Het begin van het einde van de wereld. Een ontdekkingsreiziger als Magellaan en de grondlegger van de evolutietheorie Charles Darwin gingen ons voor. Wij reizen op de motor drie weken door Chileens en Argentijns Patagonië, en Vuurland. Dwars over de prairies van treinrover Butch Cassidy, naar de zuidelijkst gelegen stad ter wereld: Ushuaia. Hier spookt de wind, en schreeuwt het ijs van de gletsjers.

Als motorrijder heb je in Patagonië en vooral in het lege Vuurland te veel tijd om na te denken. Over het meteorologische verschijnsel wind bijvoorbeeld. Wat is die onzichtbare kracht, die zo beukt, me bijna omver duwt, als een soort hoongelach buldert dwars door helm en oordoppen heen? De wind op Vuurland vlamt. In dit unheimische gebied is hij zo dominant, dat hij bijna het enige lijkt dat er is. Een onzichtbaar houvast. Op deze vlakte is niets. Geen boom, geen tegenligger, geen huis. Alleen die wind, en een schijnbaar oneindige gravelweg. En wij op onze motoren. Het bordje dat ons alsnog wil waarschuwen voor deze luchtstroom komt hilarisch over: het is een schets van een boom die last heeft van zijwind. Leegte is een woord waarvan de betekenis hier een tegenstelling in zich draagt: het betekent ‘niets’, terwijl wij er al uren in rijden.

Peinzende schapen

‘Als een mens niet weet naar welke haven hij op zoek is, zal geen wind hem daar naartoe voeren.’ Een Romeins gezegde. De haven is die van Ushuaia, de meest zuidelijk gelegen stad ter wereld. Hier vertrekken de schepen voor expedities naar Antarctica. We weten waar we naartoe willen, en dat de bemoeilijkende wind ons zou begeleiden. De motoren hangen scheef tegen de onzichtbare luchtstroom aan, slingerend over het gravel dat weinig grip biedt. Stoppen kan bijna niet, grote kans dat je omver wordt geblazen.

Een van m’n reisgenoten kan geen weerstand meer bieden aan de wind en de motor vertrekt tot drie maal toe diagonaal over het gravel richting greppel en kiept om zonder schade. Afstappen om te helpen gaat ook niet zomaar, dan moet iemand anders mijn motor weer vasthouden. Kwestie van de eigen fiets helemaal scheef tegen de wind in zetten, en dan hangen aan mijn motor. Trouwens, de gedachten van wie dan ook dwalen hier af, in dit zuidelijkste deel van Zuid-Amerika. Ineens ontwaren we leven op deze pampa’s: een kudde schapen. Maar zelfs de schapen kijken peinzend. Dat kan ook komen omdat er voor de vierhoevigen hetzelfde dorre gras als altijd op het menu staat, en de hoop eens een sappig madeliefje of groene zuring te vinden vandaag al weer ijdel bleek. Hier werken nog echte cowboys –de gauchos- die de schapenkudde bij elkaar drijven.

Slingeren door contrasten

Het Andesgbergte bepaalt het klimaat in dit deel van de wereld. De westkant krijgt veel regen en is groen en vruchtbaar, de oostkant is droog omdat de regen tegen de oostkant van het gebergte blijft hangen. En wij slingeren drie weken lang door deze tegenstellingen, en gaan een keer of zeven de grenzen tussen Chili en Argentinië over. Zo leeg als het hier is, zo vol zijn onze hoofden met reisverwachtingen. In het Chileense plaatsje Osorno haalden we onze motoren op, met als reisdoel dus het Argentijnse Ushuaia, om dan via een korte slinger in de omgeving van het Chileense natuurpark Torres del Paine de fietsen op de boot terug naar Osorno te zetten. Meteen de eerste rijdag reden we naar het Argentijnse Bariloche, een studentikoze moderne stad, ademloos gelegen aan het azuurblauwe Nahuel Huapi meer, omringd door de bergen. De netheid van dit plaatsje en de omgeving lijken een beetje op de aangeharkte netheid van de Zwitserse Alpen, maar dan wel met een Latin swing.

Via dit merengebied rijen we nog twee dagen door Argentijns Patagonië. We verlaten het asfalt, en trekken over gravel het nationale park Los Alerces in: genoemd naar de typische hoge bomen. Sommige wel drieduizend jaar oud en zestig meter hoog. De bomen kijken als rechters met een samengeknepen gezicht hooghartig op ons neer. Hun minimale bladerdak – als een rechterskraag -, hun stammen als uitgestoken nekken. We worden hier gedoogd, maar meer ook niet. Het wateroppervlak van de meren is helemaal glad. Als je in de verte kijkt, zie je dit landschap twee keer door het spiegelende effect van het water. We krioelen als mieren over het gravel, langs de vele meren.

Economische crisis

En op weg naar Puyuhuapi gaan we de grens weer over. Het Argentijnse deel toont sober, met afgebladderde verf en een scheef staande grenspost. Argentinië heeft na de zware economische crisis in 2001 duidelijk een achterstand op het relatief welvarende (en voor ons ook een stuk duurdere) Chili. Aangekomen met onze paperassen bij de Chileense post ziet het er allemaal een stuk strakker uit. En strenger. De Chilenen zijn als de dood dat er veeziekten het land worden ingebracht, dus zuivel, vleeswaren en fruit zijn verboden om in te voeren. We hopen dat onze Argentijnse knoflookworst er niet tussenuit gevist wordt, want vanmiddag rijden we voor het eerst op de Carretera Austral – een ‘onverharde snelweg’, waar we heel graag willen picknicken met uitzicht op de besneeuwde Andes-toppen. Dit is bikers paradise bijna geen tegenliggers, goed aangereden gravel, en gletsjers, kraakheldere meren, haarspeldbochten. En aan het eind van de dag een Duits dorp met de typisch Duitse naam Puyuhuapi. De zon is wat bleekjes, maar is er in ieder geval, en werpt een gouden gloed over het plaatsje en zijn typische houten villa’s, dat ligt aan een fjord van de Pacific. Zeshonderd mensen wonen hier. Van oorsprong is het een nederzetting van vier Duitsers, die hier in 1932 hun geluk zochten – en zalm en hout. Onze gastvrouw is ook Duits. Deutsche Grundlichkeit in de met hout warmgestookte villa, en ze kijkt een beetje streng, maar ze regelt wel dat het enige restaurant in het dorp vanavond verse zalm of biefstuk voor ons kan maken. Waar die zalm vandaan komt, zien we een dag later. De slaap nog niet uit de ogen gewreven. We zien zeehonden in de baai, die wel erg veel interesse hebben in de grote zalmkwekerijen die drijven in het zeewater.

Pampa’s

Vandaag vervolgen we onze route over de Austral, maar nu dwars door donkergroen regenwoud, op weg naar het complete contrast de volgende dag, als we via het plaatsje Coihaique de grens weer oversteken naar Argentinië: ineens rijden we over de pampa’s . Het Argentinië zoals ik me dat had voorgesteld. De grenspost is een tochtgat, met een smoezelige douanier die de beschikking heeft over een ventilator – en het waait hier toch lekker – en een stempelkussen. En een snor, als vanzelfsprekend. Het is duidelijk dat we nu aan de droge kant van de Andes zijn, als we nog 350 km afleggen naar Estancia Telken, een actieve boerderij, gerund door een oud echtpaar met Nederlandse en Nieuw-Zeelandse wortels, Coco (78) en Petty (74). Als we aankomen, komen net de cowboys terug met de paarden en schapen. De vrouw des huizes, Petty, laat trots een bedankkaartje, geschreven door prinses Maxima, zien. Coco probeert nog wat Nederlands te praten, maar dat is voor hem een taal van vervlogen tijden. Een groot fornuis in het midden van de keuken, een zenuwachtige kokkin die na complimentjes van onze kant bijna tranen in haar ogen krijgt (Petty: ‘Het is haar eerste keer koken voor een groep bij ons.’) en warm haardvuur. Estancia Telken voelt als thuis, in een omgeving die ons een gevoel van ontheemdheid bezorgt.

Butch Cassidy

Een lange dag, op weg naar weer een boerderij, Estancia La Angostura, maar elke minuut zou twee keer langer mogen duren. Ruta 40 (Cuarenta) is het Zuid-Amerikaanse equivalent van Route 66, maar dan zonder McDonald’s en mét de echte sporen uit het Wilde Westen. Butch Cassidy – de beruchte trein- en bankrover – vond in deze leegte voor even een veilig heenkomen in het plaatsje Cholilla, nadat hij een wanted person was geworden in Amerika. Een weg van ruim 4600 km die begint in Bolivia en eindigt in Vuurland. Als je niet beter zou weten, dan droom je dat de sporen op het gravel nog karrensporen zijn, en dat er zich achter die ene scheefgewaaide boom nog een struikrover schuil houdt. Dit is de echte prairie. Er steken zelfs struisvogels over.

