uitgezeten’. Het adres voor de navi: Brunnenbachsweg in Braunlage – en van hieruit via de weides om te genieten van het panorama op de 971,2 meter hoge Wurmberg. Deze staat in de Harz overigens in de schaduw van zijn grote broer, de Brocken. Deze met sagen en mythes omringde berg meet 1141,1 meter. De berg lag eerst aan de andere kant van het ijzeren gordijn, maar is vandaag de dag opperhoofd van Sachsen-Anhalt.

Naar boven gaat het per benenwagen of puffend per smalspoor met de Brockenbahn-trein. Daarvoor ontbreekt echter ook hier de tijd, dus opnieuw een gemist panorama. Meteen naast de B4, bij parkeerplaats Torfhaus, ligt de plek van een motortreffen met een lange traditie. Tegenwoordig echter ook een plaats met bonken van viersterren resorts.

Terwijl in de bonte vakwerksteegjes van de Harz de honden voor het slapen gaan nog even worden uitgelaten, mag de Rocket nog even zonder lijn loslopen. Reinhardswald, Habichtswald, hier koelen de banden zeker niet af. Even stoppen voor het Hildfelder Stübchen. Aan de bar een mengelmoes van prentbriefkaarten uit het Sauerland. Alternatief voor het nachtleven in het 600 zielen tellende Hildfeld is het feestgedruis op de partymile van Winterberg, oftewel de bruisende vulkaan in het, ook bij ons Nederlanders, zeer geliefde land van de duizend bergen.

Het is misschien niet bij iedereen bekend, maar de top van Nordrhein-Westfalen ligt op 843,2 meter, op de Langenberg. Dat zijn zo’n 1300 millimeters meer dan de prominenter aanweizge Kahle Asten te bieden heeft. En dus ziet deze berg ook veel minder dagjesmensen. Ongelooflijk mooi: vanuit Niedersfeld leidt een gravelpad langs oogverblindende lupines, door de door Kyrill (orkaanachtige storm in 2007, red.) kaalgeplukte bossen naar de Hochheide Hütte. Ook zonder de laatste drie kilometer naar de top af te leggen: een hoogtepunt, deze ontdekking in de meest dichtbevolkte deelstaat.

Sauerland

Van het Sauerland dwars door Westerwald en Hunsrück naar nummer 13 op onze lijst, de 816,3 meter hoge Erbeskopf in Rheinland-Pfalz. Om niks en niemand te kort te doen: de route Somplar, Rosenthal, Bracht is een prachtroute en ook de weg naar het verderop gelegen Schönstadt maakt een kleine Speedy Gonzalez in je los. Let op de flitsers op de B3 bij Marburg. De Amerikanen zouden onze ‘raket’ overigens allang hebben opgespoord, als het hoofdkwartier Midden-Europa van de NAVO nog steeds in bunker ‘Erwin’ onder de Erbeskopf zou hebben gelegen. Deze multinationale gevechtspost uit de Koude Oorlog bewaakte met radartorens het luchtruim tot diep in de Sovjet-Unie. Ondertussen regeert hier echter de kunst en staat er, als een soort houten duikplank, de toegankelijke sculptuur van Christoph Mancke, met de titel Windklang (het geluid van de wind).

Het geluid van de taal. Deze wisselt tijdens deze toer meerdere keren per dag. Het Saarlands bijvoorbeeld – wij spreken weinig anders dan algemeen beschaafd Duits – legt in menig vreemd oor een dikke knoop. Bijvoorbeeld tijdens onze zoektocht naar de 695,4 meter hoge Dollberg. De grootse verhoging van de kleinste deelstaat ligt ergens in het bos bij Nonnweiler-Otzenhausen en heeft nergens een plekje gevonden, niet op een kaart, niet op een verkeersbord.

