Dit jaar is het 110 jaar geleden dat de zusters Augusta (32) en Adeline van Buren (26) in 1916 als allereerste vrouwen solo op motorfietsen een monumentale reis maakten van de oostkust naar de westkust van de Verenigde Staten. Voor hun historische tocht gebruikten ze twee nieuwe 1000 cc Indian Powerplus V-twin-zijkleppers. Augusta ‘Gussie’ en Adeline ‘Addie’ waren verre verwanten van Martin Van Buren, de achtste president van de Verenigde Staten. Hij was van Nederlandse afkomst en werd in 1836 tot president gekozen. Augusta en Adeline waren niet de eerste vrouwen die de VS per motorfiets doorkruisten; Avis Hotchkiss en haar moeder Effie hadden dat al in 1915 gedaan met een Harley-Davidson Model 11-F met een Model 11-L-zijspan.

Augusta en Adeline hadden een bijzondere reden voor hun reis. In 1914 barstten de gruwelen van de Eerste Wereldoorlog in volle hevigheid los, met eindeloos bloedvergieten tot gevolg. De Verenigde Staten waren aanvankelijk niet betrokken bij deze oorlog. President Woodrow Wilson vond dat het land neutraal moest blijven, omdat dat volgens hem de beste positie was om voor vrede te kunnen bemiddelen. Maar niet iedereen was het daarmee eens. De Preparedness Movement ontstond en Amerika begon zich voor te bereiden op deelname aan de oorlog. Augusta en Adeline wilden aantonen dat vrouwen ook geschikt waren voor militaire dienst in het Amerikaanse leger. Ze dachten dat dit een groot voordeel zou opleveren. Beide vrouwen waren fanatieke motorrijdsters en meenden dat als vrouwen de mannelijke ordonnansen konden vervangen, er meer soldaten beschikbaar zouden zijn voor het daadwerkelijke gevecht.

Maar er was nog een andere reden waar het de zussen ook om te doen was. Amerikaanse vrouwen hadden destijds geen stemrecht. Het belangrijkste argument tegen vrouwenkiesrecht was dat vrouwen historisch niet aan oorlogen deelnamen en daarmee geen rol speelden in het verdedigen van Amerika en haar belangen. Om die reden mochten vrouwen ook geen politieke invloed hebben. Augusta en Adeline geloofden dat de bijzondere, zware tocht van kust tot kust de nodige vooroordelen zou wegnemen en in ieder geval zou aantonen dat vrouwen zich als ordonnans konden aanmelden en uiteindelijk stemrecht zouden krijgen. De zusters groeiden op in een welgesteld huishouden, maar dat weerhield hen er niet van om bokslessen te nemen, te leren vliegen en motor te rijden.

1 van 2

Motor voor gemengd terrein

Indian was bereid de zusters te sponsoren met hun nieuwe 1916 Powerplus 998 cc V-twin. Deze betrouwbare zijklepper was goed voor een topsnelheid van 105 km/u. De motor was ontworpen voor ‘gemengd terrein’ en was daar ook uitgebreid in getest. In augustus 1915 bewees langeafstandrijder Erwin ‘Cannonball’ Baker dit door met een Powerplus-preproductieprototype van Vancouver in Canada langs de Amerikaanse westkust naar Tijuana in Mexico te rijden in een zogenaamde ‘Three Flags Run’. De Powerplus was de eerste zijklep-V-twin die Indian in productie nam in de fabriek in Springfield; de tijd van de kop/zijklep-V-twins was voorbij. De zijklepconfiguratie als motorconcept zou de klassieke Indian V-twins voor de rest van hun productieperiode definiëren. De Powerplus was een trendsetter, hij was krachtig en betrouwbaar. Al snel schakelden ook concurrenten Excelsior/Henderson en Harley-Davidson over op zijkleppers. De Powerplus had een cilinderinhoud van 60,88 c.i., oftewel 997,6 cc. Later werd ook een 72 c.i./1180 cc-versie geproduceerd. De Powerplus was Indians topmodel van 1916 tot 1921, waarna de iconische Chief van 1922 die positie overnam. De naam Powerplus veranderde toen in ‘Standard’ en het model bleef nog tot en met 1924 in productie.

De Powerplus van de Van Buren-zusters had verlichting en Indians ‘Cradle Spring Frame’: een extra optie die het standaardmodel niet had. Dit frame had een scharnierende achterbrug die afgeveerd was met bladveren. Verder werden de motoren uitgerust met versterkte bagagedragers, grote beenkappen met kleine openingen voor motorkoeling, een valbeugel en extra verstevigingen aan frame en rijwielgedeelte.

Historie: Paul Anderson, overgrootvader, fabriekscoureur en snelheidsrecordhouder

De eersten op Pikes Peak

Verschillende kranten wilden de reisverslagen van de twee zussen publiceren en Firestone sponsorde de banden. Nadat ze eerst een reeks lange ritten in hun thuisstaat New York hadden gemaakt, vertrokken ze op 4 juli 1916 — de Amerikaanse Onafhankelijkheidsdag — vanaf het circuit van Sheepshead Bay in Brooklyn. Slechts drie dagen eerder begonnen veertien Britse divisies aan de Slag aan de Somme in Noord-Frankrijk. Op die dag alleen al kwamen 57.000 soldaten om.

