40 jaar MOTORbeurs: het verhaal achter de Wall of Death – adrenaline in een houten ton

The Lucky Daredevils in de steile wand – ook wel bekend als de Wall of Death – is een spectaculair en nostalgisch onderdeel van MOTORbeurs Utrecht dat je simpelweg gezien móét hebben. Stuntman en mede-eigenaar Marvin Prinssen vertelt over deze klassieke kermisattractie, die niet alleen gevaarlijk is, maar het publiek steevast met open mond achterlaat. Rijdend met een motor of kart tegen een verticale wand van 90 graden voeren de stuntmannen adembenemende trucs uit. Een daverend applaus en luid tromgeroffel van het publiek tegen de houten ton volgen dan ook als vanzelf.

Wat maakt het zo leuk om een steilewandrijder te zijn?

‘Ik had een saaie baan en wilde gewoon iets leukers doen. Ooit dacht ik eraan om in een rockband te spelen. Ik heb het geprobeerd, maar dat bleek toch niks voor mij. Toen kwam de Wall of Death – oftewel de steile wand – op mijn pad. Henny Kroeze reisde toen al zo’n twintig jaar met een steilewandshow door Nederland. Ik zei tegen hem: “Dit wil ik ook!” Ik heb een paar jaar moeten zeuren, maar uiteindelijk mocht ik met mijn eigen brommertje komen om het eens te proberen. En inmiddels doe ik het al zo’n tien jaar. Sinds 2017 ben ik samen met Henri van Woerkum mede-eigenaar. Het rondreizen, het avontuur, het publiek vermaken – dat is voor mij de magie van dit vak. Op de dag dat het publiek het niet meer leuk vindt, zou ik er direct mee stoppen. De sfeer die in die tent ontstaat, dát is waar ik het voor doe. Ik zeg ook regelmatig tegen het team: “It’s not about you, not about me — it’s about the show!”’

Het is eigenlijk een nostalgische kermisattractie, maar wel een heel spectaculaire en gevaarlijke. Weet jij waar de steile wand vandaan komt?

‘Ik weet dat het begonnen is op Coney Island in Amerika, een plek waar vroeger veel kermissen waren. De steile wand is voortgekomen uit het motorrijden. In het begin van de twintigste eeuw raceten ze op ovale houten banen. Rond 1920 werd dat verboden, omdat het tot veel ongelukken leidde. De rijders uit die tijd wilden echter doorgaan en kwamen toen op het idee van de Wall of Death. Ze gingen daarmee op kermissen staan om er hun brood mee te verdienen – iets spectaculairs dat ze aan het publiek konden laten zien. De geschiedenis gaat dus meer dan honderd jaar terug. Dat is toch best bijzonder.’

Terug naar die allereerste keer op de steile wand. Was het zo gaaf als je had gehoopt?

‘Het was wel even pittig, het vergt echt de nodige training. Vroeger heb ik veel geskateboard, gesnowboard en gekart. Ik heb altijd mijn grenzen opgezocht en daarin zag ik wel een overlap met dit. Ik had mijn adrenaline goed onder controle en een scherp gevoel voor die kleine fouten die je absoluut niet mag maken. Daardoor pakte ik het snel op. Ze zeiden zelfs: “Je zou zomaar eens talent kunnen hebben”, want ik had het in drie dagen geleerd en ben in die tijd niet één keer gevallen. Dat was nog nooit eerder voorgekomen. Ik denk dat mijn achtergrond hier perfect bij aansloot. En het was echt een supergaaf gevoel dat het meteen lukte.’

40 jaar MOTORbeurs: standhouders Arie Molenaar en Gert Brouwer over 40 jaar MOTORbeurs: motoren, gekte en gezelligheid

Wat is de basistechniek?

‘Goed luisteren naar de tips van je leermeester, want je leert dit echt niet in één keer. Ten eerste: je wordt ontzettend duizelig. In het begin heb je dat helemaal niet door, maar na twee of drie rondjes op een helling van zo’n 40 graden begint het al. Dan móet je stoppen, anders val je gewoon. Je leert het stap voor stap: steeds een beetje harder en iets langer rijden. Zo bouw je langzaam weerstand op tegen de duizeligheid. Je moet ook steeds verder gaan hangen en sneller gaan rijden. Uiteindelijk rijd je met zo’n 50 km/u onderin de ton in een stabiele lijn. Dát is het moment waarop je kunt proberen omhoog te gaan. En dan moeten er echt nog wel wat knoppen om in je hoofd – je rijdt immers recht op een muur af. Je gaat dan van 45 naar 90 graden. Veel mensen die onze show voor het eerst zien, zijn verbaasd dat die wanden écht zo recht omhoog zijn.’