Braunshausen

Vragen dus. Maar aan wie? Aan de drie tieners die er eerder uitzien als kandidaten voor ‘Germany’s Next Topmodel’ dan als kandidaten die de € 50,- vraag bij ‘Miljoenenjacht’ kunnen beantwoorden? Voordat de Rocket is gedraaid, zijn ze echter alweer verdwenen. Hulp komt dan van Leander Laux, 39, eigenaar van een XJR en een Thunder Ace. Hij zegt, vrij vertaald, dat we de ouwe Dollberg moeten laten schieten, omdat het veel meer kicke is om brommers naar de Petersberg bij Braunshausen te sturen. Boven ligt daar een sterrenwacht en een herberg met motorstamtafel. Bedankt voor de tip, Leander. En dank ook aan Hotel Parkschenke Simon in Nonnweiler, waar we `s avonds laat op de kamer nog een snoekbaarsje kunnen krijgen. `s Morgens om zes uur staat hier voor de gasten met haast zelfs een vriendelijk bedoelde tafel met brood en koffie klaar. De koffie is echter de vorige avond al gezet.

Als bruin gebrande gezichten met geelblond strohaar nemen de zonnebloemen, op hun velden tussen Malterdingen en Bombach, een stralenbad. Hoe übersexy het voor motorrijders is, dat laat het Schwarzwald niet alleen bij Obersexau zien: als in een flow kachel je over de met groen overwoekerde achtbaan naar boven, naar de 1241,4 meter hoge Kandel. Niet de hoogste, maar wel de populairste top in de regio. Wielrenners simuleren hier bijvoorbeeld een aankomst op de l’Alpe d’Huez of dienen als bonte pylonen voor motorrijders. Bij het fenomenale panorama tussen St. Peter en St. Märgen krijgen pols en pupillen even pauze.

De Feldberg, 1493 meter, is de hoogste berg van het Schwarzwald en van Baden-Württemberg. De B317 over de Feldbergpas is breed genoeg om een Airbus op te laten stijgen. Bij de top ook een gigantische parkeerplaats, skiliften en een hotelcomplex. Vluchtreflex. Nog 304 kilometer naar ons doel. En een hele zondagmiddag de tijd voor het uiterste zuiden van de Duitse republiek, het Voralpenland. Hoe mooi het daar is, weet werkelijk iedereen. En die iedereen wil er ook van genieten, vooral op zondagmiddag. Stop-and-go bij de Bodensee, waar het dikke 2,3 liter motorblok een goed figuur zou slaan als aandrijving van een powerboot. Vervloekt is het inhaalverbod op de bochtenrijke weg voor Scheidegg, waar het verkeer in een slakkengang gaat. Verlossing komt in de vorm van de afslag naar Siberatshofen. Bochten zonder hinderlijke karavanen, geflankeerd door koeien en kerktorens.

Afgetopt op een grootse berg

De bergen worden steeds hoger. Ze bouwen op als de golven van een stormachtige zee. Met bij Garmisch-Partenkirchen als hoogtepunt van Bayern – en tevens heel Duitsland – de 2962,1 meter hoge Zugspitze. Wie wél de tijd heeft, klimt via het Höllental naar boven en overnacht op de top in het Münchner Haus van de alpenvereniging. Wij nemen de volgende ochtend de gondel, nadat de overnachting in het Eibsee-Hotel onze onkostenrekening de hoogte in heeft gestuwd. De exclusieve ligging aan de voet van de berg vraagt blijkbaar om een exclusiviteittoeslag. Motorhandschoenen zijn boven overigens erg praktisch, met windsnelheden van 30 tot 36 km/u en een chillfactor van -3 graden. Genoeg zon, zicht tot 180 km. sensationeel. Ergens in het noorden ligt de 32,5 meter hoge bobbel in het Friedehorstpark. In het zuiden, in de schier eindeloze uitgestrektheid, lag lange tijd, geveld door een vijandelijke pijl, ijsmummie Ötzi, die ook ooit hier het hoogtepunt van zijn leven had. Letterlijk en figuurlijk.

INFO

Een reis langs de hoogste hoogtes van de 16 Duitse deelstaten, inclusief de drie staddeelstaten Berlijn, Hamburg en Bremen, begint met logistiek management. Waarheen gaat de reis precies? In welke volgorde? In hoeveel tijd? Via de mooiste routes naast, of juist snel op de snelweg?