Bij La Angostura klapwiekt de windmolen een minimale stroomtoevoer bij elkaar. Via een hek met een ingewikkelde draadconstructie betreden we en moto het terrein. De schapen mogen niet ontsnappen. Weer die ontvangst met hoefijzers, oude geweren en opgezette dieren. Het Wilde Westen bestaat nog, maar wel in het diepe zuiden. Onze BMW’s en mijn XT600 vreten het prairiestof moeiteloos, onderweg naar El Chalten, dat ineens weer aan de voet van de Andes ligt. Het is een maf dorp, het ruikt nog nieuw, en is door de Argentijnen uit de grond gestampt om het land te kunnen claimen, voordat Chili dat zou doen. Maar er zijn slechtere locaties om politieke trucjes uit te halen.

Het FitzRoy-massief – een groep spitse bergtoppen – ligt prachtig aan een gletsjermeer. Een zweterige wandeltocht brengt ons in een paar uur tijd naar een adembenemend schouwspel: we staan aan het door FitzRoy omsloten bergmeer, waarin stukken ijs drijven in het natuurpark Los Glaciares. ‘Wacht maar tot je Perito Moreno hebt gezien’, vertelt de hotelier. Deze gletsjer was nog maar een voorbode. We rijden een paar honderd kilometer naar El Calafate, de uitvalsbasis voor de gletsjer Perito Moreno.

’s Ochtends ben ik net op tijd wakker om de zonsopgang te zien over de besneeuwde bergtoppen die we aan onze rechterkant houden op weg naar de gletsjer. Op tien kilometer afstand zien we de ijsmassa al liggen. Een slingerpas langs het meer brengt ons naar de uitzichtpost. Perito Moreno schuift elke dag twee meter het meer in. Ik kan niet inschatten wat de afstand is van de post naar het eind van de gletsjer, waar het wit van het ijs langzaam overgaat in turquoise, en vervolgens in het graniet van de bergen. ‘Ongeveer dertig kilometer’, zegt een echtpaar dat ’s ochtends om tien uur al staat te proosten met whisky op deze gigant. Telkens als er onder luid gekraak een stuk ijs afbreekt en in het water valt, nemen zij een slok.

De temperatuur daalt de komende dagen. We zijn steeds dichter bij Antarctica, en dat voelen we. Onderweg naar de meest zuidelijk gelegen grenspost met Chili moeten we vechten tegen de wind, en ons nog haasten ook, want als we eenmaal in Chili zijn, wacht de veerpont naar Vuurland ook niet.

Tierra del Fuego

Tijdens de vaart zwemmen er een paar pinguïns vrolijk met ons mee. Tierra del Fuego – land van vuur – ligt aan de overkant. En die naam heft overduidelijk niets te maken met de temperatuur hier, al blijft het boven de vijf graden. De Portugese ontdekkingsreiziger Ferdinand Magellaan ontdekte de archipel, en noemde het Vuurland, omdat hij dacht dat hij vanaf zee de vuurtjes zag die de lokale bevolking stookte, wetenschappers denken echter dat het bliksemschichten waren die Magellaan zag. Vuurland is deels Chileens, deels Argentijns. En adembenemend in zijn ruigheid: de vierhonderd kilometer die we nog naar Ushuaia – gelegen in het Argentijnse deel van de archipel – afleggen zijn zeker niet de makkelijkste. Het land van vuur speelt met de wind, en met ons. Het eerste stuk is volledig leeg. Dan zien we af en toe een ja-knikker – er wordt hier gas en olie gewonnen -, daarna wat bomen die door de wind een kant op groeien. En hoe dichter bij Ushuaia we aankomen, hoe afwisselender het landschap weer wordt. We rijden dwars door de bergen, waar de sneeuw nog in de berm ligt, zien forellen in het heldere bergmerenwater zwemmen, en rijden enigszins verdoofd uiteindelijk Ushuaia binnen, de meest zuidelijk gelegen stad ter wereld, bereikbaar over de weg. In de haven liggen de expeditieschepen met als eindbestemming Antarctica, maar duizend kilometer verderop.

In de haven overvalt mij het gevoel dat ik hier nu sta, met m’n motor, aan het beginpunt van het eind van de wereld. Voor ons ligt de baai, heel kalm. Maar we hebben allemaal een bijna griezelig besef dat de wereld die voor mensen bewoonbaar is, eindigt in deze stad. De wind op mijn gezicht is wind die ook over Antarctica blies. Iets dat altijd zo onbereikbaar leek, ligt nu aan onze voeten. Maar het lijkt alsof de wind –vriend en vijand tijdens deze reis- ons nu tegenhoudt. We zouden op een expeditieschip kunnen stappen, een ijskoude reis maken naar het laatste continent. Maar misschien is het beter om Antarctica en het kwetsbare ecosysteem met rust te laten. Als bescherming. Zodat het er over een tijd ook nog is. Het bereikbare niet willen bereiken: dat besef maakt ons alsnog ontdekkingsreizigers.

[sgpx gpx=”/wp-content/uploads/gpx/TRK-patagonie.GPX”]

Eén enkel schot, en Wilhelm Tell werd een Zwitserse nationale held. Rondom het fjordachtige Vierwoudstedenmeer (Vierwaldstätter See) leiden prachtige routes naar de legendarische plaatsen die met de Tell-sage zijn verbonden.

Thomas Quant 

’Heeft Wilhelm Tell echt bestaan? Onbelangrijk! Belangrijk is toch slechts dat’ie Geßler heeft doodgeschoten, niet waar?!’ Vol klinkt de stem van de grote baardige man. Wild schitteren zijn levendige ogen in zijn door een zwartgrijze volle baard en een krullende haardos ingeraamd gezicht. De reus met zijn leren wambuis spant zijn handboog, legt aan en plop! een pijl pint een appel aan een boomstam. De zoon van de ervaren schutter slaakt een zucht van verlichting. Maar ho! ditmaal is de zoon een dochter, en wij bevinden ons ook niet op de marktplaats van Altdorf, maar in hotel Monopol in Luzern, omringd door gepensioneerde spoorwegbeamten in plaats van de dienaren van de wrede landvoogd Geßler. Het schot dat Sepp Steiner, een van de beroemdste Tell-vertolkers van zijn land, met meesterhand heeft verricht, is dermate ongevaarlijk dat twee spoorwegmensen de hele scène nog een keer spelen, onder geheime regie, want de truc wordt niet verraden.

1291

Voor de Zwitsers zijn de daden van Wilhelm Tell, van beroep boer en een gepassioneerd boogschutter, ten nauwste verbonden met de stichting van hun natie in 1291. Dat wil ons tenminste de sage doen geloven en zo staat het in het toneelstuk Wilhelm Tell, van de grote Duitse dichter Friedrich Schiller, dat in 1804 in première ging. Daar doorboort aan het slot de vrijheidslievende Tell met een pijl de landvoogd Geßler en hij brengt daarmee de lang begeerde en succesvolle opstand van de Eedgenoten tegen de gehate Habsburgse heerschappij teweeg. Het toneelstuk is spannend als een detective en speelt rond het Vierwoudstedenmeer in een van de mooiste gebieden van Zwitserland.

2007

Wij drinken met Marie Therese en Sepp Steiner nog een biertje in Borromini. Ook ’civiel’ is Steiner een indrukwekkende gestalte, die temidden van het chromen en gestylde interieur van het café als een Fremdkörper werkt. Buiten slaat plotseling een stortbui neer op de straatstenen van Luzern, die zo heftig is dat het geluid ternauwernood overstemd wordt door de Drum ‘n’ Bass Sounds uit de luidsprekerboxen. De door de regen beslagen ruit weerspiegelt een geluidloos, hectisch MTV Xtreme-Sports programma, waardoorheen ik in de vallende duisternis kantoormensen voor het noodweer zie vluchten. Skaters, die zich ’s middags nog pijlsnel op de zonovergoten en met bloemen en bomen beplante promenade aan het meer van Luzern hebben voortbewogen, zoeken nu tastend de weg naar huis. Ook de Steiners breken op; ze moeten nog helemaal om het meer heen naar Altdorf. Voor de laatste keer vandaag wisselen wij van locatie in de eigenlijk verbazingwekkend urbane hoofdstad van het canton, want Luzern heeft maar 60.000 inwoners, en belanden in Movie aan de Metzgerrainle, waar op het overdekte terras van de bistro, direkt gelegen aan de snelstromende Reuß, naast lichte maaltijden ook lekker Warteck-bier te krijgen is. ‚Tot ziens’- de ober is Nederlander en past goed bij de internationale flair van Luzern. Langs de Spreuerbrücke, die mij met haar talloze dodendans-motieven nog beter bevalt dan de Kapellbrücke uit de 14e eeuw – en als zodanig het bekendste monument van de stad – zoeken wij eindelijk ons hotel op.