Hoe lang duurt het voordat je je comfortabel voelt tijdens het rijden?

‘Bij iemand aan wie ik het heb geleerd, duurde het zo’n 200 kilometer rijden voordat die persoon een beetje om zich heen kon kijken. In het begin zie je echt alleen maar die planken. Je wilt wel kijken waar je naartoe gaat – net als bij motorrijden – maar dat lukt gewoon nog niet. Het duurt echt heel wat rondjes voordat je zó ver bent dat je je op het publiek kunt richten, in plaats van alleen maar bezig te zijn met rechtdoor rijden.’

En dan doen jullie ook nog stunts onderweg. Maar hoe dan?!

‘Het is eigenlijk een vorm van acrobatiek op de motor. Bij mij ging dat vrij soepel. Ik kon al vrij snel staan op de motor en de amazonezit uitvoeren. Later ben ik gaan rijden op de Indian – die motor paste perfect bij mij en voelde meteen goed. Ik was ook niet bang. Het ging lange tijd goed… totdat het een keer misging. Toen realiseerde ik me pas écht hoe gevaarlijk het is. Daarvóór deed ik er vrij luchtig over, maar als je eenmaal van vijf meter hoog naar beneden valt, verandert dat wel.’

Had je toen verwondingen? En hoe vaak ben je gecrasht?

‘Vooral een flinke kras op mijn ego. Ik was even buiten bewustzijn. Nadat ik naar beneden was gevallen, ben ik blijkbaar nog even rechtop gaan zitten om het publiek – want het gebeurde tijdens een show – te laten zien dat het goed met mij ging. Maar daarna ben ik alsnog in elkaar gezakt en backstage weer teruggekomen. Ik ben wel een goede stuntman, want ik had alleen een enorme blauwe plek op mijn heup en de volgende dag trad ik alweer op. Ik had de klap dus goed opgevangen. En ik had vooral heel veel geluk dat de motor niet boven op me is gevallen. Jij ligt namelijk sneller beneden dan je motor. Ik kan het aantal crashes nog wel op twee handen tellen.’

Het is wel serieus gevaarlijk. Wat doen jullie aan veiligheid?

‘Daar zijn we eigenlijk heel traditioneel in: we doen helemaal niets aan veiligheid. Geen helm, geen beschermende kleding. Tijdens het rijden halen we 2 tot 3 G-krachten. Je wilt dan de zwaartekracht zo dicht mogelijk bij het hout van de muur houden. Daarom zijn de Indians en de Mash Dirt Track zo geschikt – motoren met grote wielen en een motorblok dat laag ligt. Als we een helm zouden dragen, zou dat de balans verstoren. En eerlijk gezegd: het ziet er ook gewoon niet uit. Het is een show, en de interactie met het publiek is daarbij ontzettend belangrijk. We worden weleens vergeleken met de Globe of Death, zo’n ijzeren kooi. Maar daarin heb je geen contact met het publiek. Dat is meer freestyle motorcross. Wij zijn meer een motortheater.’

Waar reageert het publiek het meest op?

‘We hebben een vrouwelijke rijder (Evalien), maar door een blessure heeft ze vorig jaar wat minder kunnen rijden. Hopelijk is ze komend seizoen weer van de partij. Ik dacht altijd dat ik zelf het grootste applaus kreeg, maar toen zij eenmaal zo ver was dat ze met de motor de muur in reed, vonden mensen dat echt fantastisch. De trucjes zorgen natuurlijk voor veel reactie en ook als we dicht bij het publiek komen. Mensen zien het niet alleen, ze vóélen het ook. De ton beweegt en je ruikt de geur van nostalgie. Ze ervaren een mix van angst, adrenaline en ongeloof. Er ontstaat dan echt energie in het publiek en die geven ze met plezier terug aan ons. We hoeven nooit twee keer om applaus te vragen.’

Hoe belangrijk is de presentator bij de steile wand?

‘Net zo belangrijk als de rijders. De presentator staat echt in contact met het publiek, verkoopt als het ware onze show en zorgt dat het samenkomt tot een geheel. Wat we wél aan veiligheid doen, is het publiek goed informeren over wat ze wel en niet mogen doen. De presentator houdt dat continu in de gaten en herhaalt de regels waar nodig. Wij nemen het risico, maar het publiek moet veilig zijn.’

Wat is de belangrijkste regel die je aan het publiek meegeeft?