ROUTE Wie de toer zoals beschreven wil beginnen in het Friedehorstpark in Bremen, komt op deze plek via de A27 Bremen – Cuxhaven, afrit Burglesum. Navi-adres: Am Lehnhof of Holthorster Weg. Het hoogste punt van de republiek, de Zugspitze, bereikt men het meest comfortabel per gondel. Het dalstation ligt ten zuiden van Garmisch-Partenkirchen, aan de Eibsee. Het adres: Grainau, Am Eibsee 6.

OVERNACHTEN Overnachtingsmogelijkheden zochten wij steeds zo dicht mogelijk bij de hoogtepunten. Op de volgende adressen is dat min of meer gelukt: Redderkrug, Am Redderkrug 5, 23701 Eutin, tel. +49-4521-2232, www.redderkrug.de; Röderschänke, Am Sportplatz 1, 04932 Röderland-Stolzenhain, tel. +49-3533-8328, www.museumsgaststätte-röderschänke.de; Peterchens Mondfahrt, Wasserkuppe 46, 36129 Gersfeld, tel. +49-6654-381, www.peterchens-mondfahrt.de; Hildfelder Stübchen, Hildfelder Str. 43, 59955 Winterberg-Hildfeld, tel. +49-2985-8439, www.hildfelderstuebchen.de; Parkschenke Simon, Auensbach 68, 66620 Nonnweiler, tel. +49-6873-669970, www.parkschenke-simon.de; Eibsee-Hotel, Am Eibsee 1-3, 82491 Grainau, tel. +49-8821-98810, www.eibsee-hotel.de.

KAARTEN Ook al is het navigatieapparaat thuis gevoed met alle coördinaten, papieren kaarten blijven handig onderweg. Het beste in een grote schaal voor het overzicht en gedetailleerde kaarten voor de lokale afhandeling. De doelen:

De hoogste punten per deelstaat

• Baden-Württemberg: Feldberg, 1493 m
• Bayern: Zugspitze, 2962,1 m
• Berlin: Grosser Müggelberg, 114,8 m
• Brandenburg: Heidehöhe, 201,4 m
• Bremen: Friedehorstpark, 32,5 m
• Hamburg: Hasselbrack, 116,2 m
• Hessen: Wasserkuppe, 950,2 m
• Mecklenburg-Vorpommern: Helpter Berg, 179,2 m
• Niedersachsen: Wurmberg, 971,2 m
• Nordrhein-Westfalen: Langenberg, 843,2 m
• Rheinland-Pfalz: Erbeskopf, 816,3 m
• Saarland: Dollberg, 695,4 m
• Sachsen: Fichtelberg, 1214,8 m
• Sachsen-Anhalt: Brocken, 1141,1 m
• Schleswig-Holstein: Bungsberg, 168 m
• Thüringen: Grosser Beerberg, 982,9 m

De Italiaanse meren Garda, Como en Maggiore vormen als vanouds een lusttuin waar de gegoeden der aarde zich laafden aan de geneugten van het leven. Terwijl Koning Winter Noord-Europa in zijn wrede greep houdt, beleeft Promotor al losbollige lentegevoelens ten zuiden van de Alpen.

[sgpx gpx=”/wp-content/uploads/gpx/italiaanse-meren.gpx”]

Michiel van Dam

Mijn BMW ramt op topsnelheid langs de trage stroom auto’s die over de Brennerpas kruipt. IJzige bergwinden fluiten om het kuipje. Ik proost mezelf toe in het raam van de treincoupé met een dampende mok ontbijtkoffie. Gisteravond uit het ijzige Düsseldorf vertrokken, nu al de hindernis van de Alpen genomen. Niet slecht. Voor mij uit schoven in de Laatste IJstijd enorme ijsmassa’s naar het zuiden, die diepe geulen trokken: de huidige Italiaanse meren waar ongeduldigen als ik, al vroeg in het jaar de levenssappen voelen stromen.

Lustoorden

I need to touch, a live unbeaten earth, so that’s where I’m going. Vanaf het station Bolzano een stukje snelweg en dan fluks de Dolomieten in. Op de S 240 pompen scherpe bochten boven ravijnen de adrenaline rond. Na Torbole glijdt dan tussen de bergwanden het blauw van het Gardameer in ‘t vizier. En daar hebben we Riva del Garda al, hoe krijgen ze er toch zóveel restaurants, campings, hotels, pensions en souvenirwinkels in gepropt? Maar de locatie kan ook moeilijk mooier. Mediterrane vegetatie aan de oever, achter het blauwe water de bergen met hun witte sneeuwkoppen.