Geen uitzicht op uitzicht

Vroeg, veel te vroeg, gaat op zondagmorgen de wekker af. In de eetzaal van Hotel Tourist met zijn jeugdherbergsfeer uit de jaren zeventig zit op dit onmenselijke tijdstip alleen nog een Kroatische roei-equipe aan het sobere ontbijt. Onze Kawasaki ZZR 1100 en Suzuki 900 RF wachten na de bijna werkloze zaterdag al ongeduldig.

Nauwelijks hebben wij Luzern in zuidelijke richting verlaten, of ons plezier krijgt een domper, wanneer bij Horw tengevolge van afgesloten privéwegen het niet mogelijk blijkt langs de oever om het meer te rijden.

Bij Hergiswil wordt de weg dan tussen en onder en naast de auto- en spoorweg geperst: als op dergelijke zo weinig motorvriendelijke wegen Kawa en Suzi juist een verscheurend gehuil willen aanheffen, begint de weg met talrijke bochten te klimmen naar de Bürgenstock. Boven aangekomen doet het schitterende panorama over het westelijk Vierwoudstedenmeer, over Luzern tot aan Küssnacht en het ertegenovergelegen Weggis met de daarachter oprijzende Rigi, alles vergeten. Langzaam stijgen van het diep onder ons liggende meer goudglanzende nevelslierten op. De Pilatus in het Westen, die met de Rigi de meest beklommen of beter gezegd, de meest bereden berg aan het Vierwoudstedenmeer is, wil liever geheel in wolken gehuld blijven. Zonder uitzicht op uitzicht maken wij daarom vandaag geen gebruik van de steilste tandradbaan ter wereld, naar de top van de Pilatus.

Geßler is dood

In Hotel Bürgenstock ontmoeten wij opnieuw de Tell-vertolker van de vorige dag. Ik heb echter vooral belangstelling voor het opulente buffet. Maar voor ik zwak word, denk ik blozend aan de Kroatische roeiers die het op dit moment op de Rotsee opnemen tegen tegenstanders, die zijn voorbereid door een super-de-luxe ontbijt. Op het terras heeft de familie Steiner inmiddels een boogschiettent opgesteld, zoals je op kermissen aantreft. Het wedstrijdschieten wordt evenwel spoedig met een dodelijke ernst bedreven: ’Telt een geschampte tien evenveel als een volle treffer?’ Tell zou het niets kunnen schelen. Hoofdzaak: Geßler is dood. Wij gaan er ijlings vandoor.

Tussen Buochs en Beckenried kun je werkelijk langs de zuidelijke oever rijden. De weg slingert omhoog naar het kleine Seeli, een verrukkelijk bergmeertje, en stijgt verder naar Seelisberg.

Steil onder Seelisberg ligt in de morgenzon de Rütli-Wiese, geboorteplaats van de Zwitserse staat en daarmee een nationaal heiligdom. Wolken hangen tussen de rotswanden, waardoor het Urnermeer wordt ingesloten. Een tandradbaan voert naar beneden naar het Haus Treib, het voormalige veerhuis. De rest van de westelijke oever van het Urnermeer is nauwelijks door wegen ontsloten, want de Rütli-Wiese moet een rustige plek blijven die alleen te voet te bereiken is. Wij stellen ons bezoek aan de heilige weide nog even uit en rijden terug naar Niederdorf bij Beckenried, waar een veerpont naar Gersau overvaart. Het meer toont onbewogen en er ligt nog steeds een lichte nevel op. In een kwartier tijds bereiken wij de rijk met bloemen versierde noordelijke oever en houden daar de richting van Brunnen aan.

Motodroom

Inmiddels zijn al onze motorcollega’s wakker, zodat de slingerende oeverweg bijna op een motodroom lijkt. De parkeerplaats bij restaurant Eichwald, dichtbij Brunnen, staat vol met ’Töffs’ (de Zwitserse benaming voor motoren). Gelukkig lenen zich de bochten die in het gezicht van het populaire verzamelpunt liggen, niet voor spectaculaire hang-outs, en zo blijft het bij zien en gezien worden.

Achter Brunnen strekt zich het lange, fjordachtige bekken van het Urnermeer uit. Snel zijn Flüelen en Altdorf aan het zuidelijke einde van het meer bereikt. Stroomopwaarts aan de Reuß ligt bij Amsteg half verscholen de ruïne van Zwing-Uri. De vierhoekige toren wordt beschouwd als overblijfsel van een van de talrijke dwangburchten die de Zwitsers voor hun Habsburgse landvoogden in moeizame arbeid moesten bouwen, zodat dezen het land nog beter konden onderdrukken. Nu hebben de door struiken overwoekerde muurresten niets bedreigends meer, en zij zijn veel minder imposant dan de grote verdedigingstoren in Silenen, die vaak met Zwing-Uri wordt verwisseld.

Op de terugweg naar het meer bezoeken wij de hoeve van Sepp Steiner, die voor vandaag klaar is met zijn Tell-opvoeringen.Trots laat hij ons fotoalbums zien en ten slotte vertelt de hobbyhistoricus, die hij ook is, zijn eigen versie van het Tell-verhaal. Volgens hem heeft Tell bestaan, maar hij was geen boer, want boeren mochten geen handboog bezitten en zij konden ook geen verstand van scheepvaart hebben. Tell zou in werkelijkheid een jonker zijn geweest, die in verzet is gekomen tegen de Habsburgers. En het ging hem niet om de eigen eer, maar om de zo belangrijke handelsroute over de Gotthard naar Italië, historisch gezien inderdaad het hoofdmotief voor de stichting van de Zwitserse Confederatie. Deze verbluffend moderne en economisch gerichte interpretatie sluit Sepp Steiner af met de woorden: ’Zonder Gotthard geen Tell en ook geen Zwitserland, niet waar!?’

Spoedig zitten wij gebogen over oude folianten over de wapenkunst. Historische hand- en voetbogen zijn eveneens een hobby. Na de theorie volgt de praktijk: moderne sporthandbogen, de ongelofelijk zwaar te spannen navolgers van de middeleeuwse bogen, en zelfs een Chinees model, dat met meerdere pijlen tegelijk kan worden geladen, kunnen wij op zijn land uitproberen.

Geboorteplaats

Bijna 20 uur later rollen de Japanse viercilinders Bürglen binnen, de geboorteplaats van Tell. De volksheld die hier met zijn zoon als barokke figuur uit de 18e eeuw de dorpsfontein versiert, is veel kleiner en lang niet zo martiaal als het pendant in Altdorf van 1895. Blijkbaar had iedere tijd zijn eigen Tell. En wie op het terras van restaurant Alpenblick zijn ogen niet alleen opslaat naar de met sneeuw bedekte en maar even 2923 meter hoge Uri-Rotstock, ontdekt misschien zelfs op het etiket van het appelsapflesje voor hem een ’Little Tell’. Na deze aangename verfrissing op van de kleinste naar de grootste figuur! Op de marktplaats van Altdorf, waar het beroemde schot-door-de appel zou hebben plaatsgevonden, loopt de verbaasde toeschouwer gevaar nekkramp op te lopen. Op een 4 meter hoge sokkel rijst een immense 3 1/2 meter grote Wilhelm Tell op. Met de beroemde handboog op zijn schouder en zijn linkerarm om zijn zoontje gelegd, zwellen op zijn gespierde kuiten de aderen dermate op dat zelfs Schwarzenegger van nijd zou verbleken. Omdat wij willen weten, waar en hoe deze beentjes eens hebben gesprongen, haasten wij ons naar de plaats van de beroemde Tell-sprong.

Een paar kilometer ten noorden van Flüelen stoppen wij boven de Tell-Platte. Nog een korte voettocht de Axen af naar de oever van het meer, en de plaats is bereikt waar Tell na zijn arrestatie in Altdorf door een vermetele sprong uit de boot aan Geßler ontkwam. Direkt daarnaast is de Tell-Kapelle, met vier kolossale doeken waarop scènes uit het leven van de nationale held staan. Het landschap is hier adembenemend mooi, ook al is de rots door een nuchtere betonplaat bedekt, zodat de blik altijd weer vol verlangen naar de overzijde van het meer gaat. Erop af!