‘Dat ze hun handen niet in de ton steken tijdens het rijden. Daarnaast hebben we een bijzondere manier van applaudisseren: dan steekt juist iedereen wél zijn hand in de ton en slaat met de platte hand op het hout. Dat geeft een prachtig trommelgeluid. En dat mag natuurlijk alleen als er geen rijders in de muur zitten.’

Jullie noemen jezelf The Lucky Daredevils. Waar komt die naam vandaan?

‘De naam komt uit Amerika. Ik heb ooit zwart-witfoto’s gezien van een Wall of Death daar, die The Lucky Daredevils heette. Iedereen die dit mag doen mag zich met recht een Lucky Daredevil noemen. We waren ook op zoek naar een naam die niet per se één persoon als boegbeeld neerzet, maar juist geschikt is voor de langere termijn. We komen niet uit een reizende familie, we doen dit puur uit hobby en passie. Wij zijn als gekozen familie op elkaar aangewezen. Het is een magische bubbel die ontstaat rondom de wand. We eten samen, leven samen en werken toe naar de show. Dit heeft een magische dimensie en is bijna onbeschrijflijk. Het is echt een uitstervend beroep. Zonder ons was er geen steile wand meer in de Benelux.’

Kunnen jullie hiervan leven? En hebben jullie een ruimte om te trainen?

‘We hebben allemaal nog ons werk ernaast. The Wall of Death is een stichting voor het behoud van cultureel erfgoed: de steile wand. We hebben flink geïnvesteerd in de ton, de motoren en de vrachtwagen – dat hebben we nog lang niet terugverdiend. We zijn nog altijd op zoek naar leuke evenementen waar we kunnen optreden, zodat het op de lange termijn financieel haalbaar blijft. Daarnaast zoeken we dringend een schuur of grote loods – eentje waar een vrachtwagen in past – die we als vaste uitvalsbasis kunnen gebruiken. Dat missen we nu echt. We zijn een gekozen familie, een hecht team, en samen proberen we de magie van de steile wand tot leven te brengen én levend te houden. Op dit moment moeten we telkens een hal huren om de ton op te bouwen of iets te repareren. Dat opbouwen kost al snel een hele werkdag. Met een eigen plek zouden we ook vaker kunnen trainen. We hopen dat de lezers ons kunnen helpen aan extra evenementen of een gouden tip voor een vaste uitvalsbasis!’

Waar haal je inspiratie voor jullie shows vandaan?

‘Ik heb ontzettend veel geleerd toen ik in 2022 in Amerika was. Ik had toen al contact met verschillende Walls of Death daar. Terwijl we hier nog niks mochten vanwege corona, waren ze daar alweer volop aan het draaien. Dat was voor mij een kans om te gaan kijken. Ik heb daar veel rijuren kunnen maken en – voor het eerst sinds Henny Kroeze – had ik weer echte leermeesters. Zij hebben mij showmanship bijgebracht. Ik moest mijn stunts langer uitvoeren en ze beter aan het publiek “verkopen”. Je hebt namelijk de neiging om alles snel te doen als je in de muur rijdt, maar daar leerden ze me om het juist wat langzamer, langer en sierlijker te maken. De show meer body geven, dáár ging het om.’

Op hoeveel plekken spelen jullie per jaar?

‘Vorig jaar hebben we zo’n acht shows gedaan, maar we hebben zeker de capaciteit voor tien of meer. We zijn nog steeds volop aan het pionieren om extra klussen te vinden. We stonden op MOTORbeurs Utrecht, de Zwarte Cross, maar ook op motorevenementen en festivals in het buitenland – denk aan Duitsland, Frankrijk en Tsjechië. Ik denk dat wij ook goed zouden passen op diverse muziekfestivals in Nederland, zoals Down The Rabbit Hole of Lowlands. Mensen willen iets beleven, iets zien wat ze nog nooit eerder hebben gezien. Nou, dat krijgen ze bij ons.’

De laatste jaren staan jullie al op MOTORbeurs Utrecht – en ook in 2026 weer. Hoe is het voor jullie om daar te staan?

‘In 2020 stonden we voor het eerst op MOTORbeurs Utrecht en we waren echt helemaal overdonderd. Elke keer zit de tent helemaal vol en daar passen toch zo’n 240 mensen in. We kunnen op zo’n dag zoveel shows draaien als we willen. Een show duurt iets meer dan twintig minuten, dus in theorie kunnen we elk half uur spelen. Dat proberen we dan ook zoveel mogelijk te doen. MOTORbeurs Utrecht is voor ons echt een geweldige aftrap van het seizoen.’

Foto’s: Archief, Wall of Death, ANP