De weg Gardensa Occidentale, langs de westoever van het Gardameer, klampt zich vast aan de steile rotswanden en graaft zich er hier en daar ook dwars doorheen. De Italiaanse meren, waaronder Garda, zijn al sinds vóór de Romeinen een lustoord van jewelste. De oorspronkelijke flora werd gaandeweg verrijkt met planten en bloemen die tuinliefhebbers uit de hele wereld hierheen brachten.

Tussen Salò en Gargnano ligt de Riviera van het Gardameer, daar groeien en bloeien dus die planten en bloemen die in molentjes met prentbriefkaarten prijken. Dit is de Goudkust van het Gardameer. Exclusief terrein voor de gefortuneerden der aarde, motorrijders incluis.

In Saló stichtte Benito Mussolini nog een fascistische republiek toen de rest van Italië al naar de geallieerden was overgelopen. Ondanks steun van de Duitsers mislukte dit experiment, Benito en zijn maîtresse werden op vlucht naar Zwitserland door partizanen gefusilleerd en ondersteboven aan een lantarenpaal gehangen. Geen fraai stukje vaderlandse geschiedenis voor Italiaanse schoolkinders, maar die komen net als ik Benito’s breedbekaakte kop toch tegen op prullen bij souvenirstalletjes naast de voormalige villa van Gabriele D’ Annunzio.

Nog zo’n Italiaans megalomane houwdegen trouwens, met een krijgslustige uitstraling. Als dichter en toneelschrijver streefde hij naar roem, in de Eerste Wereldoorlog deed hij mee als vliegenier, want dat soort mensen kruipt niet graag in koude en modderige loopgraven. Hij wierp pamfletten uit boven Wenen en nam met wat trawanten de stad Fiume (Rijeka) in, die tot zijn woede na de Eerste Wereldoorlog aan Joegoslavië was toegewezen. Kortom: een man van de wereld, die vandaag de dag op de motor onderweg zou zijn om voor Promotor reisverhalen samen te stellen.

In de tuinen staan wat van D’Annunzio’s oorlogsspullen. Speedboot, vliegtuig. Zijn Huis&Tuinproject, een kolosaal monument voor zichzelf, kostte wat grijpstuivers, die hij verdiende met het ontwikkelen van parfums (ja, echt!) en dichtregeltjes schrijven. Ook andere dichters raakten aan het Gardameer over de kook: Vergilius, Valerius, Catullus, Dante, Goethe en Carducci… zij konden hun koortsige hersenen niet koelen in de rijwind zoals ik op weg naar de volgende ‘bathing beauty’: Lago di Como.

Bekend van Guzzi

Lario noemden de Romeinen dit stuk paradijs tussen de bergen. Del Lario komt daar vandaan, en dus Mandello del Lario. Bekend van die boxer met push-up cilinders, die precies daar wordt gefabriceerd. Vanuit Mandello mocht ik ’n tijdje terug op een maagdelijke Stelvio NTX in een lange orgastische ruk naar de Noordkaap rammen. Die relatie hield duizenden kilometers stand, over pieken en door dalen, bij weer en geen weer. We waren voor elkaar geschapen! Maar de wrede familie Guzzi keurde een stabiele relatie na die dolzinnige flirt niet goed. Na de Noordkaap moest de Guzzi terug naar Italië, ik naar Nederland. Mooie herinneringen en intieme foto’s, dat rest van die amoureuze escapade. But what a ride we had!

Die herinnering laat ik graag intact. Ook krijg ik niet graag de voltallige Guzziclan achter mijn Beierse boxerbroek aan. De oostoever van Lago di Como is dus off limits. Let’s go west.

Bij Lecco rij ik de Triangolo Lariano binnen, de gouden driehoek die verder wordt bepaald door de plaatsen Bellagio en Como. Lariana heet de SS 583 en dat klinkt romantischer dan zo’n kil wegnummer. Past ook beter bij de nauwe rotswanden waar de weg zich langs perst, door een verlaten karstgebied met slechts sporadisch een huis en haventje. Uit het Stenen Tijdperk rij ik de Belle Epoque binnen.