Kronkelen

Tot aan Bauen kan je langs de westelijke oever van het meer rijden. Aan het sportstuur van de de Big Bikes hoef je niet bang te zijn voor verveling. Bij Isleten slaan wij een van die smalle bergwegen in, aan het begin waarvan de goed zichtbare dienstregeling van de gele Postbus de gemotoriseerde weggebruikers waarschuwt voor tegenliggers. De palmen voor restaurant Seegarten, waar de smalle weg afsplitst, passen helemaal bij de verzengende zon. Dan kronkelt zich onder overhangende rotsen de smalle weg naar boven. De eerste haarspeldbochten bieden fantastische doorkijkjes op het meer. In het plaatsje Schwändi met zijn donkere houten huizen eindigt de weg bij het liftstation van de Eggenkabelbaan. Murmelend stroomt de Isitaler Beek door bonte almweiden, waarboven met sneeuw bedekte bergtoppen in de blauwe hemel spietsen. Speels springen kalfjes met helder klinkende klokjes ons tegemoet, de voldragen koeien gedragen zich bezonnener, maar ook zij klinken met hun donkere klokgelui mee in het concert. Een oude man, steunend op zijn stok, komt over het pad naar beneden, zet zich neer op een bank en wacht op de postbus. Hier is de plaats die ik als het meest Zwitsers in herinnering zal houden.

Uri

De volgende morgen verlaten wij vroeg ons kwartier, hotel Brückli in Schattdorf, om de Rütliweide te bezoeken. Een paar kilometer voor Brunnen rijst naast de oever het kolossale massief van de Fronalpstock op. Nog een beetje noordelijker verleidt een bergweg tot een rit naar boven, over Moosach tot de Axenstein met Rütli-panorama. Als vastgeplakt ligt de Rütliweide temidden van de rotsen aan de tegenoverliggende oever. Van hier kun je op de beide armen van het Vierwoudstedenmeer uitkijken, en nog iets hoger ontwaar je ook de dubbele bergspits van de Kleine en de Grote Mythen boven Schwyz.

Terwijl wij in Brunnen wachten op de raderstoomboot naar de Rütli-Wiese, schildert mij een uit de kluiten gewassen motorrijder levendig de voordelen van werken in ploegendienst. Op deze wijze kun je je eigen land op rustige ochtenden ook door de week met de motor verkennen. ’Net vakantie, niet waar!?’, voegt hij er listig lachend aan toe. Als aandenken schenkt hij ons een ansichtkaart van de Uri, bouwjaar 1901, die daarmee de oudste van de vijf raderboten op het meer is. Toevallig legt juist de statige, witglanzende Uri aan, om de wachtenden over te zetten. Binnenin zijn de machtige krukas en de drijfstangen die de schepraderen aandrijven ten gerieve van de toeschouwer vrijgelegd. Nog voor wij afmeren, passeren wij een uit het water stekend rotsblok, de Schillerstein, waarvan het opschrift herinnert aan de dichter en zijn toneelstuk, dat Tell wereldberoemd heeft gemaakt.

Rütli-Wiese

Vanaf de oever lopen we snel omhoog naar de Rütli-Wiese. Voor een nationaal gedenkteken is de weide, die natuurlijk wordt gelaten, verbazingwekkend bescheiden. Middenin wappert alleen de Zwitserse vlag. Vier oudere Engelse toeristen, stuk voor stuk Miss Marples, zitten op een van de drie stenen banken, die schaduw krijgen van een rij hoge naaldbomen. Alleen een klein bordje vermeldt de stichting van het Eedgenootschap in 1291. Drie van de vier woudsteden, waarnaar het meer genoemd is, namen destijds deel aan het Verbond tegen de Habsburgse heerschappij: Uri, Schwyz en Unterwalden. Luzern sloot zich pas later aan.

Even bescheiden als de Rütliweide, presenteert zich, ook wat de prijzen betreft, het Rütli-Haus, het enige café-restaurant dat hier een vergunning heeft. Terug bij de aanlegsteiger kondigt een lang aangehouden en over het water wegebbende fluittoon de retourboot aan. Het hele meer wordt, niet anders als bij een busdienst, door deze boten bevaren.

Tussen Brunnen en Hertenstein maakt de groene, met vlonders en kleine jachthavens bezoomde oever een liefelijke indruk. De terrassen van de aan het meer gelegen restaurants verlokken tot verwijlen. In weelderige bloemenpracht gedompelde plaatsen als Gersau, Vitznau of Weggis maken de slingerende oeverweg over vele kilometers tot één lange Kurpromenade. Boven de steilere zuidoever verrijzen de besneeuwde toppen van de Alpen en spiegelen zich in het onberoerde wateroppervlak.

Holle weg

Wij volgen het Küssnachtermeer vanaf Küssnacht. Op weg naar de Seebodenalp ligt in een klein bos de ruïne van de Geßlerburcht verscholen. De beroemde Hohle Gasse, waar het drama tussen Tell en Geßler zijn dodelijk einde vond, ligt aan de weg die uit Küssnacht leidt. ’Durch diese hohle Gasse muß er kommen, es führt kein anderer Weg nach Küssnacht.’ Bij de vaak geciteerde woorden uit Schillers stuk had ik mij altijd een nauwe straat in een kleine stad voorgesteld. In feite is de holle weg een door zwerfkeien bezoomde, stenige en steile bosweg. Aan het boveneind ervan bevindt zich nog een ander Tell-kapelletje. Een kiosk, een speelplaats en een kalenderfabriek completeren en profaneren een plaats die niets van de verheven eenvoud van de Rütliweide heeft.

Wij sturen onze machines terug naar Vitznau, om ons het genoegen van een reis met de Vitznau-Rigi-tandradbaan te gunnen, de in 1871 geopende, oudste tandradbaan van Europa. In het station van Vitznau staat stoom uitblazend de kleine, roodgroengouden ’Nummer 7’, een prachtig gerestaureerde oldtimer-locomotief op een merkwaardige manier naar voren geneigd. Pas op de steile helling ligt de tandradlocomotief recht. Wij worden door een veel moderne motorwagen naar de top gebracht. De al even jonge vrouwelijke bestuurder van de locomotief zet nonchalant nog haar zonnebril recht, en dan beklimt de wagen de berg, langs kleine bergdorpen, kastanjebruine melkkoeien en bonte weiden. Als roofvogels cirkelen daarboven deltavliegers.

Springlevend

Bij het bergstation aangekomen is het betonnen platform van hotel Rigi-Kulm weliswaar niets voor gevoelige ogen, maar het uitzicht van de nog wat hoger gelegen top doet zelfs dat vergeten. Begrijpelijk, dat Goethe de Rigi zo heeft bewonderd. Schiller overigens, die in zijn Wilhelm Tell de omgeving met levendige kleuren schildert, is hier nooit geweest. Hij is afgegaan op de berichten van Goethe. Vanaf een hoogte van 1797 meter heb je een prachtig gezicht op het 114 km² grote Vierwoudstedenmeer en zijn omgeving, je ziet zelfs de Alpenreuzen Eiger, Mönch en Jungfrau. Onder ons ligt majesteitelijk het diepblauwe meer. En misschien heeft’ie daar beneden toch geleefd, Wilhem Tell. ’Want wat is belangrijker’, zo had Sepp Steiner, onze Tell, gevraagd, ’het geschreven woord van de geschiedwetenschap of de springlevende traditie?’ Hij heeft gelijk. Tell bestaat, en wij gaan regelmatig bij hem langs…

[sgpx gpx=”/wp-content/uploads/gpx/TRK-Zwitserland-Tell.GPX”]

IJsland is nog zo puur als voor de Schepping: woest en ledig. En dat blijft het ook, want IJsland is nog lang niet af. Onder de grond borrelt en pruttelt het als in een hogedrukpan. Als de druk te groot wordt, gulpt het magma gul uit de gescheurde bodem en staat er ineens een vulkaan naast je voordeur.

In fotobladen als de National Geographic lijkt IJsland feeëriek, dromerig, ja zelfs lief. De werkelijkheid is anders. Wie op zijn motor in september over de onverharde Kjöllur, de belangrijke verbindingsweg naar het noorden – stuitert, rijdt door een rauwe en eenzame uitgestrektheid. Een emotionele confrontatie met oneindige keienvelden met nauwelijks begroeiing waarin de glooiende weg het verliest van de verte. Perspectief verandert en het inschatten van diepte en afstand wordt lastig. Een snik in je keel welt op en een unheimisch gevoel overvalt je. Aan de andere kant voelt het ook als een godsgeschenk. Dat je hier mag rijden is een zegen en uitdaging tegelijk. Het eerste contact met het ruige binnenland van IJsland is een strijdige en verwarrende ervaring die zich laat voelen in je ruggengraat.