De zusters besloten de Lincoln Highway te volgen, de eerste oost-westtranscontinentale weg, geopend in 1913. Deze liep van Manhattan in New York naar de zuidelijke oever van de Golden Gate Bridge in San Francisco. ‘Weg’ was een groot woord: het grootste deel bestond uit veepaden, karrensporen en zandwegen. Hoe verder westwaarts, hoe slechter de wegen en de leefomstandigheden werden. Ten westen van de Mississippi waren er zelfs geen kaarten; de zusters moesten zelf navigeren, benzine, voedsel en water zien te vinden en zich verweren tegen rovers die huishielden in het onherbergzame terrein van de verlaten westelijke staten.

Aanvankelijk waren het niet de zware rijomstandigheden die de dames het meest hinderden. Ook lieten de motoren hen niet in de steek. Nee, het waren hun kledingkeuzes die het grootste probleem vormden. Het feit dat ze mannenkleding droegen, werd als schandalig beschouwd. Ze droegen leren broeken, leren jassen, leren vliegenierskappen met stofbril en leren laarzen. Vooral het feit dat ze broeken droegen, was sociaal gezien simpelweg schandalig. Dat ze daarnaast ook nog eens motor reden en zonder mannelijke begeleiding reisden, was al helemaal onacceptabel. Toen ze in de staat Illinois waren, werd dit een groot probleem. Augusta en Adeline werden talloze keren gearresteerd in de kleine stadjes en dorpen ten westen van Chicago. Uiteindelijk werd het opgelost door een juridische overeenkomst met de staat Illinois te sluiten. Daarin stond dat ze geen andere keus hadden dan deze kleding te dragen om hun reis te kunnen voltooien.

Ruim een maand na vertrek uit New York bereikten de zusters de Rocky Mountains. Ze besloten een omweg te maken en naar de top van Pikes Peak te rijden, de hoogste berg van de zuidelijke Front Range-bergketen. Hoewel vaak wordt beweerd dat zij de eerste vrouwen waren die de top bereikten, klopt dat niet. Julia Archibald Holmes beklom de berg al in 1858, en sinds het begin van de 20e eeuw liep er een spoorlijntje naar boven omdat Pikes Peak toen al een toeristische bestemming was. Voor de komst van Europese kolonisten was de berg bovendien al bekend terrein voor de inheemse bevolking. Maar de Van Buren-zusters waren wél de eerste vrouwen die de 4,3 km hoge Pikes Peak per motorfiets beklommen.

Geen erkenning

Na deze klim trokken ze weer westwaarts. De Indian Powerplus-motoren hadden het zwaar in de Rockies. Hevige regen veranderde de verlaten paden in dikke, zachte modder waarin de motoren geen schijn van kans hadden. Op een gegeven moment zaten ze volledig vast. Ze moesten hun motoren achterlaten en te voet hulp zoeken. Uiteindelijk bereikten ze het mijnstadje Gilman in Colorado. Hun plotselinge verschijning — doorweekt en uitgeput — zorgde voor opschudding. De mijnwerkers aarzelden niet en boden onderdak aan. De volgende dag gingen ze met de zusters mee terug naar de motoren en bevrijdden deze met hulp van muilezels uit de modder, zodat de reis kon worden voortgezet.

De tocht ging verder door de Rockies en door de hete, woestijnachtige gebieden van het Amerikaanse Westen. Daar kregen ze te maken met extreem zwaar terrein en een nijpend tekort aan drinkwater. Toch hielden de zusters stand, ondanks vele valpartijen en voortdurende uitputtingsverschijnselen. Na een reis van 8.850 km bereikten ze op 2 september 1916 eindelijk San Francisco en daarmee de westkust van Amerika.

De media had de reis op de voet gevolgd en volop verslag gedaan van de moeilijkheden die Augusta en Adeline onderweg hadden doorstaan. Maar de erkenning en waardering die ze verdiend hadden door deze monsterlijke tocht te volbrengen, bleef uit. Dit stond in schril contrast met de waardering en gratis publiciteit die Indians nieuwe Powerplus kreeg. De historische reis van de zusters werd vaak afgedaan als een vakantie, één krant noemde het zelfs ‘galivanting playacting’ – doelloos rondzwerven en toneelspelen. De zusters waren teleurgesteld en besloten hun reis te verlengen naar Mexico. Vanuit San Francisco reden ze naar Tijuana en terug, waarmee ze nog eens 1.600 km toevoegden aan hun transcontinentale tocht.

Hoe liep het af?

Ondanks hun goede bedoelingen had hun reis weinig effect. Adelines aanvraag om ordonnans te worden in het Amerikaanse leger werd direct afgewezen. Pas in 1920, vier jaar na hun reis, werd het 19e amendement op de Amerikaanse grondwet geratificeerd, waarmee discriminatie op basis van geslacht werd verboden. Vanaf dat moment mochten vrouwen in Amerika stemmen; in Nederland mocht dat sinds 1919.

Adeline behaalde een rechtenstudie en werd advocaat. Augusta werd piloot en haar uitspraak ‘woman can if she will’ werd een kenmerkende leus van de Van Buren-zusters. Augusta overleed in 1959 op 75-jarige leeftijd; Adeline overleed tien jaar eerder, op 60-jarige leeftijd.

1 van 4

Foto’s: Archives A. Herl