Bellagio is een van de mooiste plaatsen in Italië en dus ter wereld. De plaats ligt niet alleen in een beeldschoon decor van bergen, water en tuinen, zij is zelf óók een respectabele schoonheid, waarvan de rimpeltjes de charme juist verhogen. Architecten en aannemers hebben er kwistig met Jugenstilelementen rondgestrooid, in het Italiaans “liberty” genoemd. Op Engelse leest zijn hier ook veel tuinparken geschoeid waar gasten op vorstelijke wijze werden onthaald, waaronder keizer Napoleon Bonaparte en verschillende beroemde kunstenaars.

Franz Liszt was verrukt van het Comomeer: “ik ken geen streek die meer door de hemel is gezegend dan de oevers van het Comomeer. Die is geschapen om het verhaal van twee gelukkige geliefden te schrijven“. Slik. Ondanks het miserabele weer heeft de westoever van het Comomeer en het gebergte daarachter opeens een sterke aantrekkingskracht op man&motor.

Vroeger bleven bezoekers weken- of maandenlang in Bellagio hangen, voor de hedendaagse man van de wereld volstaat een overnachting om voldoende indrukken op de geheugenkaart te spijkeren. Net boven Bellagio stop ik bij een uitzichtpunt waar het breedste gedeelte van het Comomeer beneden me ligt, onder een dik wolkendek. Maar dan breekt de hemel open en als bazuinen in een Wagneriaanse opera, verschijnen de sneeuwbedekte bergtoppen ten tonele, een schouwspel om niet licht te vergeten. Na Zelbio komt met iedere haarspeldbocht het Comomeer weer dichterbij. Bij Nesso pak ik de kustweg weer op, dezelfde SS 583 die vanaf Lecco naar Bellagio bracht, voert me gladjes weer af richting Como.

IJzige lente

Vanaf Como lopen de Via Regina Nova en de Via Regina Vecchia parallel langs de Comoteuze westoever. Bij Torriggia komen Oud&Nieuw samen, iets verderop werd Mussolini met zijn liefje door de partizanen te grazen genomen. Maar voordat ik een doorbuigende lantarenpaal passeer gaat mijn route linksaf, de bergen in, door de Intelvi-vallei.

Subtropisch klimaat aan de oevers, alpiene toestanden in de bergen. Zo vroeg in het jaar vertoont Lady Lente zich aan de meren, maar hier boven is de winter nog niet geweken. M’n geplande rit kan vanwege mist en gladheid niet uitsluitend over priegelweggetjes lopen. De witte kronkels op mijn kaart ontpoppen zich in werkelijkheid als supersmalle bergweggetjes met antiek asfalt, nauwelijks beter dan de hobbelkeien van de eeuwenoude ezelpaden die ik hier en daar kruis. Door de aanhoudende ijsregen is er geen mens, auto of kip op straat. Wel gladde blubber, ik ben blij als Erbonne eenmaal achter me ligt en ik bezweet en verkleumd tegelijk wegnummer 13 weer kan oppikken. My lucky number vandaag!

I am the passenger. Als het tegenzit in het zadel, zwelt altijd wel een of ander passend lied aan in het hoofd om de ontberingen dragelijk te maken. So let’s take a ride and see what is mine. Iggy Pop verzacht de kou en honger. Lokleuzen genoeg. Durchgehend warme Küche. Open daily. Siamo aperto! Maar ze halen minachtend de schouders op voor een enkele natte motorrijder met Nederlandse kentekenplaat. Alle restaurants op Italiaanse en Zwitserse bodem waar ik aan de deur rammel blijven potdicht.
So let’s ride and ride and ride…
Dan ram ik maar door, de oeverweg is gelukkig ook verlaten, door de tunnel dwars onder Locarno door, laat ze stikken in hun kaasfondue die Zwitsers! Eenmaal weer in bella Italia houd ik het voor gezien voor vandaag. Het humeur verbetert zienderogen als ik eenmaal een kamertje heb bemachtigd in de ansichtkaartambiance van Cannobio’s kinderkopjescentrum. Paard op stal, baasje gebadderd, de motorspullen druipend boven de radiatoren.Elk noemenswaardig dorp in Italië heeft een Bar Sport. Daar zit je altijd goed, ook hier aan de oeverpromenade van het Lago Maggiore. Vergeet patat of pasta, hier ga je voor de gegrilde groenten bij het hoofdgerecht. Geen wifi, want daar moet de bejaarde baas Peppino niks van hebben. Wel schuift hij ongevraagd een karaf heerlijke wijn op tafel, hoort bij het eten, is van het huis. Een gezellige buurtkroeg met vingerlikkendlekkere gerechten en een sfeer als bij grootouders thuis. Waar vind je dat anders dan Italië? Goed eten & drinken is in de Lombardijnse bergen en ook langs de meren niet gegarandeerd, maar Peppino en Peppina maken er in hun taveerne dagelijks een feestje van.