Op Keflavik Airport ben je nog onwetend van IJslands rauwe achterland. Hoewel de omgeving nou niet bepaalt gastvrij en ontwikkeld lijkt, is Reykjanes, het schiereiland waarop het vliegveld ligt, slechts een voorbode van wat je te wachten staat. De knobbelige stromen zwarte lava zijn er begroeid met mos, wat de scherpte camoufleert. Eenmaal in de bus naar Reykjavik, over de nieuwe vierbaans autoweg, heb je helemaal geen idee meer van het grote avontuur dat je te wachten staat. Alleen wie zijn ogen die eerste kilometers goed de kost geeft, merkt in de verte de vage silhouetten op van dreigende bergenruggen met steile flanken en afgeplatte toppen. In de Donald Duck zijn vulkanen makkelijker te herkennen.

IJsland presenteert zich als een gewoon land met winkelcentra, torenflats, vinex-wijken, industriegebieden, benzinepompen en fast food ketens. Niets bijzonders, en eigenlijk voel je een lichte teleurstelling. De place-to-be is de Laugarvegur, een grote winkelstraat in het oude stadscentrum. Hier staat zo’n beetje alles wat de moderne toerist aantrekkelijk vindt. Restaurants, kroegen, designwinkels en opvallend grote boekhandels, een motordealer ontbreekt. Je hebt alle redenen om meteen op je motor te springen.

Het IJsland dat je zoekt – het woeste IJsland – begint voorbij Mosvellsbaer, als je op de 36 rijdt. Een dramatische weg, zonder dat je er erg in hebt. Dat krijg je pas uitgelegd bij Thingvellir. Deze historische plaats, dik 1000 jaar geleden werd hier de IJslandse Alting gesticht, een vroege vorm van democratie, ligt op het breukvlak tussen de schollen waarop Amerika en Europa liggen. Dat uit zich in een metersdiepe steeds wijder wordende kloof. Europa en Amerika drijven onverbiddelijk uit elkaar vandaan. Nog mooier wordt het als je de 36 verlaat en de eerste onverharde meters onder je banden knerpen. De langzaam stijgende pasweg bocht in luie krullen langs lage begroeiing naar iets wat op een hoogvlakte lijkt. Op de pas gunt ?ijsland je een uitzicht over een wijd komdal en ineens zit je er middinin. zit je er ineens middenin. Zwarte vulkaankegels bekleed met groen mos, wetlands met pluizige moerasplanten. Trollatindur heet het hier

Over weg 1 – die heel IJsland omvat – verlaat je Reykjavik in noordelijke richting. Het asfalteren van deze weg – rond Reykjavik vierbaans – is van groot belang geweest voor de ontwikkeling van het eiland. Nog niet zo heel lang geleden was IJsland een verzameling bijna geïsoleerde economische centra die onderling nauwelijks met elkaar in contact stonden. Visserij en veeteelt waren lange tijd de belangrijkste inkomstenbron. Het land stond onder Deens bestuur en werd pas begin jaren zestig zelfstandig. De laatste decennia is de economie booming. Dat zie je. Grote accountancy bedrijven zijn neergestreken.

Reykjavik is een verzameling ruim opgezette voorsteden met een gezellig klein centrum. Alles wat je zoekt ligt op loopafstand. Vooral de aan winkelstraat Laugarvegur Het is nauwelijks voor te stellen dat ruim de helft van alle IJslanders stadsbewoners zijn.

Wie Reykjavik verlaat, rijdt over brede wegen langs winkelcentra, torenflats en benzinestations. Niks bijzonders eigenlijk. Het kan in willekeurig welk Scandinavisch land zijn. Met dat verschil: er groeien nergens bomen!

De oerknal, dat moet wat geweest zijn. Een niet te begrijpen explosie van samengeklonterd kosmisch materiaal. Zo groots en zo luid dat we de ruis nog steeds horen in radiotelescopen. En echt begrijpen doen we het nog steeds niet. Dan is IJsland duidelijker in zijn ontstaan. Eiland, Midatlantische rug, wijkende platen, vulkanen en lava. Daarmee heb je IJsland wel zo’n beetje omschreven. Het is er zo puur als op de eerste dag van de Schepping. Sterker nog: IJsland is nog steeds niet af. Dik 1000 jaar geleden werd het bewoond. Vikingen deden het eiland aan op weg naar Noord-Amerika. Ze dachten slim te zijn door het nieuwe land IJsland te noemen, waarmee ze het onbewoonbaar verklaarden voor andere zeevolken. Zo hadden de Vikingen het rijk voor zich. Nu wonen er zo’n 300.000 mensen. Trotse mensen, want ze voelen zich de zonen en dochters van Leif Eriksson. En ze spreken een taal die verwant is aan het Vikings. Europeanen kunnen er geen touw aan vast knopen. Hoeft ook niet, want IJslanders kom je in het ruige binnenland amper tegen. De helft van de IJslanders woont in de hoofdstad Reykjavik en de andere helft ergens aan de kust, in kleine nederzettingen of groot uitgevallen dorpjes. Lekker rustig.

[sgpx gpx=”/wp-content/uploads/gpx/TRK-IJSLAND-2007.GPX”]

Voor me strekt zich een dunne lijn van vlakgeschoven gravel uit, aan beide zijden geflankeerd door rotsen, doornbosjes en taaie struiken. In de verte zie ik nog net het kleine donkere vlekje van een motor met zijn berijder, dat een helling in het golvende landschap bekroont. Op weg naar het Erongo gebergte laten ze een spoor van stof achter.

Ver van alles, geïsoleerd en alleen, voel ik me allesbehalve eenzaam. Bevrijd, dat omschrijft het moment perfect, terwijl ik in een verlaten berm sta, ergens tussen Windhoek en de camping van Ameib Ranch. In het gekkenhuis van de 21^e eeuw van de westerse wereld is het geruststellend om te weten dat je op onze planeet nog ergens kunt ontvluchten, de spanning van het onbekende voelen, de kans krijgen om in volkomen afzondering onder een diep azuren hemel te staan.

Prehistorie als excuus

Dergelijke momenten zijn goed voor je ziel, maar ik kan niet blijven dagdromen. Mijn helm gaat op, ik veeg het stof van mijn goggles en volg die rijder langs het gravelpad. Ik lach mezelf toe. Met bijna kinderlijke uitgelatenheid schreeuw ik ´Ik ben in Namibië!’ Mijn genotskreten vervliegen onmiddellijk in de wind, gedeeld door niemand. Volmaakt.

Tijdens de twaalf maanden planning was het excuus om op een motor in Namibië rond te gaan rijden min of meer gebaseerd op het bezoeken van prehistorische rotskunstwerken. Het echte avontuur zou echter de reis zijn, en wat zich dan ook maar voor zou doen.

Na een jaar dromen en vooruitkijken loop ik eindelijk de vliegtuigtrap op Windhoek International af, waar ik mijn metgezellen voor de komende tien dagen ontmoet. Naast mijn broer genieten vier Namibiërs van de wintervakantie en een reden om te rijden. Na al die tijd voelt het goed om mijn bagage in de volgauto te leggen, een helm op te zetten en de stad uit te rijden. Na tweehonderd meter komt onze karavaan tot stilstand. Het eerste stoplicht springt op rood. Dat voelt niet erg als Afrika, maar ik realiseer me nog niet dat het volgende stoplicht 1500 kilometer verderop staat.

Bushman televisie

Al na 15 kilometer gaat het asphalt over in gravel. De volgende driehonderd kilometer knerpt er een los mengsel van zand, rotsen en gravel onder de banden, terwijl we op weg zijn over de smalle slingerwegen die over de Bosua Pas meanderen. Elke motorrijder zou zich hier snel aanpassen, offroadervaring of niet. De rivieroversteken vormen misschien het meest uitdagende onderdeel van de rit, maar het zachte zand duurt zelden meer dan honderd meter. En met dank aan regelmatig vlakschuiven blijken de wegen in dit land opmerkelijk goed.

Tegen de tijd dat we aankomen op de camping zit de zon al achter de bergen en kou van de woestijnnacht begint door onze woestijnmotorpakken te bijten. Een goed kampvuur verwarmt de botten en trekt de aandacht op elke Afrikaanse kampeerplek. De plaatselijke bevolking noemt dat ‘bushman television’, een plaats waar je verhalen kunt vertellen, de dag doornemen, plannen voor de volgende maken en waar vriendschappen voor het leven ontstaan. Bij dat eerste vuur kan ik onze gidsen – Philip, Pieter, Okker en Nakkie – uitleggen wat ik hoop te zien tijdens de rit. Wild staat hoog op de lijst; een olifant zou perfect zijn maar met een giraf neem ik ook al genoegen. Het wordt stil, alleen het spetteren van de vlammen verstoort de rust. En misschien een luipaard dat me hoorde?

Dat breekt de spanning. Nakkie legt geduldig uit hoe groot het land is, en hoe verspreid het wild. Hij woont hier al zijn hele leven en heeft nog nooit een wild luipaard gezien, maar toch heb je een prima kans om een wild dier op de open weg tegen te komen. Terwijl de nachtelijke temperatuur verder daalt, trek ik warme kleding aan en trek me terug in mijn tent, de slaapzak hoog om mijn schouders opgetrokken om de warmte vast te houden. Na een dag in het zadel komt de slaap gemakkelijk, en ik droom van Afrikaanse wilde beesten op de weg.

Ongeplande giraf

Ameid Ranch ligt op onze route vanwege Philips Cave, een bekende rotskunstplek, genoemd naar de vorige eigenaar van de Ranch. In het bleke ochtendlicht trekken we de bush in, voor een tocht van twee kilometer naar de grot. Die is niet zo groot – meer een overhang waaronder je kunt schuilen – maar de geschilderde beelden van giraf en olifant springen van de muur af, terwijl ze al 4000 jaar hun kleur en vorm vasthouden.

We kunnen onze volgende bestemming, de 1782 meter hoge Spitzkoppe, al aan de horizon zien, waar hij de vlakte van Damaraland domineert. Maar de verrassingen van de Spitskoppe moeten wachten. Damaraland is misschien wel een van de laatste echt wilde gebieden in Afrika, waar giraf, woestijnolifant en zwarte neushoorn kunnen rondzwerven zonder heiningen van nationale parken of reservaten tegen te komen. Als we net een halve kilometer van de camping weg zijn op de motor, wordt er stevig geremd. Midden op de weg staat een volwassen giraf, en haar twee jongen lijken dwergen naast haar imposante verschijning. Ze kijkt onze bikersbende vanuit de hoogte aan, voordat ze zich omdraait en de bush in schrijdt. Pure Magie. Minder dan 12 uur na ons kampvuurgesprek over dat grote land en die paar beesten, en nu laat Namibië al zien wat ze waard is. Philip grijnsde als een schooljochie en verzekerde ons (alsof dat in zijn vermogen zou hebben gelegen!) dat deze giraf volledig ongepland verscheen. Niets kon dit moment in de rit naar de Spitskoppe evenaren.

Bij het kampvuur herbeleven we ‘s avonds het giraf moment op het scherm van de laptop bij een koud biertje, terwijl ons diner pruttelt in de pot. Het brood is vers, die middag gekneed en gebakken boven de gloeiende houtskool van het vuur. Koud bier, vers brood, wildbiefstuk. Die Namibiërs weten hoe ze comfortabel moeten koken en kamperen.

Tweede graads

De volgende ochtend zorgt een verbrande hand voor een domper op het enthousiasme van onze giraf-ontmoeting. Een oliespoortje op een voorvorkpoot trok mijn aandacht en ik was zo stom om mijn hand op een hete uitlaat te leggen. Een echt moment om binnensmonds te vloeken. De tweede graads verbranding liep van mijn duim naar mijn wijsvinger, precies in de v die in contact komt met het handvat. Medische problemen in afgelegen Afrika kunnen serieus zijn, maar Africa Bike Tours reist met een dokter en een uitgebreide eerstehulpset. Philip verbindt mijn hand ik kan nog steeds het stuur vasthouden, maar de rit naar de toepasselijk genaamde Brandberg is niet echt comfortabel.

Naast de Brandberg leek de Spitskoppe maar een heuveltje. Ons kampeerplekje oogt idyllisch, in de schaduw van de berg naast een droge rivierbedding. In de kameeldoornboom, die nog voor extra schaduw zorgt, hangt een douche om het stof van de rit weg te spoelen. De bedding ligt bezaaid met olifantenpoep en wordt doorsneden door heel wat SSSS sporen van pofadders. De olifanten zijn weg, maar men verzekert mij dat de slangen nog steeds in de buurt zijn en ik besluit mijn laarzen in mijn tent te houden, ondanks de zweetlucht.

De Witte Dame

Net als in Ameib zijn we hier voor de rotskunst van de Bosjesmannen. De Tsisab ravijn snijdt diep in de rots van de Brandberg, en hier vind je een beroemd schilderij, bekend als de Witte Dame. In de betrekkelijke koelte van de late middag volgen we het spoor naar de grot. Beeltenissen van eland, zebra, gemsbok, buffel en giraf vermengd met primitieve tekeningen van mensen in prachtige kleuren schitteren op de muren, maar de echte kunst, dat is de Witte Dame zelf. De beeltenis is naar schatting meer dan 2 millenia oud. Misschien legt het duidelijk menselijke figuur een lang vergeten ritueel vast die mijn moderne ogen en instelling niet meer op waarde kunnen schatten, maar het vakmanschap in het werk zou ik met geen mogelijkheid kunnen evenaren.

Olifanten?

Twee dagen later rijden we dieper Damaraland in, achter onze laatste kans aan om de schuwe en zeldzame woestijnolifanten in het gebied rond Twyfelfontein te vinden. De kans daarop is klein: er leven naar schatting tweehonderd dieren in Damaraland, en dat is vier keer zo groot als Wales. Na een leuke maar vruchteloze dag horen we bij terugkomst op de camping dat er niet ver van Twyfelfontein Lodge een kudde rondloopt. Als we over de stoffige weg rijden, vraag ik me af of er een wilde olifantenjacht gaande is. De eerste mens die we in de Lodge tegenkomen is – de schoonmaakster – wijst naar een rij bomen in de verte, en vertelt dat ze de olifanten van haar plaats kan zien. Nou, ik kan dat niet…

Als ik naar de bomen rijd, blijven de olifanten schuw, maar dan passeert de kudde een open plek, en WOW, OLIFANTEN! Rijdend langs de rivier door dik gras komen we op minder dan een meter of vijftig van hen. Zittend op een niet lopende motorfiets vlakbij een groot, onvoorspelbaar wild dier herinnert me aan mijn kwetsbaarheid als mens. Ik bid dat de motor zonodig meteen zal starten, als een van die pachydermata (dikhuiden –red.) zich zou ergeren aan onze aanwezigheid en besluit een paar ton agressie op ons los te laten. Goddank gaat de kudde rustig door met zijn eigen zaken: eten en zichzelf met stof overdekken. De twee motorrijders die in het grasland geparkeerd staan, negeren ze. De ervaring van motor, rijder en olifant blijft diep in mijn geheugen gebrand, en als ik dit drie maanden later aan papier toevertrouw staan de haren op mijn onderarmen rechtop, elke keer als ik een speciaal moment herbeleef.

Schaarse klederdracht

Als we de volgende ochtend de camping af rijden, besef ik dat we op een keerpunt in de reis staan; slapen onder de sterren in de bush verruilen we voor een echt bed in Swakopmund. Zo langzamerhand verwachten we echter het onverwachte, en de ontmoeting met Rika bij de Ugab rivier vormde weer zo’n onverwachts plezierig moment. Gekleed in de schaarse klederdracht van haar volk was ze Himba, een aparte stam uit Namibië die bekend staat vanwege zijn onafhankelijke bestaan diep in de woestijn. Rika – die uitmuntend Engels spreekt – heeft een gemakkelijkere manier gevonden om haar dagelijks brood te verdienen: ze wacht aan de kant van de weg op toeristen, die ze vervolgens laat betalen om haar te mogen fotograferen.

Uis staat op het programma voor een tankstop. In het benzinestation begint een van de locals een gesprek over de huwelijkse staat van Charles en Camilla en wat de twee prinsen doen op school. Ik durf hem niet te vertellen dat me dat niets kan schelen… en ik vertelde hem zelfs het weinige dat ik er van weet. Het lijkt er op dat het nieuws Uis overslaat.

Koufront

Na Uis rijden we westelijk richting Henties Bay aan de kust. Mijn verwarmde handvatten leken tot nog toe in de woestijn net zo overbodig als een koelkast in de poolcirkel tijdens de winter. De Beemer krijgt op deze verlaten gravelweg naar de zee de kans zijn benen eens flink te strekken, terwijl de weg honderd kilometer lang over de vlakte meandert naar de zee. De motor bromt tevreden bij 160 km/u en ik heb geen zorg in de wereld. Maar dan slaat het toe. En het doet pijn. ‘Het’ is een muur van koude, vochtige lucht die door de heeersende wind diep de woestijn in wordt geduwd. De temperatuur valt 20 graden in minder tijd dan je nodig hebt om ‘Rika’ te zeggen. De kou vliegt door mijn woestijnkleding alsof ik niets aan heb en na 10 km zit ik te rillen. In Windhoek moest ik nog lachen om die verwarmde handvatten… als ik ze nu aan zet, maakt dat rit naar Swakopmund net iets beter. Iets.