Naar Isola Bella

Een sprookje is het. Echt. Lago Maggiore in de ochtendzon. Achter de palmen spiegelen witte bergtoppen en wolken in het blauwe water, zo kennen we de Italiaanse meren weer. Denk dus niet dat je op de SS 34 naar het zuiden het rijk alleen hebt. Ook buiten het hoogseizoen puilen er vrachtauto’s, bussen, touringcars, campers, personenauto’s en fietsers overheen. Dan maar van het uitzicht genieten, voor strak en snel sturen liggen er voldoende afslagen te wachten, omhoog de bergen in. Maar eerst het non plus ultra van het Maggiore aangestuurd. Voor de mooiste baai, tussen Verbana en Stresa, liggen de Borromese eilanden, drie in getal, die als een miniatuurversie van de drie lenteschonen Garda, Como en Maggiore naar mijn gunsten dingen. Wie van de drie: Bella, Madre of Pescatori?

Isola Bella heeft de mooiste naam, nou nog een bootje vinden dat mij daarheen wil brengen. Wat ik op de parking van Piazza Marconi eerst aanzag voor een legioen ijverige parkeerwachters (mooie petten: dit is Italië!), blijken “kapiteins” te zijn van verschillende rederijen die de uiterst lucratieve vaarverbindingen met de isole Borromée onderhouden. Iedereen komt hier voor die rotspunten die boven waterspiegel liggen verankerd. Ik ook.

Het begint te regenen, precies op het moment dat ik van de loopplank op het Mooie Eiland stap. Dan maar schuilen in Caffè Lago. De muren gaan schuil achter rockmemorablia, foto’s, posters, t-shirts, gitaren, gesigneerd door grootheden als AC/DC, Aerosmith, Lou Reed, B.B. King en Bruce Springsteen die voor mij het schone eiland betraden en hier kennelijk binnendruppelden. Regent het soms vaker aan het Lago Maggiore?
Om het uur gaat een boot terug naar het vasteland. Maar wat moet ik daar? Daar regent het ook, terwijl boven de bergen een blauwe hemel treitert. Ik laat me niet gek maken, eerst maar een glas wijn. Dan me bezinnen op de vraag: koop ik nu wel of niet voor een woekerprijs zo’n flutparapluutje bij een van de souvenirstalletjes op het eiland?

Het glas is leeg, buiten is het droog. Borremian Rhapsody. De rest van de middag breng ik in een steeds sterkere roes door, dolend door paleis en tuinen op het eilandje. Isola Bella is een gouden koets waarin ook gewone stervelingen plaats kunnen nemen. De amper 320 meter X 180 meter strekkende rotsklomp barst uit zijn voegen van de kitsch: bloembedden, kassen, bomen en beeldgroepen op tien verschillende terrassen. ‘t Paleis maakt het nog bonter met, ik doe een willekeurige greep: Vlaamse wandtapijten, schilderijen en beelden van grootmeesters, kristallen kroonluchters, wapens, poppentableaus, kunstmatige grotten en meubels die zijn versierd met kostbare stoffen en edelstenen, waaronder het ledikant waarin Napoleon Bonaparte met zijn Josefientje “de nacht doorbracht” zoals dat in adellijke kringen heet. ‘You name it, they’ve got it’ op Isola Bella.