Na de verlatenheid van de bush voelt Swakopmund vreemd aan, met auto’s, verkeerslichten, mensen en winkels, die ingeperst liggen tussen de gloeiende woestijn en de koele oceaan. De stad dient als Namibië’s speeltuin als het om fun gaat, met soort Duitse uitstraling. Quad’s, parachutespringen, 4×4-trips in de woestijn en vissen, het gaat allemaal gemakkelijk samen met restaurants en nachtelijk vermaak. Na het diner gaan wij naar een van de vele bars voor een nachtmutsje. Met de belofte van geen kater beveelt Philip Underberg aan. Dus op doktersadvies leeg ik het flesje. Een mengsel van kruiden en alcohol, dit is een soort aromatherapie voor alcoholisten, en het smaakt naar hoestdrank. Het advies klopte: geen kater de volgende ochtend.

De volgende keer…

De laatste dag in het zadel brengt ons van de kilte in Swakopmund en Walvisbaai naar de zinderende hitte van de Gamsberg en uiteindelijk naar het startpunt in Windhoek. We komen wat gestrande voertuigen tegen, met overkokende radiateurs van de lange klim over de pas naar het centrale Khomas Hoogland plateau, maar onze fietsen geven geen krimp. Het asfalt dat we voor het eerst sinds 2000 km gravel weer onder de wielen hebben, vormt een duidelijk symbool voor het einde van de reis, en de aanvang van de thuisreis. Wat een reis! In slechts tien dagen gaf Namibië me avontuur en adrenaline buiten mijn stoutste verwachtingen. Ik ga plannen maken voor mijn volgende bezoek!

[sgpx gpx=”/wp-content/uploads/gpx/TRACK-PRO0818_namibie.GPX”]

Toeren in Noord-Groningen. Je moet niet bang zijn voor stilte, leegte en rechte lijnen. Ook vermaak vind je er nauwelijks.

In Noord-Groningen laat je zelfs de kroeg links liggen, want de Noord-Groningse mens is iemand van zo weinig woorden, dat menigeen zich er ongemakkelijk bij voelt. Maar ik hou van deze stille streek, ben dol op het karakter van de bewoners in dit kale land. Toer er ook vaak. Toch wil ik wel eens wat anders. Misschien reikt Groningen wel verder dan de Duitse grens.

‘Ik vind die KTM niet mooi. Raar hoog ding, maffe kuip. Begrijp best dat’ie iets Dakar-achtigs moet hebben. Dat past ‘m, maar zo vind ik het niks.’ Bas zit breeduit op het terras. In twee uur zijn we van Steenwijk naar Emden gereden en voor we aan de toer langs de Duitse Waddenkust naar Denemarken beginnen, lusten we wel een koffie of twee. Bas is in Ducati. Nou ja, zíjn Ducati. ’t Is een eerlijke boeren-Duc, die ooit begon als 900SS. Is overigens niet onaardig bedoeld. Het geeft meer aan hoe de eigenbouw eruit ziet. En nu zit’ie af te geven op de KTM. ‘Komt omdat de kuip je doet denken aan een kerktoren. Jij met je gereformeerde opvoeding hebt daar gewoon een pesthekel aan. Volgens mij hadden ze de Grossglockner in gedachten.’ Bas kijkt me droog aan: ‘En de windbescherming vind ik ook niet super.’ Zo, de toon is gezet. Dit wordt weer een ouderwets leuke toer. En ik heb ’m nog niet eens verteld dat ik de GPS heb meegenomen.

Zakdoeken

Het is knap lastig om Emden kwijt te raken. De GPS stuurt ons steeds een industrieterrein op, terwijl’ie juist de kleinste weggetjes langs de dijk moet kiezen. Tenminste, zo heb ik de route op de pc gemaakt. Kunnen we lekker doorrijden zonder op elke straathoek een blik op een in de wind wapperende kaart te werpen. Zo heb ik het Bas uitgelegd, maar dat argument wordt om zeep geholpen als we binnen vijf kilometer drie keer rechtsomkeert moeten maken. Bas blijft wantrouwig en twijfelt sterk aan de zegeningen van satellietnavigatie. Omdat het zo niet opschiet, steken we rechtdoor naar Greetsiel, een snoezig haventje aan de Leybucht. Bas was er al eens met een tjalk en geeft er hoog van op. Langs het water staan wat antieke roodbakstenen huizen mooi te zijn en op de sluis kletsen vissers op leeftijd de dag stuk. Hoewel er enkele garnalenkotters in de havenkom liggen – wat duidt op arbeid -, heeft het stadje veel weg van een museum. Veel roodverbrande ouderen met een zakdoek om het hoofd geknoopt tegen de zon en aan ijsco’s likkende kinderen. Doe mij maar Noordpolderzijl, met z’n gemaal en huiskamercafé.

Overrompelen

‘Heb je geen kaart meegenomen?’ Bas op z’n best: cynisch. Ik probeer ‘m uit te leggen wat er fout is gegaan. Heb het over Mapsource, kaartleveranciers, wegafsluitingen en eenrichtingswegen. Hij kijkt me zo glazig aan, dat mijn monoloog vanzelf verstomd. ‘Zullen we weer?’ Da’s het mooie van toeren met Bas. Altijd haast om weg te komen. Niet uit nieuwsgierigheid van wat nog komen gaat, maar om ouderwets te motorrijden. Zo hebben we al heel wat kilometers in Europa afgelegd. Achter elkaar aan jagen, urenlang. Aan de zoutweiden van Dornumersiel – staat als highlight op de site van het Duits Verkeersbureau – rijden we strak voorbij en ik verbaas me er niet eens over. Doe ook geen moeite. Het gaat fijn zo en de GPS doet zijn werk goed.

Die stuurt ons langs de zeedijk over de smalste klinkerpaden, die gek genoeg niet verboden zijn om in te rijden. Ik heb er schik in. De vering van de V-Strom moet hard duwen om de hobbels en bobbels glad te strijken. Weet zeker dat we deze wegen op een kaart nooit hadden gevonden. Zonder snelheid in te houden, rag ik de dijk op en voor me ligt de wijde Waddenzee. Het is eb. Het water in de geulen en prielen

glinstert in de zon. Vogels scharrelen op de grijze zandplaten hun kostje bij elkaar. En op de nevelige horizon liggen de Duitse Waddeneilanden net zo mooi als de Nederlandse. Een uitzicht over de Waddenzee kan je overrompelen. De tragiek die in dit veranderende landschap schuilt, maakt je neerslachtig en opgewekt tegelijk. Het confronteert je met je eigen veranderende kop, met rimpels die als prielen, muien en kreken op je voorhoofd liggen. Maar het is ook fascinerend dat je je hoofd zo ziet veranderen. Net als het wad. En de haast is weg. Een uur lang liggen we in het gras te filosoferen. ‘Zit wel een mooi blok in. Soe pel onderin en sterk in het middengebied. En de versnellingen sluiten ook mooi aan. Nergens een gat.’ Bas heeft het naar z’n zin.

Hinderlaag

Eigenlijk wilden we Wilhelmshaven in. Vanaf een dukdalf naar oceaanstomers kijken, maar het is zo alles verziekend heet. Dus ploeteren we voort van stoplicht naar stoplicht. De hitte van het blok maakt het er allemaal niet beter op. Juist als oververhitting dreigt, laat de stad ons los en raakt het voorhoofd weer gekoeld door de rijwind. Met een wijde boog ronden we de Jadebusen, een grote inham, en ontwijken we politieagenten die met lasergeweren in hinderlaag liggen. Dan sturen we over een kilometers lange rechte klinkerweg. Links de stoere dijk en rechts weilanden. Daarin onderscheidt de Duitse Waddenkust zich niet van de Groningense. Het tekort aan diep water aan de ene kant van de dijk wordt gecompenseerd door veel vierkante kilometers grasland aan de andere kant. ’t Is net of we voortdurend door een weiland rijden.

Of aardappelvelden. Of kool. Eigenlijk doodsaai en toch is het dat niet. Het land ligt lui te stoven in de zon, wat

heerlijk geurt. In de kleine dorpjes gaat het leven z’n gangetje in een ritme dat we niet meer gewend zijn. En op het terras worden we verwelkomd met ouderwetse gastvrijheid. Worden we aangesproken door een wildvreemde en daar schrikken we toch van.