De indrukken versmelten en draaien steeds sneller rond als in een kaleidoscoop. Op een bankje aan de vaste wal hervind ik langzaam weer mijn evenwicht. De rollen zijn ondertussen omgedraaid. Boven in de bergen trekt een noodweer over, ik zit heerlijk in het voorjaarszonnetje. Blij dat ik die paraplu niet heb gekocht! Een uurtje later rij ik in het hagelspoor rond de Monte Matterone. De hemel schuift weer open, een 360 graden panorama over Alpen en meren trekt aan mijn kuipje voorbij. In mijn kop zwelt onweerstaanbaar muziek aan. Lust for life. I’ve got a lust for life. Yeah, lust for life. Iggy Pop zet de juiste slotakkoorden in. Hemelshoog tussen wolken en sneeuwbedekte Alpentoppers zweef ik boven de ‘Madonna-blauwe’ meren (aldus Winston Churchill) richting Autozugstation in Alessandria.

Subtropisch paradijs

“Een verlangen naar vijgen” noemen IJslanders het. Sinds de Grote Volksverhuizing leeft in bewoners van Noord-Europa een verlangen naar het warme, zonnige zuiden. Daar liggen de Italiaanse Meren tussen de Alpen en de rijke Lombardijse Povlakte, waar cultuur en natuur samensmelten. De bergen bieden beschutting tegen het barre klimaat in het noorden, rond de meren zijn door de eeuwen heen prachtige tuinen aangelegd en is subtropische flora aangeplant, waardoor er citrusvruchten, palmen en andere soorten exotische planten en bloemen gedijen die je zo dicht bij de Alpen niet zou verwachten. Het milde klimaat, het betoverende decor en de nabijheid van rijke Italiaanse handelssteden hebben door de eeuwen heen mensen naar de oevers van Garda, Como en Maggiore gelokt. Gefortuneerden en hun gasten, waaronder veel kunstenaars, verfraaiden de oevers met tuinen en villa’s en verspreidden in de rest van de wereld de reputatie van paradijselijke schoonheid van het gebied.

De mooiste plekjes op de oevers en eilanden in de meren werden al snel geclaimd door rijke families, vroeger de adel, tegenwoordig filmsterren en handelaren. Daar bouwden ze prachtige (nu zouden we zeggen: protserige) villa’s en legden ze uitgestrekte en weelderige tuinen aan, volgestopt met beeldhouwwerken en exotische vegetatie. Een goed voorbeeld daarvan is het Isola Bella op het Lago Maggiore, waar de adellijke familie Borromeo door de eeuwen heen een kitsch&kunstwerk van wist te maken dat zijn gelijke in Hollywood niet kent. Ook Villa Taranto aan Lago Maggiore, Villa Carlotta, Villa Melvi en Villa Serbelloni aan Lago di Como en Monte Baldo, de Tuinen van Sigurtà en Andrea Heller en Il Vittoriale degli Italiani aan Lago di Garda zijn het waard om de motor even voor te laten staan.

Hoe je ook tegen de tuinen, paleizen en villa’s aankijkt: dankzij het beschutte, milde klimaat en de menselijke ingrepen in de natuur ervan bieden de Italiaanse Meren een uniek decor voor motortochten langs de oevers en door de bergen die vlak daarnaast oprijzen. Met name in het vroege voorjaar, als ten zuiden van de Alpen de lente al is begonnen, maar de wereld daarboven nog bestaat uit duisternis, kou, sneeuw en ijs. Dan brengt de Duitse autoslaaptrein je met je motor snel en comfortabel naar diverse bestemmingen die direct op de Italiaanse Meren aansluiten. Vertrek vanaf Düsseldorf, aankomst in Allesandria. Meer weten? www.autozug.nl.

Hotels

Lago di Garda: www.hotelelisa.com
Lago di Como: www.hotelflorencebellagio.it
Lago Maggiore: www.stresahotels.net; www.pironihotel.it

Toeristische informatie

www.lagodigarda.nl
www.tignale.org
www.vittoriale.it
www.bellagiolakecomo.com
www.distrettolaghi.it
www.lagomaggiore.it
www.borromeoturismo.it