‘Moet zo tanken. Het lampje brandt.’ Dit is een test. Bas verwacht dat ik de GPS een pomp laat opzoeken. Zoals in de Jura, verleden jaar. Toen ging ik helemaal de mist in. ‘Lijkt me sterk dat we er niet eentje tegenkomen,’ zeg ik ontwijkend en leeg mijn glas Cola. Ondanks het late uur is het nog steeds warm. Het is zo’n moment van de dag waarop je opziet tegen de laatste 20 kilometer naar de camping. Liever zou ik blijven zitten in de schaduw van de bomen. Biertje erbij, beetje kouten over van alles en nog wat. Aan de andere kant: Duitse schnitzel! De gedachte aan een stuk platgeslagen vlees zo groot als een schoenzool sleurt me door de dip.

Oriëntatie

Het is laat geworden op camping Eckwarder Hörne. Duitsland won z’n eerste WK-wedstrijd met 4-2 van Costa Rica en het werd feest. Een flesje Haacke-Beck kostte €0,50, waarvan 10 cent voor een goed doel. Een mooi argument om goedkope rondjes te geven. De uitnodiging voor de BBQ volgde snel. Bleke worstjes op zuurdesem brood met curry-saus. De gastvrijheid van Ingo, Barbara en Lars was overweldigend. En diep in de nacht werd berouwvol de oorlog aangehaald. Nooit geweten dat veertigers nog zo met de oorlog worstelden. Maar dat was vannacht. Nu moet ik al mijn aandacht op de weg houden. Gelukkig levert veel lucht in de helm al snel een minder bonkend hoofd op. In Nordenham rijden we naar de veerboot over de Weser, naar Bremerhaven. Een havenstad naderen over het water is zoveel mooier dan over de weg. Vanaf het water zie je de zeeschepen liggen, zonder dat er een stuk verdwijnt achter een hoge kade. Pas dan zie je hoe monsterlijk groot zo’n ding eigenlijk is. En dan liggen hier nog niet eens de grootste. Gele loodsboten varen af en aan. Reusachtige kranen zwieren langzaam door de lucht. ’t Is net War of the Worlds, het zijn net mechanische insecten die het op motorrijders hebben gemunt. Even verderop stoppen we bij de tentoonstelling ‘Aufbruch in die Fremde’. Heel wat Duitsers vertrokken eind 19e eeuw vanuit Bremerhaven naar Amerika. ’t Is nog niet eens zo lang geleden dat op Ellis Island Europeanen werden behandeld als allochtonen.

Daar is de zeedijk weer. Die roept toch heel wat vragen op waarover je in je helm uren kunt nadenken. Waar begint’ie? Net voorbij Zurich, onderaan de Afsluitdijk. Hoe hoog is’ie. Schat een meter of tien. Hoe lang ligt’ie er al. Zou het niet weten. En voor je het weet rijd je Wremen in. Bremen… Wremen? En je vraagt je of iemand net een beuk in z’n gezicht had gekregen toen’ie deze plaatsnaam bedacht. Nog steeds zijn er mensen die motorrijders dom vinden, maar die weten niet dat motorrijders denken per strekkende kilometer. Bas denkt niet na. Hij vroeg net waar we waren. ‘Duitsland,’ antwoord ik en lach me een ongeluk. Hij is zijn oriëntatie helemaal kwijt.

Matjes met honing

Motorrijden en 30 graden combineert niet. Als we in de remmen knijpen om in Cuxhaven te lunchen, besluiten we in dezelfde beweging ze weer los te laten. De hitte beneemt ons de adem. Liever pauzeren we op de dijk met Matjes, want de maag is wel toe aan iets stevigs. In Müggendorf stuiten we op een langgerekt wit restaurant bovenop de dijk. Nederland is in rep en roer over de verlate Hollandse Nieuwe, maar wij laten ons de oude goed smaken. Vreemde combinaties krijgen we voorgeschoteld: matjes met room en appelschijfjes, matjes met honing. Je maag zou er van omdraaien, maar dat willen we juist. De goede kant op dan, want zo kunnen we de laatste slag met Koning Alcohol winnen. Op de dijk recreëren tientallen zonaanbidders. Met uitzicht op passerende oceaanstomers naar Hamburg.

Zonnen op de dijk is hier niet ongevaarlijk. We lezen dat als een schip al kilometers voorbij is, je nog verrast kunt worden door de huizenhoge hekgolf. Voor je het weet lig je in de Waddenzee. Die net als in Groningen wordt gekoesterd. Op de spaarzame plekjes waar je je motor bovenop de dijk kunt sturen, word je bijgespijkerd met wetenswaardigheden over wadvogels, zeehonden, zeekraal en lamsoor en garnalen. En steevast de mededeling dat we zuinig moeten zijn op het Niedersachsische Wattenmeer.

Dithmarsch

In Wischhafen schepen we opnieuw in op een veerboot, naar Glückstadt deze keer. Daarmee voorkomen we een omweg van bijna 100 kilometer én een hete helletocht door Hamburg. En dat voor iets meer dan zeven euro voor twee motoren. Benzine is duurder. Vanaf de overkant scheuren we mee in een groepje Ducati-rijders. Dat gaat hard, heel hard in noordelijke richting. Dan stuiten we op de 5 en dat doen we met een reden. Als je die volgt tot net voor Brunsbüttel, rijd je over de brug over het Nord–Ostsee Kanal. En da’s niet zo maar een brug. Da’s een heel hoge brug! Hoe hoog is moeilijk in te schatten, maar voorbij het hoogste punt voel je je een verkeersvlieger die de landing inzet. Voorbij Marne duiken we Dithmarsch in, een streek met een hoog Flevolandgehalte. En met typerende namen voor wie bekend is met de Duitse geschiedenis: Kronprinzen-Koog, Kaiser-Wilhelm-Koog, Sofien-Koog.

’s Avonds genieten we in Friedrichskoog-Spitze van een Dithmarscher stoofpotje van vlees en kool, want de plaatselijke boerenstand meent dat de Dithmarscher Kohl zijn gelijke in Europa niet kent. Al dat lekkers spoelen we weg met gulle glazen Dithmarscher Bier. Me dunkt dat we de lokale economie een injectie hebben gegeven. De dag drinken we uit in de kantine van camping Swinskoop. Terwijl de campingbaas klaagt over toeristen, dure haring en zeehonden verklapt Bas: ‘Ik begin de KTM steeds meer te waarderen. Begin ‘m zelfs een soort van mooi te vinden.’ Is dit een spontane ontboezeming of doet bier vreemde dingen in het hoofd van mijn vriend?

Mannenwerk

Van Friedrichskoog naar Denemarken is nog maar een stukje. En deze korte tocht moet ons langs allerlei fraais voeren. Tenminste, dat werd digital beloofd. Vooral veel gezellige havenstadjes. Om je meteen uit de droom te helpen: Büsum heeft nog wel iets van een ouderwets havenstadje, maar Sankt Peter-Ording is net Scheveningen. Is leuk, maar dat zoeken we niet. Bovendien hebben we de zwembroek thuisgelaten. Nee, dan het Eidersperrwerk. Dat is mannenvermaak! ’t Is de Oosterscheldedam in het klein: afhankelijk van het getij stroomt het water hard naar binnen of naar buiten door de geopende schuiven. Met gigantische draaikolken en een hoop herrie. Een handelaar in miniatuur vuurtorens meldt ongevraagd dat we naar Witzwort moeten. ‘Daar staat een oude boerderij met een 24 meter hoge toren. De laatste stormvloed greep die toren en zette ‘m 300 meter verder weer neer. Nu zit er een café in.’ Op weg naar Hüsum komen we erlangs. Gaan we dus zien, maar hoe we de horizon ook afturen – 24 meter moet opvallen in het vlakke waddenland – in Witzwort staat niets wat er op lijkt. Roodbakstenenhuizen daarentegen genoeg, maar die staan overal langs de Duitse Waddenkust. Die Duitser zal toch geen witz met ons hebben uitgehaald? Door het gelanterfant hebben we tijd verloren. Het einddoel Sylt halen we niet. Had me er wel verheugd, want de route naar Sylt gaat per trein over de Hindenburgdam. Opstappen doe je in Niebüll en je motor gaat mee als handbagage. Maar niets is zo volgzaam als een GPS. Nadat ik Hüsum heb ingeklopt – Hafenstrasse – staat een nieuwe route klaar. En laat nou juist dit havenstadje het helemaal hebben. Met pastelblauwe huisjes, oranje Afhaalchinees en terrassen bij de vleet waar je je kunt vlijen in de beschutting van een strandkorf. Slurpend aan de gevulde vissoep gaat Bas opnieuw overstag: ‘Zo’n GPS is toch wel wat. Heb geen idee waar ik ben – hoe heet het hier eigenlijk? -, maar we reden er heel soepel naar toe.’ Hij vertelt het me zonder met zijn ogen te knipperen.

[sgpx gpx=”/wp-content/uploads/gpx/TRK-Noordduitse_kust.GPX”]